(p. 10) antakuḍu antakuḍu. [Skt.] n. A name of Yama, the god of death. యముడు, మృత్యువు నరాంతకుడు a homicide. శ్లేష్మాంతకము a remedy against phlegm. In compounds like this అంతకము denotes 'anti,' as a remedy against.

(p. 85) aryamuḍu aryamuḍu. [Skt.] n. The sun. సూర్యుడు. అర్యమకులము the solar race.

(p. 223) kaṅkuḍu kankuḍu. [Tel.] n. One who pretends to be a Brahmin. కపటబ్రాహ్మణుడు. A savage who lives on eagles రాపులుగులను చంపి తిను బోయవాడు. Yama, the regent of death. యముడు Yudhisthira యుధిష్ఠిరుడు.

(p. 278) kāluḍu kāluḍu. [Skt.] n. The god of hell. యముడు.

(p. 415) citramu chitramu. [Skt.] adj. Particoloured, speckled, chequered, streaked. నానావర్ణములుగల. Odd, strange, novel, picturesque, pretty. ఆశ్చర్యమైన. చిత్రముచిత్రము most wonderful. n. Variety, strangeness, singularity. ఆశ్చర్యము. A painting, a picture చిత్తరువు. Variegated colour, నానావర్ణము. A curiosity, a species, a diversity. చిత్రకంతము chitra-kanṭhamu. n. A dove, కపోతము, గువ్వ. చిత్రకథ an episode, a novel or story. చిత్రకము chitrakamu. n. A mark on the face బొట్టు. చిత్రకాయము chitra-kāyamu. n. A cheetah చిరుతపులి. చిత్రకారుడు or చిత్రకుడు chitra-kāruḍu. n. A painter. చిత్రగుప్తుడు chitra-guptuḍu. n. Name of an accountant of Yama the god of Death. యమునివద్ద లెక్క వ్రాయువాడు. Yama యముడు. చిత్రతరము most extraordinary. చిత్రనేత్రము chitra-nētramu. n. A kind of fine cloth సొగసయినవస్త్రము. A. vi. 131. చిత్రపక్షము chitra-pakshamu. n. A peacock. నెమలి. చిత్రపత్రిక chitra-patrika. n. Damasked hue: figures drawn with musk or gold dust on the cheeks or face. చిత్రపిల్ల chitra-pilla. n. A kind of fresh water fish: another kind is చిత్తరుచేప. చిత్రభానువు chitra-bhānuvu. n. Fire. అగ్ని. The sun సూర్యుడు. చిత్రమూలము chitra-mālamu. n. The plant called Ceylon leadwort; Plumbaga zelanica: ఎర్రచిత్రమూలము Rose coloured Leadwort, Plumbago rosea. (Ainslie.) నల్లచిత్రమూలము Plumbago capensis. చిత్రరథుడు chitra-rathuḍu. n. The name of one of the musicians in Indra's heaven. ఒక గంధర్వుడు. The sun సూర్యుడు. చిత్రవధ horrid torture. చిత్రవాలము chitra-vālamu. n. The Indian Roller, Coracias indica, (F.B.I.) చాషము, పాలపిట్ట. చిత్రవిచిత్రము chitra-vichitramu. adv. Very wonderful, odd, strange, singular. చిత్రశిఖండి chitra-ṣikhanḍi. n. The constellation called the Great Bear. చిత్రహింస chitra-himsa. n. Torture. చిత్రహింసచేసి చంపినారు they tortured him to death. చిత్రాసనము chitr-āsanamu. n. A tiger's skin or small carpet used by Brahmins during prayer. చిత్రించు chit-rinṭsu. v. t. To paint a picture చిత్రమువ్రాయు. చిత్రికగుల్ల chitrika-gulla. [Tel.] n. A carpenter's plane. చిత్రికపట్టు to plane. చిత్రిణి chitriṇi. [Skt.] n. A woman of genius. చిత్రితము chitri-tamu. adj. Painted. చిత్రింపబడిన.

(p. 468) jīvamu jīvamu. [Skt.] n. Life, existence. ప్రాణము. The vital spirit, the soul అత్మ. An animal or creature, ప్రాణి. కాకిజీవము one whose life is as long, as vile and as wretched as that of a crow. దుష్టజీవము a despicable being. జీనరూపము the living image. జీవంజీవము jivam-jīvamu. n. A fabulous bird. చకోరపక్షి, వెన్నెలపులుగు, వన్నెపులుగు. జీవగర్ర jīva-garra. n. A prop, stay, support. ప్రాణరక్షకము. R. vii. 143. జీవకుడు jīvakuḍu. n. A living man. ప్రాణి. One who lives జీవించువాడు. A servant కొలువుడుకాడు జీవచ్ఛవము jīvach-chhavamu. n. A living corpse. బ్రతికి యుండు శవము. జీవదుడు jīvaduḍu. n. One who gives life. జీవమునిచ్చువాడు. A medical man. వైద్యుడు. జీవధనము jīva-dhanamu. n. Cattle. గోవులులోనగునవి. జీవనౌషధము jīvan-aushadhamu. n. A medicine that revives life. బ్రతుకజేసేముందు. జీవన్ముక్తుడు jīvan-muktuḍu. n. One who has become emancipated from all desire. A man who is in the world but not of the world. జీవించియుండియును జ్ఞానముగొని సమస్తబంధములను బిడగొట్టుకొని ముక్తి నొందినవాడు. జీవవృత్తి jīva-uṛitti. n. Tending cattle. గోవులు గుర్రములు మొదలైనవానిని పెంచుకొని చేసే జీవనము. జీవదంతము jīva-dantamu. n. Solid ivory; ivory cut from a living elephant. జీవనము jīvanamu. n. Life, existence, livelihood, means of subsistence, profession. బ్రతుకు, బ్రతుకుతెరువు. Water ఉదకము. జీవనముచేయు to make a living, to earn a livelihood. జీవనోపాధి jīva-nōpādhi. n. Livelihood, means of living. జీవన్మృతుడు jīvan-mṛituḍu. n. One who though living is yet dead, one who is half dead. జీవించియుండియును చచ్చినవాడు. జీవరత్నము jīva-ratnamu. n. A gem of the first water. శ్రేష్ఠరత్నము. జీవరేఖలు jīva-rēkhalu. n. The finishing lines in statuary, the last touches which give a living appearance. జీవశిల jīva-ṣila. n. The living rock. జీవాంతకుడు jīvāntakuḍu. n. A bird catcher. పిట్టవేటకాడు జీవాతువు jīvātuvu. n. Livelihood. బ్రతుకు. A prop or support జీవగర్ర Cooking వంటకము. జీవాత్మ jīv-ātma. n. An embodied spirit, the individual soul enshrined in the human body as distinguished from the Supreme Soul (పరమాత్మ.) The principle of life. జీవాళము or జీవ jīvālamu. n. The main point, the chief object. A bit of cord or wire put loose between the cords of a guitar to regulate the sound. తంతికింది తాడు. జీవి jīvi. n. A living creature or animal. ప్రాణి, జీవించువాడు. స్వల్పజీవి a vain foolish brute. కాకజీవి one whose life is as long and wretched as that of a crow. జీవించు jīvinṭsu. v. n. To live, exist, subsist. బ్రతుకు. జీవిక jīvika. n. Livelihood, profession or occupation. జీవనోపాయము, బ్రతుకుతెరువు. జీవితము jīvitamu. n. Living, existence. బ్రతకడము. Life ప్రాణము. జీవితకాలము jīvita-kālamu. n. Lifetime. జీవితేశుడు jīvit-ēṣuḍu. n. 'Lord of one's life, i.e.,' a husband, a name of Yama, the judge of departed souls. ప్రాణనాయకుడు, యముడు. జీవుడు jīvuḍu. n. The soul, the sentient principle: a living being. ప్రాణి.

(p. 468) jīvamu jīvamu. [Skt.] n. Life, existence. ప్రాణము. The vital spirit, the soul అత్మ. An animal or creature, ప్రాణి. కాకిజీవము one whose life is as long, as vile and as wretched as that of a crow. దుష్టజీవము a despicable being. జీనరూపము the living image. జీవంజీవము jivam-jīvamu. n. A fabulous bird. చకోరపక్షి, వెన్నెలపులుగు, వన్నెపులుగు. జీవగర్ర jīva-garra. n. A prop, stay, support. ప్రాణరక్షకము. R. vii. 143. జీవకుడు jīvakuḍu. n. A living man. ప్రాణి. One who lives జీవించువాడు. A servant కొలువుడుకాడు జీవచ్ఛవము jīvach-chhavamu. n. A living corpse. బ్రతికి యుండు శవము. జీవదుడు jīvaduḍu. n. One who gives life. జీవమునిచ్చువాడు. A medical man. వైద్యుడు. జీవధనము jīva-dhanamu. n. Cattle. గోవులులోనగునవి. జీవనౌషధము jīvan-aushadhamu. n. A medicine that revives life. బ్రతుకజేసేముందు. జీవన్ముక్తుడు jīvan-muktuḍu. n. One who has become emancipated from all desire. A man who is in the world but not of the world. జీవించియుండియును జ్ఞానముగొని సమస్తబంధములను బిడగొట్టుకొని ముక్తి నొందినవాడు. జీవవృత్తి jīva-uṛitti. n. Tending cattle. గోవులు గుర్రములు మొదలైనవానిని పెంచుకొని చేసే జీవనము. జీవదంతము jīva-dantamu. n. Solid ivory; ivory cut from a living elephant. జీవనము jīvanamu. n. Life, existence, livelihood, means of subsistence, profession. బ్రతుకు, బ్రతుకుతెరువు. Water ఉదకము. జీవనముచేయు to make a living, to earn a livelihood. జీవనోపాధి jīva-nōpādhi. n. Livelihood, means of living. జీవన్మృతుడు jīvan-mṛituḍu. n. One who though living is yet dead, one who is half dead. జీవించియుండియును చచ్చినవాడు. జీవరత్నము jīva-ratnamu. n. A gem of the first water. శ్రేష్ఠరత్నము. జీవరేఖలు jīva-rēkhalu. n. The finishing lines in statuary, the last touches which give a living appearance. జీవశిల jīva-ṣila. n. The living rock. జీవాంతకుడు jīvāntakuḍu. n. A bird catcher. పిట్టవేటకాడు జీవాతువు jīvātuvu. n. Livelihood. బ్రతుకు. A prop or support జీవగర్ర Cooking వంటకము. జీవాత్మ jīv-ātma. n. An embodied spirit, the individual soul enshrined in the human body as distinguished from the Supreme Soul (పరమాత్మ.) The principle of life. జీవాళము or జీవ jīvālamu. n. The main point, the chief object. A bit of cord or wire put loose between the cords of a guitar to regulate the sound. తంతికింది తాడు. జీవి jīvi. n. A living creature or animal. ప్రాణి, జీవించువాడు. స్వల్పజీవి a vain foolish brute. కాకజీవి one whose life is as long and wretched as that of a crow. జీవించు jīvinṭsu. v. n. To live, exist, subsist. బ్రతుకు. జీవిక jīvika. n. Livelihood, profession or occupation. జీవనోపాయము, బ్రతుకుతెరువు. జీవితము jīvitamu. n. Living, existence. బ్రతకడము. Life ప్రాణము. జీవితకాలము jīvita-kālamu. n. Lifetime. జీవితేశుడు jīvit-ēṣuḍu. n. 'Lord of one's life, i.e.,' a husband, a name of Yama, the judge of departed souls. ప్రాణనాయకుడు, యముడు. జీవుడు jīvuḍu. n. The soul, the sentient principle: a living being. ప్రాణి.

(p. 575) daṇḍamu danḍamu. [Tel.] n. A bow, a salutation made by joining the palms of the hands in front of the breast. నమస్కారము. Respects, obeisance. Remembrance. or compliments in correspondence దండముపెట్టు to make a bow or courtesy, to make obeisance, to adore. ఆయనకు నా దండములు చెప్పవలసినది please to give him my compliments. దండము danḍamu. [Skt.] n. A rod, stick or staff, దుడ్డుకర్ర. The stem of a plant. Chastisement either by killing a person, or by confiscating his property or by oppressing him in other ways, punishment, a fine. చతురుపాయములలో నొకటి, రాజశిక్ష. An army. దండు. A multitude. సమూహము. దండన or దండనము danḍana. Punishment. దండనాయకుడు danḍa-nāyakụḍu. n. A leader of an army. సేనాధిపతి. చందనీతి danḍa-nīti. n. Politics: the principles of government. నీతిశాస్త్రము. దండయాత్ర danḍa-yātra. n. An invasion, an incursion, a campaign, going with troops or in procession. యుద్ధయాత్ర, దిగ్విజయము. దండలాసకము danḍa-lāsakamu. n. A kind of dance నృత్యవిశేషము. దండధరుడు or దండుడు a macebearer, or staff-bearer, an epithet of Yama, యముడు. దండాధి danḍ-ādhipati. n. A genaral. దండాసి danḍāsi. n. A bailiff, a beadle. The name of a caste in Ganjam.

(p. 575) daṇḍi danḍi. [Tel.] n. Strength, power. valor, courage, heroism ప్రతాపము, శౌర్యము. [Skt.] One who carries a staff. A staff-bearer. చండముగలవాడు. Name of a Sanskrit poet. A gate keeper, ద్వారపాలకుడు. Yama the god of death, యముడు. దండి నుదండి a fall in wrestling. The name of a certain tree. ఎర్రదండి. H. iv. 11. adj. Courageous, valorous ప్రతాపము గల. Plentiful సమృద్ధము. Great గొప్ప. దీనికి దండిపైరు జొన్నలు the principal crop is cholum. దండిగుండములు large pits. దండి మూక a great mob. దండిగా danḍigā. adv. Much, throughly, constantly. దండితనము dandi-tanamu. n. Might, vigour. M. viii. v. 109.

(p. 621) dharmamu or ధర్మువు dharmamu. [Skt.] n. Duty. విధి. Virtue, పుణ్యము. Right, న్యాయము. Alms. A rule, precept or principle. విధి. Nature, character, property, స్వభావము. A function or trade. Custom, usage, propriety, ఆచారము. ధర్మశాస్త్రము or ధర్మసంహిత Law, the science of right. సాత్వికధర్మము the conduct that shows meekness. కులధర్మము the rules of caste. వివాహధర్మము conjugal dues, the behaviour proper for a married pair. పండితధర్మము scholarship, that which is to be expected from a scholar. కాలధర్మము death. అతని దొరతనములో ధర్మము నాలుగు పాదములతో నడిచెను justice was administered with perfect impartiality during his reign. lit: it went on its four feet. ధర్మపత్ని a lawful wife. ధర్మకర్త dharma-karta. n. A judge or arbitrator. A church warden, or manager of a temple. The executor to an estate. ధర్మజ్ఞుడు dharmagnyudu. n. One who knows what is right. ధర్మము నెరిగినవాడు. ధర్మధ్వజి dharma-dhvaji. n. A formalist or one who pretends to be religious from ulterior motives. జీవనార్థములింగ జటాభస్మాదులను ధరించినవాడు. ధర్మరాజు dharma-rāḍzu. n. The 'king of justice,' a name of Yama, the kind of Hell; also, the name of a hero in the Mahabharata. A certain petty village god. ధర్మరాజాదులు the Pandu heroes collectively. ధర్మసత్రము dharma-satramu. n. A charity house, a poor's house. ధర్మాత్ముడు dharm-ātmuḍu. n. A virtuous or liberal man. పుణ్యాత్ముడు. ధర్మాసనము dharm-āsanamu. n. A judge's seat, 'the bench.' ధర్మాధికారి కూర్చుండుపీఠము. ధర్మిష్ఠులు dharm-ishṭhulu. n. Charitable or benevolent persons. ధర్మి dharmi. adj. Just. ధర్మముగల. ధర్ముడు dharmuḍu. n. The Just One. A name of Yama, యముడు. ధర్మువు dharmuvu. n. Virtue, justice. న్యాయము, పుణ్యము. ధర్మేతరుడు dharm-ētaruḍu. n. An unjust or unrighteous man.

(p. 712) paracu or పరుచు paraṭsu. [Tel. causal of పడు.] v. a. and v. n. To cause to fall, పడజేయు. To make or cause. To spread over, as a mat. To expand or spread. To go, to run. To run away. To urge or cause to run. To flow as water. To pass as time. To make one enjoy or suffer. పాటుపడజేయు, విస్తరింపజేయు, చేయు, పోవు, పరుగెత్తు. పరుగెత్తిమచు. ప్రవహించు, గడుచు, అనుభవింపజేయు 'కొట్టితేని యముడు గొట్టుపరుచు.' Vēma. 1341. 'వినతకు మ్రొక్కి వీడ్కొని గరుడుండు నతిత్వరీతగతింబరచి.' M. I. ii. 68. 'నీపేరెరిగియును దుపనొల్లక పరుతురధోగతుల౛ాడ పద్మదళాక్ష.' B. X. 93. 'చెట్టొకడుగాగ బరచిరి చెంచులుపుడు.' Swa. iv. 143. 'నిండిపరచుదరచు సెలయేరుల.' Swa. iv. 91. It is used with nouns, adjectives, verbs, and postpositions to form verbs with a causal signification. ఆటంకపరచు to prevent. భేదపరుచు to distinguish, to effect a distinction. to separate. సమ్మతిపరుచు to persuade, to convince or to make one agree. దృఢపరుచు to make firm to establish. తెలియబరుచు to make known. తేటబరుచు to make clear. లోబరుచుకొను to subdue, to bring under one's control. దిట్టపరుచు to prepare, to make ready. వారిని లోబరుచుకొన్నాడు he has got them into his hands. దాన్ని ఫలపరిచినాడు he brought it into use. పరత, పరతి or పరద parata. n. A stream, current, ప్రవాహము, వరద. వరతెంచు para-tenṭsu. [పరచు+తెంచు.] v. n. To come running. పారివచ్చు.

(p. 746) pālu pālu. [Tel.] n. A share or portion. భాగము, వంతు. Possession, charge, వశము. infl. పాలి, or పాలిటి; local ablative పాల or పాలిటి. plu. పాళ్లు. నా వయసు నీపాలుచేసినాను I yielded up my youth to thee. అతని పాలికి వచ్చినది యిది this is what fell to his share. నీపాలిదైవము or నీపాలిటిదైవము your good angel, your tutelary God. వాడు నాపాలిటికి యముడు he has been a curse to me. వేములుపండి కాకులపాలైనవి a proverb regarding the wealth of a prodigal. పరులపాలైన given up to others or sacrificed. దొంగలపాలైన abandoned to thieves. రచ్చలపాలుకావడము to become a prey to ridicule, to become a laughing stock. అప్పుల పాలయినాడు he has fallen into debt. పాలబాన or పాలుబాన pāla-bāna. n. The ryot's share of the crop, ఉభయరాశి అంబారములో కాపునకు చేరే వర్తనధాన్యము. 'కష్టపడి పైరుచేసే సంసారి, ముద్రపిండి, వినాయకునిచాట, గుగ్గిళ్లగంప, పాలుబాన, రాశి అడుగు, ఇవి పుచ్చుకొని,' Miscell. iii. 430. పాలాడు pāl-āḍu. v. a. To divide into shares. To cut, to sever, to separate, ఖండించు. పాలారుచు or పాలార్చు pālā-ruṭsu. (పాలు+అరుచు.) v. a. To disregard, to neglect, ఉపేక్షించు. భాగ. iii. పాలుచేయు pālu-chēyu. v. a. To hand over, give over to, deliver, sacrifice. నన్ను అప్పులపాలుచేసినాడు he plunged me in debt. పాలుపడు or పాల్పడు pālupaḍu. v. n. To undertake, to enter upon, to share, to engage in. పూనుకొను, పైనవేసికొను. To be subject to, స్వాధీనమగు. 'వివిధచేష్టలకుంబాలుపడి.' B. X. §. 30. పాలుపుచ్చు or పాలుపెట్టు pālu-puṭsṭsu. v. a. To deduct or subtract: to divide or separate, విభాగించు. To decide or settle, నిర్ణయించు. వేదనపాలుకాలేను I cannot endure being a prey to grief. పాలుగలవాడు a co-heir, a cousin, దాయాదివాడు. 'పాలుగలవాడు మన కొకజాలియిడక, తానతారసానకు వచ్చెన్.' A. iii. 39. పాలుపోవు pālu-pōvu. v. n. To be divided or shared. విభక్తమగు. To be decided, నిర్ణీతమగు. ఒకరిని పాలుబోక ఆ పనిని అట్టె పడవేసిపెట్టినారు no one undertook the work, so it was left undone. అది యెటు వ్రాయడానకు పాలుపోక విడిచినాను unable to decide how to write the passage. I omitted it. పాలుభోగగ్రామము pālu-bhōga-grā-mamu. n. A village wherein each field is held as one man's separate property.

(p. 754) pita, pitara or పితరుడు pita. [Skt.] n. A father. తండ్రి. పితరదొర pitara-dora. n. The lord of our fathers, Yama. పితృపతి, యముడు. పితామహుడు pitā-mahuḍu. n. A father's father. తండ్రితండ్రి, తాత. Brahma, బ్రహ్మ. ఆంధ్రకవితాపితామహుడు 'the Father of Telugu poesy,' a title of the celebrated poet Allasāni Peddanna. ప-రపితామహుడు great grandfather. పితామహి a grandmother on the father's side, తండ్రితల్లి. పితాళ్లు piṭaḷḷu. (another form of పితరులు.) n. The manes or ghosts of forefathers. Charitr. i. 1526. పితరులు pitarulu. n. Deceased or departed ancestors, పితృదేవతలు.

(p. 788) petarulu petarulu. [from Skt. పితృలు.] n. plu. Forefathers or ancestors. పితృదేవతలు. పెతరులసామి the lord of the ancestors, i.e., Yama, యముడు. పెతరులచుక్క the constellation called మఘానక్షత్రము. 'పెతరులన్నమనుచు బ్రీతితో బిలిపించి కాకులకును బెట్టు కర్ములార.' Vēma. iii. 191.

(p. 819) pōtu pōtu. [Tel.] n. The male of certain birds, animals and plants, పశు పక్షులలోమగది. ఆబోతు an ox, వృషభము. ఎనుబోతు a male buffalo. మేకపోతు a he-goat, a ram. నక్కపోతు a male fox. గొడ్డుపోతు a barren woman. పోతుటీగ a male fly. పోతుటేనుగు a male elephant. పోతుకరుడు the bigger surf, పెద్దఅల. పోతుతాడు the male palm tree. పోతురౌతు, an epithet of Yama, the god of Death, యముడు. పోతుపిల్ల, a male young one. పశుజాతిలో మగపిల్ల. పోతుపిల్లి a tom cat. పోతు sometimes means one who is addicted to, as తాగుబోతు a drunkard. తిండిబోతు a glutton. తూగుపోతు a sluggard వదురుబోతు a chatter box. పోతుపిచ్చిక or పెద్దపిచ్చిక pōtu-pichchika. n. The Ashy-crowned Finch Lark. Pyrrhulauda grisca. (F.B.I.) పోతురాజు or పోతరాజు pōtu-rāḍsu. n. The name of a rustic god, like Pan, worshipped throughout the Telugu, Canarese and Mahratta countries. He represents the male principle associated with the village goddesses Gangamma, Peddamma, &c. A proverb says పాడుఊరికి మంచపుకోడుపోతురాజు in a ruined village the leg of a cot is a god. cf., 'a Triton of the minnows' (Shakespeare.) బమ్మెరపోతరాజు the name of a certain poet. పోతులరాజు pōtula-rāḍzu. n. A name given to a large hound.