(p. 452) cūra ṭsūra. [Tel.] n. Powder, dust పొడి. Plunder, spoil కొల్ల. వజ్రములచూర (for చూర్ణము) Diamond dust.ముత్తెపుచూర pearl powder. 'కన్చూరలుగోన్న.' అనగా కండ్లపండుగగాచూచిన. (Satyabh. iii. 22) he thought his very eyes enriched. చూరగా freely, liberally, to the full, to satiety. చురయిచ్చు to cast to the dogs: to give lavishly. చూరకొను, చూరపుచ్చు, చూరలాడు or చూరాడు to plunder, waste, ravage, చూరవిడుచు to give up to be plundered, as a conquered city. చూరయేట a scape goat, one let go as a sacrifice. చూరకారుడు a plunderer. చూరకోలు plundering చూరపోవు to be plundered.

(p. 434) cēpa chēpa. [Tel.] n. A fish. A sort of torturing pincers to twitch the ears with చేపవజ్రము Pisces, the source of Isinglass. Acipenser huso. (Watts.)

(p. 458) jagati , జగత్తు or జగము jagati. [Skt.] n. The world: the earth. ప్రపంచము, భూలోకము. people. Men in general జనము. జగజ్జ్యోతి jagaj-jyōti. adj. Bright, radiant flaring. ఆ వజ్రము జగజ్జ్యోతిగానున్నది that diamond is a paragon of brilliancy. జగత్ప్రాణుడు jagat-prāṇuḍu. n. Air, వాయువు. జగద్విదితము celebrated: known to the world. జగన్నాధుడు jagan-nādhuḍu. n. Lord of the world, an epithet of Vishṇu as worshipped at the shrine in Puri in Orissa. జగన్నుత celebrated. జగచ్చక్షువు jagach-chakshuvu. [Skt. జగత్+చక్షువు.] n. The eye of the world, i.e., the sun.

(p. 458) jagati , జగత్తు or జగము jagati. [Skt.] n. The world: the earth. ప్రపంచము, భూలోకము. people. Men in general జనము. జగజ్జ్యోతి jagaj-jyōti. adj. Bright, radiant flaring. ఆ వజ్రము జగజ్జ్యోతిగానున్నది that diamond is a paragon of brilliancy. జగత్ప్రాణుడు jagat-prāṇuḍu. n. Air, వాయువు. జగద్విదితము celebrated: known to the world. జగన్నాధుడు jagan-nādhuḍu. n. Lord of the world, an epithet of Vishṇu as worshipped at the shrine in Puri in Orissa. జగన్నుత celebrated. జగచ్చక్షువు jagach-chakshuvu. [Skt. జగత్+చక్షువు.] n. The eye of the world, i.e., the sun.

(p. 462) jāti jāti. [Skt.] n. A kind, rank, sort, class, tribe or caste. కులము. Birth పుట్టుక. The nutmeg tree జాజిచెట్టు --adj. Fine, first rate. జాతికస్తూరి fine musk. జాతిస్ఫటికము a fine crystal. జాతివజ్రము a fine diamond. జాతివాడు a European. జాతిది an English woman. జాతిపత్రి jati-patri. n. Mace, the membraneous covering of the nut-meg. ౛ాపత్రి జాతివృత్తములు jāti-uṛittamulu. n. Uniform metres. See ఉపజాతి. జాతీయము jātīyamu. adj. Appertaining to a tribe or caste. Natural. n. A dialect. An idiom. Local pronounciation. The constitutional effect. జాత్యము. jātyamu. adj. Born in a good caste or family మంచికులమందుపుట్టిన. Fine చక్కని Excellent మేలైన.

(p. 462) jāti jāti. [Skt.] n. A kind, rank, sort, class, tribe or caste. కులము. Birth పుట్టుక. The nutmeg tree జాజిచెట్టు --adj. Fine, first rate. జాతికస్తూరి fine musk. జాతిస్ఫటికము a fine crystal. జాతివజ్రము a fine diamond. జాతివాడు a European. జాతిది an English woman. జాతిపత్రి jati-patri. n. Mace, the membraneous covering of the nut-meg. ౛ాపత్రి జాతివృత్తములు jāti-uṛittamulu. n. Uniform metres. See ఉపజాతి. జాతీయము jātīyamu. adj. Appertaining to a tribe or caste. Natural. n. A dialect. An idiom. Local pronounciation. The constitutional effect. జాత్యము. jātyamu. adj. Born in a good caste or family మంచికులమందుపుట్టిన. Fine చక్కని Excellent మేలైన.

(p. 638) navamu naramu. [Skt.] adj. New, కొత్త. n. Praise, స్తోత్రము, పొగడ్త. Nine, తొమ్మిది. నవంనవం ప్రీతిరహోకరోతి (Māgha) every moment presented fresh beauties. నవసంఖ్య the figure nine; viz. which the poets say is the form of a beautiful ear. నవమన్మథుడు a second Cupid. నవసుందరి a second Venus, a rival to Venus. నవకము navakamu. adj. New, fresh, blooming, నూతనమైనది. Nine, తొమ్మిది. n. Freshness, tenderness, మృదుత్వము. Youth. యౌవనము. 'చక్కదనముంబలంబు నవకంబునుశీలము.' Nagnajit. ii. 27. నవగ్రహబిళ్ల nava-graha-billa. n. A brooch set with nine stones (ruby, emerald, sapphire, &c.) sacred to the 'nine constellations.' నవతి navati. n. Ninety. నవధాన్యములు nava-dhānya-mulu. n. The nine sorts of grains, viz., Rice, wheat, Bengal gram, &c. నవమము navamamu. adj. Ninth. తొమ్మిదవ. నవమాలిక. nava-mālika. n. The doubel Jasmine. విర౛ాజి. నవమి navami. n. The ninth lunar day either of the light or dark fortnight. తొమ్మిదవతిథి. నవరంధ్రములు or నవద్వారములు nava-randhra-mulu. n. The nine apertures of the body. నవరత్నములు. nava-ratnamulu. n. The 'nine gems,' a collective phrase: some reckon them as వజ్రము diamond, వైడూర్యము lapis-lazuli (cat's eye.) గోమేధికము agate, పుష్యరాగము topaz, నీలము sapphire, మరకతము emerald, మాణిక్యము ruby, విద్రుమము coral, మాక్తికము pearl. నవరత్నకిరీటము a gemmed crown. నవరత్నము a particoloured or mottled game cock. నవరత్నకంఠి or కంటె a neck jewel set with four or five sorts of stones. నవరాత్రి nava-rātri. n. The 'Navaratri' or nine nights: an annual festival in honour of Durga: also called Dussarah, దసరా. నవరాశికము nava-rāsikamu. n. The rule of nine in Hindu arithmetic, i.e., the double rule of three; Compund Proportion.

(p. 643) nāṇemu , నాడెము or నాణ్యము. nāṇēmu. [Tel.] n. Quality. Fineness, goodness of cloth, metal, &c. యోగ్యాయోగ్య పరిశీలనము. Character, honesty, యోగ్యత. Polished behaviour. నాగరికత. నీకు వజ్రముల నాణెము తెలుసునా are you a judge of diamonds. A coin or piece of money. నాణ్యమైన or నాణెమైన naṇyam-aina. adj. Fine, honest, good. నాణెముచూచు noble devotion. నాణెముడూచు nāṇemu-ṭsūṭsu. v. n. To try (a thing's) goodness. నాణెకాడు nāṇe-gāḍu. n. An appraiser, or valuer. నాడెకత్తె or నాణెకత్తె ṇāḍe-katte. n. A polished woman. నాణెముకలది.

(p. 719) pariya pariya. [Tel.] n. A piece, bit, fragment. తునక, శకలము. 'తనయులలు నృపులందయబడిరనగావిని పెక్కుపరియలైపోవక యిట్లునికి యరయ వజ్రమయంబనిదలపుదు.' M. iv. i. 26. పరియవాయు pariya-vāyu. (పరియ+పాయు.) v. n. To split, చీలు. పరియవాపు pariya-vāpu. v. a. To cause to split, to split a thing.

(p. 933) maṃzāḍi or మం౛ాళి manḍzāḍi [Tel.] n. A certain weight (in diamonds,) a carat. వజ్రములయెత్తు, రత్నములతూనిక.

(p. 940) maga maga. [Tel.] adj. Male. మగపోణిమి యెరుగనిది a pure maid. మగలమగడు a phrase meaning the chief of men, a hero. గండరగండడు. 'నయనయుగళివెలి దామరలమ గలమగలై, డాలెగయు.' Swa. iv. 169. మగకరువు want of men. మగటిమి or మగంటిమి magaṭimi. n. Manliness. పౌరుషము, పుంస్త్వము, మగతనము, శౌర్యము. మగడు or మగండు magaḍu. n. A male, a man, పురుషుడు, మగవాడు. A husband, పెనిమిటి. A ruler, a king. రాజు. A hero, a courageous man, శూరుడు 'మగువలుమగలని యెరుగడు.' R. ii. 112. 'మన్నెరాజులకెల్ల మగడనైయుండు, నన్నైనదల చకనాముద్దుకూన.' L. viii. 30. మగతనము maga-tanamu. n. Manliness, potency. పుంస్త్వము, పౌరుషము. మగది magadi. n. The male of any animal. మగనాలు maga-n-ālu. (మగని + ఆలు.) n. A woman whose husband is alive. మగడుగలస్త్రీ. A good woman. మగపాడి maga-pāḍi. n. Courage, manliness, శౌర్యము. మగబీర maga-bīra. n. Malabar Cat-mint. Anisomelos malabarica. మగమానికము or మగరాయి maga-mānikamu. n. A diamond. వజ్రము. మగమానికపువాలు or మగరాతివాలు maga-mānikapu-vālu. n. Indra's thunderbolt. వజ్రాయుధము. మగరూరీ magarūrī. [H.] n. Haughtiness, arrogance. మగలింగము maga-lingamu. n. A common plant called 'the stinker.' Rox. i. 109. మగవాడు maga-vāḍu. n. A man, a male, పురుషుడు. A hero, శూరుడు.

(p. 946) maṇi maṇi. [Skt.] n. A gem, a precious stone. పచ్చరాయిలోనగునది. A pearl, ముత్తెములోనగునది. In compounds this denotes Unrivalled excellence, as నాయికామణి a woman who is a gem of her sex. వప్రమణి the noblest of Brahmins. సుందరీమణి the loveliest of women. అంగనామణులు lovely women. దినమణి the gem of day, i.e., the sun. నవమణులు nine precious stones, viz. గోమేధికము Onyx, నీలము Sapphire, పగడము Coral, పుర్యరాగము Topaz, మరకతము Emerald, మాణిక్యము Ruby, Carbuncle; ముత్యము Pearl, వైడూర్యము Cat's eye. lapis lazuli; వజ్రము Diamond. మణులుచెక్కిన సంకెళ్లు jewelled fetters, i.e., disguised difficulties. మణికంఠము maṇi-kanṭhamu. n. The Indian Roller, Corracia indica, చాషము, పాలపిట్ట మణికట్టు, మనికట్టు or మణిబంధము maṇi-kaṭtu. [Tel.] n. The wrist; మణికట్లను తెగగొట్టు to cut off the hands. మణికారుడు maṇi-kāruḍu. n. A jeweller. A lapidary, or worker in precious stones. రత్నములు సానబట్టువాడు. మణిపట్టు maṇi-paṭṭu. n. A sort of flowered silk. ఒకవిధమైనపట్టు. మణిప్రవాళము maṇi-pravāḷamu. n. A doggerel verse: or a mixed language, part Sanscrit, part Telugu or Tamil, రెండు భాషలు కలిసిన. ముణిభతు maṇi-phittu. n. A diamond. Lit. 'the ruby cutter.' కలిసిన కవిత్వము. మణిమాల, మణిమాలిక or మణిబిందుమాలికా maṇi-māla. n. An impression left by a bite. దంతక్షతవిశేషము. A necklace. హారము. 'కమనీయమణిమాలికా శశ పదచంద్రరేఖాంకమౌతనూ రేఖతోడ.' T. iii. 126.

(p. 1064) ratnamu ratnamu. [Skt.] n. A jewel, precious stone, gem. మణి. A masterpiece of fine thing, the best of its kind of species స్వజాతి శ్రేష్ఠము, నవరత్నములు the nine precious stones, viz., మౌక్తికము a pearl, పద్మరాగము an emerald, వజ్రము a diamond. ప్రవాళము a coral, మరకతము. an emerald నీలము a sapphire, గోమేధికము an agate. పుష్యరాగము a ruby, వైడూర్యము a cat's eye. అశ్వరత్నము a jewel of a horse, i.e., a noble stead. స్త్రీరత్నము an unrivalled woman. గగనరత్నము the sun, as the gem of heaven. అప్సరోరత్నములు the most lovely of nymphs. రత్నకంబళము ratna-kamba-lamu. n. A carpet. తివాసీ. రత్నగర్భ .ratna-garbha n. The earth; as producing gems. భూమి. 'వైశ్యకన్యకల్ గీరనగింజలాడుతరి క్రిందనునిచిన దివ్యరత్నముల్ పౌరులు ద్రొక్కుచున్ జనగపాతుకొనంధరణీ పురంధ్రికిన్వారకరత్నగర్భయను నామము బెట్టిరి సత్కవీశ్వరుల్.' T. ii. 20. రత్నగర్భుడు ratna-garbhuḍu. n. Kubēra, the god of wealth, కుబేరుడు. The god of the sea, సముద్రుడు. రత్నసానువు ratna-sānuvu. n. An epithet of Mount Meru as having ' gems in its slopes.' మేరుపర్వతము, హేమాద్రి. రత్నాకరము ratn-ākaramu. n. The abode of gems, that is, the ocean. సముద్రము. రత్నావళి ratnā-vaḷi. n. A necklace of gems.

(p. 1066) rava or రవ్వ rava. [Tel.] n. A small particle. అణువు. A bit, తునక. A diamond. వజ్రము. A kind of horse's pace, అశ్వగతి విశేషము గోదుమరవ soojee or roulong, i.e., coarse wheat flour. రవలు small shot, తుపాకిలో వేసికాల్చే సన్నగుండ్లు. adj. Thin, fine, సన్నము. రవనెల్లా rava-sellā. n. A fine woven vest of transparent muslin. సన్నసెల్లా, ఉల్లిపొరవంటిగుడ్డ. రవంత or రవ్వంత rav-anta. n. A little, just a trifle. కొంచెము, స్వల్పము. adj. or adv. Tiny, a little, somewhat, rather. రవంతకష్టము it is a little difficult. రవగాలు or రవాలు rava-gālu. n. The name of a certain pace in horsemanship. అశ్వగమనభేదము. 'సీ రవగాలునకు సాటిరాకగాడ్పుపటాణి పొదలు పిగ్గునబోయి పొదలుసొచ్చె.' URK. i. 78. రవన్ని or రవ్వన్ని rav-anni. adj. A few, కొన్ని. రవపాళము rava-pāḷamu. adj. Very thin, as cloth, మిక్కిలి సన్నపాటి. రవమంచము Same as సకినలమంచము. (q. v.)

(p. 1076) rālu or రాళ్లు rālu. [Tel. plu. of రాయి.] n. Stones. మగరాలు diamonds, వజ్రములు.