(p. 9) anta anta. [Tel.] n. Whole; adj. So much. adv. Then, afterwards. నీ వెంత అడిగితే అంత యిస్తాను I will give you as much as you ask. అంతకంటె then that. అంతకంత as much again. అంతకంతకు by degrees; more and more. అంతకుముందు before that. అంతమంది so many men. అంత. మందిలో among so many persons. అంతమట్టుకు so far, thus far. అంతమాత్రము only so much అంతసేపు so long. అంతలో in the mean time. మూడంతలు three times as much. అక్కడికి పోయినంతలో on his going there. వాడు తనంతనే వచ్చినాడు he came of his own accord. అంతవాడు లేడు. there never was such a man. రాజంతవాడవు thou art equal to the king. నాయంతవాడు my equal, one like me one as tall as I am. అంతే అవును. that probably is the case నిద్రలేచినంతలో when he rose from sleep, as soon as he awoke. నేను తెలిసికొన్నంత as much as I know అంతపని such an act.

(p. 21) akṣaramu aksharamu. [Skt. lit Eternal. imperishable.] n. A letter, a single syllable, a character of the alphabet, hand writing. A single syllable, whether of one letter or more. Thus the word సంస్కృతం Sam-skru-tam is termed a word of three letters. ఏకాక్షరము a monosyllable. సంయుక్తాక్షరము two or more letters united in one syllable, as స్త్రీ wherein four letters are united. త్య్రక్షరి try-ak-shari; the sacred or mystic syllable (ఓం AUM, or O'M a name of the Deity) that contains three letters. అక్షరజ్ఞుడు a man of letters. అక్షరాభ్యాసము beginning to learn the alphabet or the first principles of a language; మంత్రాక్షరము a cypher of syllable used in magic. ఇది ఆయన అక్షరము కాదు this is not his handwriting. నీవద్ద అప్పుగా తీసుకొన్న రూ 300 అక్షరాల మున్నూరు రూపాయీలు i.e., 'Rs. 300 (three hundred Rupees.)' here the same sum is denoted in writing as well as in figures. వాడు నిరక్షరకుక్షి he is an illiterate man. వానికి నోట్లో అక్షరాలు లేచియున్నవి his mouth is inflammed. అక్షరవిన్యాసము, the array of letters, writing.

(p. 774) pulumu or పులుముకొను pulumu. [Tel.] v. n. and a. To scour or rub, in washing or bathing. రుద్దు, నలుపు. To beat, కొట్టు. కండ్లుపులుముకొనుచు లేచినాడు he waked up rubbing his eyes. తలపులుముకొను to rub the head in bathing. గుడ్డలువులుముకొను to wash clothes. వాణ్ని బాగా పులిమినారు they thrashed him well. పులుముడు palumuḍu. n. Rubbing, రుద్దడము. పులిమిపుచ్చు pulimi-puṭsṭsu. v. a. To evade, అడిగినదానికి ఉత్తరము చెప్పకుండా మాయచేయు. 'నందుడదేమన్న నవ్వుచు మీకేలపొమ్మంచునొకవేళ పులిమిపుచ్చు.' N. ix. 344.

(p. 776) puvvu , పువు or పూవు puvvu. [Tel.] n. A flower. A cock's wattles. The gills of a fish. Albugo, a kind of blindness. A cataract in the eye. కంటిలో పువ్వు లేచినది there is a cataract in the eye. An asterisk or star used in printing. Flowers or flower-like flames which are thrown out by certain fireworks. Vish. viii. 399. A thief in a candle. పువ్వురాయి a golden ball or ornament on a pagoda. BD. vii. 754. A proverb says వానిశిఖపువ్వు తుంపు వాడులేడు, i.e., no one can lay a finger upon him. P. iii. 91. ఔదల పువ్వువాడక మునుపే before his garland loses its bloom, i.e., with perfect ease. plu. పువ్వులు or పూలు. పూలవాన a slight shower, a few drops. పువ్వాటు puv-vāṭu. (పువ్వు+వాటు.) n. 'Like a flower' - i.e., waving or rocking backwards and forwards. పువ్వువలె కదలుట. పువ్వార puv-vāra. (పువ్వు+వార.) n. The blossoms of a palm tree. The inner part of fish's gills. పువ్వారుబోడి puvv-aru-bōḍi. n. A woman who is a beautiful as a flower. పువ్విలు puv-vilu. [పువ్వు+విలు.] n. The bow of flowers: Manmadha's weapon. పువ్విలుకాడు or పువ్విలుతుడు puv-vilu-kaḍu. n. An epithet of Manmadha. పువ్వుచిచ్చు or పువ్వుచేప puvtu-chiṭsṭsu. n. A large fish called the Veral. A species of Chuetonon: Russell's plate. 78. పువ్వుబోడి or పువ్వుబోణి puvvu-boḍi. n. A nymph, lady, fair woman. పువ్వుముడుపు or పూలముడుపు puvvu-muḍupa. n. Placing flowers in the hair, a ceremony performed with pregnant women. సీమంతకరము. See పూవు.

(p. 802) pokku pokku. [Tel.] v. n. To be blistered or excoriated. బొబ్బలేచు. పొక్కిన scalded. నా నోరు పొక్కినది my mouth is burn or sore. To be afraid, ఉలుకు, భయపడు. To grieve much or be afflicted. దుఃఖించు. To come off in flakes, as plaster. ఆ మాట విని పొక్కిపోయినాడు on hearing that word he grieved very much. n. A breaking out; a boil, blister, pustule, pock, బొబ్బ. A flake that has come off from a wall or anything else, ఎండిలేచినపెల్ల. Grief, దుఃఖము. పొక్కుడు pokkuḍu. n. Grief, అంగలార్పు. A flake, as of mortar, that has come off from a wall. పెల్ల పొక్కిలు or పొక్కిళ్లెత్తు to come off in flakes. పొక్కురోగము a chancre, పొక్కులు. పొక్కించు pokkinṭsu. To fret, blister, excoriate, scorch.

(p. 808) poda poda. [Tel.] n. A bush, a shrub. గుల్మిని. A proverb says 'విధికిపొదలడ్డమా' can a bush hide us from our fate? పొదకాచిపిట్ట poda-kāchi-piṭṭa. n. The blue Rock Thrush, Petrophila cyancus. పొదనల్లంచి or డొంకనల్లంచి poda-nallanchi. n. The Shama, Cittocincla macrura. పొదపలిసపిట్ట poda-palisa-piṭṭa. n. The Black capped Black bird, Merula nigripileus, or, Tickell's Ouzel, Merula unicolor. పొదపిగిలి poda-pigili. n. The White-browed Bulbul, Pycnonotus lutcolus. (F.B.I.) పొదపెట్టు poda-peṭṭu. v. n. To feign, pretend, assume. 'అది కారణముగ నతనికి సదృశంబగుగుణము నీకు జాలదు భువిలో బొదలని పెద్దరికంబులు పొదపెట్టక లేచిపొమ్ము భోజనృపాలా.' G. ii. 53. పొదరిల్లు po ar-illu. (పొదరు+ఇల్లు.) n. A bower or arbour. నికుంజము. పొదరు Same as పొద. పొదరిండ్ల చుక్క the constellation called పునర్వసు నక్షత్రము.

(p. 809) poddu or ప్రొద్దు poddu. [Tel.] n. The sun. Time, period. బారెడుపొద్దు ఎక్కినప్పుడు when the sun was about two yards high, i.e., about 8 A. M. పొద్దుతిరుగుడు పువ్వు the sun flower or heliotrope. రెండుగడియల పొద్దుఉండగా while two hours of daylight yet remained. శానాపొద్దుపోయినది it is very late. పొద్దున early in the morning. పొద్దుపొడిచెను the sun arose. పొద్దుగూకె (or క్రుంకెను) the sun has set. పొద్దు గూకులు the livelong day, all day long. పొద్దుపుచ్చు to while away time. పొద్దుపోకుండా ఉన్నది the time passes slowly, or it is very dull. పొద్దు సరసముగా గడిపితిమి we passed the time merrily. పొద్దుతిరుగు బాటున at noon. చాలా పొద్దుగలుగలేచినాడు he rose very early. ఒక్క పొద్దు ఉండు to take only one meal a day, to fast for a period. ఇప్పుడు (lit: ఈ+పొద్దు) now. అప్పుడు (ఆ+పొద్దు.) then. ఆపెకు ఇప్పుడు పొద్దులు She is near her time. దేన్ని పొద్దు పోకచేస్తివి surely you did this out of mere idleness!

(p. 831) pratōdamu pratōdamu. [Skt.] n. A goad. ములుగోల, మునికోల. 'తోడనలేచిదండము ప్రతోదముగా.' Mand. ii. 134.

(p. 943) maṭṭi maṭṭi. [Tel.] n. Earth, soil, mud Scurf or dandruff. మట్టితిన్నపామువలె పడియున్నాడు he is as stupid as a snake gorged with mud. మట్టిగుర్రమున నమ్మి యేటిలోదిగుట to rely on a mud horse and go into a river, i.e., to trust to appearances. మట్టితైలము or మట్టినూనె maṭṭi-tadama. n. Earth oil kerosene or petroleum. మట్టాడు maṭṭ-āḍu. (మట్టి + ఆడు.) v. n. & a. To walk. నడచు. To wander, roam, సంచరించు. To spread, వ్యాపించు. To cut to pieces, తనుమాడు.' అత్తూపుగములు తుత్తమురుదొట్టి మట్టాడి అట్టహాసంబుచేసి.' R. v. 191. మట్టియ Same as మట్టి and మట్టె (q. v.) మట్టు maṭṭu. v. a. To tread or trample, to crush. తొక్కు. n. Trampling, walking over. త్రొక్కుడు. Limit, bounds, measure, restriction, extent; moderation. పర్యంతము. ప్రమాణము. మితి, కొలత, తగ్గుదల. A settle or ring of cord, fibre, &c. to prevent a pot from rolling over, కుదురు. A place, ప్రదేశము. పైమట్టు the upper place or part. అడుగుమట్టు the bottom. ఆ బల్లమట్టుపట్టి తీసుకొనిరా measure the plank కావడిమట్టు the frame or bottom of the slings in a Kāvadi. వానికి తెలివిమట్టు he is wanting in sense. వానితో చెప్పినది నాబుద్ధే మట్టు I was a fool to tell him this. ఈ సంవత్సరము జనముమట్టు this year the assembly is but small. వానికి పుణ్యగతులుమట్టు he has no chance of heaven. మట్టుబీర a kind of బీరకాయ (q. v.) మట్టుగిన్నె a cup with a foot or base attached to it. adj. Limited, small. మితము, తక్కువ. మట్టుకు as far as, up to as much as, in regard to, until, as long as. దీనికి ఒకమట్టుమితములేదు there is no end or limit to it. మట్టుమర్యాదలేనివాడు he who has neither modesty nor moderation. మట్టుమీరవద్దు you must not go beyond bounds. అతడు వచ్చువరకు అని దీనికి ఒకమట్టుపెట్టిరి they laid it aside until his arrival, మనసుచెదరనీక మట్టుపెట్టి.' (Vēma. ii. 278.) curbing and restraining the mind. ఈ మట్టున లేచిపోయిరి with this they went away or thereupon they went away. పోడుగుపడి అంతమట్టున వాన నిలిచినది there was a thunderbolt and then the rain ceased. వానికి అంతమట్టుకు తెలియదు he does not know so much. ఎంతమట్టుకు పోయినావు how far did you go? గొంతుమట్టుకు నీళ్లువస్తున్నవి the water is up to the neck. వాడు ఎంతమట్టుకుంటే అంతమట్టుకు సంతోషిస్తాడు he contents himself with as much as he gets. నా ప్రాణములు ఉన్న మట్టుకు as long as I have life. నామట్టుకు నేను ఉంటాను నీమట్టుకు నీవు ఉండు I shall keep to myself, you keep to yourself. బియ్యము కావలసిన మట్టుకు చిక్కును you can get as much rice as you want. సొమ్ములుమట్టుకు నాకు వద్దు as for the jewels I do not want them. అంతమట్టుకు మంచిపని చేస్తిని so far you did well. ఇంతమట్టుకు వచ్చిన తరువాత ఇకనేమి దాక్షిణ్యము when the matter has come to such a push what is the use of delicacy? వానికి తిండిమట్టుకు బాగా కావలెను he cares for nothing but his dinner. నేనుమట్టుకు పోతిని I alone went. వాని ఒళ్లు శానామట్టుకు నాసిగానున్నది his health is in a great measure recovered. మట్టుఅగు. మట్టుకొను or మట్టుపడు maṭṭu-agu. v. n. To lessen or be diminished. తగ్గు, అడగు. కుదురుపడు. రోగము మట్టుపడినది the disease is moderating. వానికి దాహము మట్టుపడినది his thirst was slackened. మట్టుగా maṭṭu-gā. adv. Moderately, మితముగా. వర్షము మట్టుగానున్నప్పుడు when the rain is moderate. దగ్గు మట్టుగానున్నది the cough is now moderate. మట్టుగా తిన్నాడు he ate moderately. మట్టు చేయు or మట్టుపరచు maṭṭu-chēyu. v. a. To lessen, moderate, diminish. తగ్గించు. వానికి జీతము మట్టుచేసినారు they diminished his pay, వానికి జీతము మట్టుచేసినారు they diminished his pay, వానికి జీతము తగ్గించినారు. మట్టుపెట్టు maṭṭu-peṭṭu. v. a. To keep down, suppress, అడచు. To kill, చంపు. మట్టుమిగులు or మట్టుమీరు maṭṭu-migulu. v. n. To exceed the limits, అతిక్రమించు.

(p. 1037) moggu or మ్రొగ్గు moggu. [Tel.] v. n. To incline, to lean on one side. To be depressed, as a scale in weighing, to bow down under a burden, to show an inclination toward, to be inclined to, వంగు, వాలు, తూలు. 'అంబరంబిలమ్రొగ్గె నహిపతిస్రగ్గె.' BD. v. 268. n. Leaning, inclination. ఒకతట్టుకై తూలడము, వంగడము, వాలడము, 'దిగ్గనలేచియోబసవధీమణి మీ మదిదోచుమార్గమే మొగ్గగుగాన పోదమని ముందచారునిబంప.' Chenna. iv. 358. మొగ్గగు, విశేషముగానున్నది, ఘనముగానున్నది. మొగ్గటిలు, మొగ్గటిల్లు మొగ్గతిలు or మ్రొగ్గతిల్లు moggatilu. v. n. To bend down, to stoop. వంగు. To kneel down, మోకరిల్లు. 'చదికిలబడిదిగ్గజములుసరి మ్రొగ్గతిలన్.' BRY. ii. 437. 'ముందటికాళ్లుతునిసి మ్రొగ్గతిలంబడియును, మొదలుపరియలైన, నెరిదప్పగూలియు.' M. VI. iii. 218. మొగ్గరము moggaramu. n. An array, వ్యూహము. 'అరసం౛కెం౛ాయకెదురు మొగ్గరములై కనుపట్టువల్కలాగ్రములు దూల.' R. v. 112. M. IX. i. 318.

(p. 1108) lēcu lēṭsu. [Tel.] v. n. To rise, get up, arise. ఉత్థితమగు, పొటమరించు, రేగు. To rise from sleep, నిద్రలేచు, మేలుకొను. లేచివస్తిని I came away. గజ్జిలేచినది the itch appeared. లేచిపోవు lēchi-pōvu. v. n. To depart, go away. వెళ్లు. లేచిపో be gone! get off! వాడు లేచిపోయినాడు he walked off. లేవ lēva. Infinitive of లేచు, వానిని లేవనెత్తినాను. I lifted him up. లేవగొట్టించు lēva-goṭṭinṭsu. v. a. To expel. వారిని ఆ యింటిలోనుంచి లేవగొట్టించినారు he got them turned out of the house. లేవనెత్తు or లేవదీయు lēva-n-ettu. v. a. To lift up, pull out; to turn out; to expel, బయటికీడ్చి విడిచిపెట్టు, వెళ్లగొట్టు, వాణ్ని లేవనెత్తు help the man up.

(p. 1139) valasa valasa. [Tel.] n. Emigration, fleeing, flight from home for fear of the king or a hostile army, expatriation. స్వదేశములో నుండడమునకు ఉపద్రవమువచ్చచి పరదేశమునకు లేచిపోవడము. వలసతీయు or వలసపోవు to fly from home for fear of an enemy. అన్నపువలసపోవు to emigrate in search of food. వలసపిట్ట valasa-pitta. n. The golden plover.

(p. 1274) sañjīvi sanjīvi. [Skt.] n. That which gives or revives life, జీవమును కలుగజేయునది. A medicine which prolongs life. ఆయుస్సును వృద్ధిచేయుమందు. సంజీవకరణి sanjīva-karaṇi. n. A restorative, a cordial, a reviving medicine, a medicine tending to prolong life, or of sufficient efficacy to raise the dead. మళ్లీ బ్రతికించేమందు. 'ఘనతరసంజీవకరణి మోపగను వనితదిగ్గునలేచివచ్చినజూచి.' Sar. D. 675. 'స్థిరమైనయా యౌషధీశైల మెక్కి, కరమొప్పసంజీవకరణి విశల్య, కరణియు సంధానకరణి సౌవర్ణ, కరణినానాలు గౌషధములుగలువు.' DRY. 1504. సంజీవనము san-jīvanamu. adj. Animating, bringing to life. బ్రతికించే.

(p. 1306) saragu saragu. [from Skt. ప్రాక్.] n. Swiftness, speed. త్వర. సరగ or సరగున saraga. adv. Rapidly, soon, at once, quickly, with speed. శీఘ్రముగా, తెప్పున. 'సాగిమ్రొక్కి లేచిసరగున నొసలిపైకేలు దమ్మోతోయికీలుగొలిపి.' B. X. iii. 12.

(p. 1350) seka or సెగ seka. [from Skt. శిఖా.] n. Heat, warmth. ఉష్ణత్వము, వెట్ట, వేడిమి, తాపము. A flame, జ్వాల. 'చంద్రరజంబుచేజనియించెసేకలంచు వెసతాళవృంతముల్ వీవనేల.' Anir. iii. 29. నెకకంటి seka-kanṭi. n. Lit. the flame eyed, an epithet of Siva. నెకవెలుగు seka-velugu. n. An epithet of the sun, సూర్యుడు. సెగగడ్డ sega-gaḍḍa. n. A boil, pimple, pustule, arising from heat. కాకచేత లేచినకురుపు. సెగబెట్టు sega-beṭṭu. v. a. To warm. నిప్పు కాకనుఉంచు. నెగరేడు sega-rēḍu. n. Fire, అగ్ని. శిఖావంతుడు. నెగరోగము sega-rōgamu. n. Gonorrhœa. ముండలరోగము.