(p. 79) aravaralu aravaralu. [Tel.] n. Plu. Bits, fragments. తునకలు, ఖండములు. చిద్రుపలు తుత్తునకలు. 'కావించు దక్షియాగమున శివుని మరచిననయ్యజ్ఞ మరవరలైపోదె.' M. XIII. v. 393. అరవరచేయు to divide into small pieces, to destroy.

(p. 260) kalpamu kalpamu. [Skt.] n. An age. A religious rule. A code or description of religious rites. A legend or pious tale. Thus; వరలక్ష్మీవ్రతకల్పము the legend or book regarding this observance బ్రహ్మకల్పము an age of Brahma equal to many millions of years. A series of publications as of a journal; as ప్రథమకల్పము first series, ద్వితీయకల్పము second series, &c. adj. That which equivalent to or that which is almost the same as. సమానమైనది. A word (like ish, in blackish, whitish) denoting similarity. ద్వీపకల్పము a peninsula. కరకల్పము like a hand. తటిత్కల్పమైన resembling lighting కల్పాంతము kalp-āntamu. n. The destruction of the world. The end of time. ప్రళయము. A Brahma's day. బ్రహ్మదినము. కల్పుడు kalpuṭn. One who is similar to, or equal to. విద్వత్కల్పుడు almost a scholar. అగ్నికల్పుడు he who is similar (in excellence) to the god of fire. M. XIII. ii. 332.

(p. 310) kēru or కేరించు kēru. [Tel.] v. n. To warble. To crow, as a babe. To chuckle with pleasure. To giggle. To cluck, as a laying hen. To make a low inarticulate sobbing sound expressive of joy or grief. కూయు. అరచు, గద్దస్వరముచేయు. To deride or scorn పరిహాసముచేయు, తిరస్కరించు. To do చేయు. To rejoice ఉత్సహించు, కుతూహలపడు; to be proud విజృంభించు. v. t. To slight తిరస్కరించు. To deride పరిహసించు. 'కిన్నరస్వరలీల కేరునీగానవిద్య' Pururavas. iii. 89. కేరుగువ్వ a cooing decoy pigeon, or any bird like a pigeon so used. కెరుపు kērupu. n. Pride. విజృంభణము.

(p. 368) giri giri. [Skt.] n. A hill, a mountain. A circle. గిరిక girika. n. A mouse చిట్టెలుక. Name of the wife of King Vasu. వసురాజుభార్య. గిరికన్య giri-kanya. n. Daughter of the hills: a title of Pārvati. గిరికర్ణిక giri-karṇika. n. A certain plant, the camel thorn; or the Persian manna plant Alhagimaurorum. (Watts). తెల్లగినియచెట్టు. H. iv. 20. గిరికొను giri-konu. v. n. To surround or encircle. చుట్టుకొను. 'అరవరలైన రధంబులు నెరిదప్పంబడిన యశ్వనికరంబులుబెందురుచుగ కూలినకరులును గిరిగొనియెను సమరమున మేదినీతలమెల్లన్.' M. VI. ii. 141. గిరిజ girija. n. Lit. The 'hill-horn,' i.e., Pārvati. A metal లోహము. గిరిధరుడు giri-dharuḍu. n. Lit The Mountain-bearer, i.e., Krishna 'who bore mount' Gōvardhan as an umbrella. గిరిభిత్తు giri-bhittu. Lit. The 'render of mountains,' i.e. a thunderbolt. వజ్రాయుధము. గిరిమల్లిక giri-mallika. n. The hill jasmine. కొండమల్లె.

(p. 421) civara chivara. [Tel.] n. The end, tip, extremity or point. adj. Last, final. ఊరిచివర at the end of the village. చిట్టచివర at the very end. చివరలు chivaralu. n. plu. Ends. Bits, fragments, shivers, odds.

(p. 608) dēvuḍu dēvudu. [Skt.] n. God. A deity, దేవత, వేలుపు. దేవ dēva. adj. Of God, దేవుని యొక్క. దేవకాంచనము dēva-kānchanamu. n. A certain tree. Bauhinia purpurea. దేవత dēvata. n. A deity, generally a goddess; but also a god, వేలుపు, దేవుడు. గ్రాందేవత the village goddess. దేవతరువు దేవతరువు dēva-taruvu. n. A heavenly tree, కల్పవృక్షము. A venerable tree. దేవతాజీవము dēvatā-jīvamu. n. A godlike or harmless creature. 'ఆ తెలివి యెరుగనట్టి దేవతాజీవుల, వనరిదెచ్చబిడ్డవలెనుసాకి, పాపమెరుగకంతబట్టి చంపుదురయా.' Vēma. దేవతాడిచెట్టు dēvatāḍi-cheṭṭu. n. The tree called గరాగరీ. Andropogon serratus. డావరడంగిచెట్టు. దేవత్వము dēvatvamu. n. Divinity, deification, apotheosis. 'అశ్మాపియాతిదేవత్వం మహద్భిఃసుప్రతిష్ఠితః. ' A stone even attains divinity when consecrated by the noble. (Hitopadesa. i. 45.) దేవదత్తము dēva-dattamu. n. Lit. the gift of god. The name of the conch of Arjuna, అర్జునునిశంఖము. దేవదత్తుడు and యజ్ఞదత్తుడు are two names in Sanskrit Law or Logic like John Doe and Richard Roe, or Titius and Seius, or Omar and Zeid in Arabic Law. దేవదారువు dēva-dāruvu. n. The Cedar: the Himalayan Cedar. Cedrus deodara. (Watts.) commonly called deodar. The Erythroxylon dreolatum (Linn.) Uvaria longifolia. Rox. iii. 664, 666. సురవృక్షము, అమరద్రుమము. Chittagong wood; usually called cedar. చారలదేవదారువు the Trincomalli wood. Berrya ammonilla (Watts.) దేవదాసి dēva-dāsi. n. A dancing girl employed in a temple. దేవనాగరి dēva-nāgari. n. The name of the character in which Sanskrit is usually printed. దేవభూతము or దేవసాయుజ్యము dēva-bhūtamu. n. Divinity, దేవత్వము. దేవమణి dēva-maṇi. n. A fortunate curl on a horse's neck. గుర్రముమెడసుడి, అశ్వములకు ఉండే సుడివి. శేషము. చింతామణి, మహామేద అనే చెట్టు. R. i. 131. Also, కాస్తుభము. (q. v.) దేవమాతృకము dēva-mātṛikamu. n. A country or land which is dependent on providence, i.e., watered by rain only, not by streams. వృష్ట్యంబుసంపన్న వ్రీహిపాలితదేశము. వాననీళ్ల చేత పండే పైరులుగల దేశము. దేవయజ్ఞము dēva-yagnyamu. n. The body sacrifice called వైశ్యదేవము. A sacrifice, హోమము, వేలిమి. దేవయానము dēva-yānamu. n. The car or vehicle of a god, దేవతావిమానము. దేవర dēvara. n. God. దేవుడు. A lord or master స్వామి. My lord, Sir. A title of respect used in addressing superiors. దేవరవారు your honour. ఇంటిదేవరలు household deities. కులదేవతలు applied particularly to the manes of married women, ముత్తైదువలు. Your reverence, a phrase among Jangams. జంగములకు శ్రేష్ఠనామము. దేవలుడు dēvaluḍu. n. A temporary paid priest or incumbent. A term of contempt, like priestling. A sacristan, beadle, or attendant in a temple, గుడిలో దేవుణ్ని పూజచేసేవాడు, తంబళవాడు, నంబివాడు. దేవళము dēvaḷamu. n. A temple, గుడి, దేవాలయము. దేవవర్ధకి dēva-varthaki. n. The 'artist of the gods,' a title of Visvakarma. దేవసరులు dēvasarulu. n. A sort of grain. దేవాంబరము dēv-āmbaramu. n. A sort of cloth. BD. iii. 120. దేవాజీవి or దేవాజీవుడు dēvā-jīvi. n. An attendant on an idol, దేవలుడు; a godlike creature, one that does no harm, as a bird. దేవాదాయము dēv-ādāyamu. n. The income of a temple. An endowment to a temple, land given for the unkeep of a temple, land given for the unkeep of a temple free of all rent. గుడిమాన్యము. దేవానాంప్రియము dēvānām-priyamu. n. Lit. The beloved of the gods, i.e., a goat. మేక. దేవానాంప్రియుడు dēvānām-priyuḍu. n. A foolish or ignorant man. మూర్ఖుడు. దేవాయుధములు dēv-āyudḥamulu. n. Stones and cudgels. రాళ్లు దుడ్డుకర్రలు. (దేవశబ్దమునకు యజ్ఞము అర్ధముచేసి యజ్ఞమందు ఆయుధములు రాళ్లు దుడ్లు మొదలైనవి గలవు గనుక ఆ సంబంధమునుపట్టి యీ పదము ప్రయోగించినారు.) A. vi. 100. దేవాలయము dēv-ālayamu. n. A temple. దేవళము. దేవి dēvi. n. A goddess, particularly Parvati. A queen. Cf. పుట్టపుదేవి. Madam. Lady. దేవేరి or దేవెరి dēvēri. n. A queen, a lady. దొరసాని, రాజపత్ని.

(p. 693) pacariñcu, pacariñcu or పచారించు pacharinṭsu. v. n. and a. To make, effect. చేయు. To spread, extend, ప్రసరించు, ప్రసరింపచేయు. To spread, as a net (వల.) పరుచు, చాచు, వ్యాపింపజేయు. To arrange as goods in a shop, అమర్చు, సవరించు. To use or put into effect. ప్రయోగించు. To throw as an arrow, బాణమును ప్రయోగించు. To conduct, నడుపు. To proclaim, ప్రకటించు, చెప్పు. 'ఆర్యులన్, ఘనమతిబిల్వబంచి నయగారవముల్ పచరించి.' Bilh. i. 67. 'కులమును రూపమున్ మగనికూరిమియున్ గలదాననంచునవ్వల బచరింపగా రవరల్ పాడమెన్ మరివారికెంతయున్.' Parij. i. 9.

(p. 1025) merumu merumu. [Tel.] n. Lightning. విద్యుత్తు. ఉరుములు మెరుములు విస్తారముగా నుండినవి there was much thunder and lightning v. n. To lighten. మెరుపు మెరుము. 'ఉరుముచుమెరుముచుబిడుగులు వరలుచునలుగడల. బడెవారితవృష్టుల్.' M. I. iii. 328. v. a. To thrust, పొడుచు.

(p. 1038) moḍikaṭṭu moḍi-kaṭṭu. [Tel.] n. Fashion, mode. విధము. 'ముత్తియంబులతీగె మొడికట్టుపనులచేపట్టు మేల్కట్టులవరలువిరుల.' Ila. ii. 13.

(p. 1071) rāga rāga. [Tel.] n. A bad creature, దుష్టుడు. లాగదాగుడురాగ a serpent, సర్పము. 'లాగదాగుడురాగ ప్రోగులిడెడుప్రోడ.' (Aṭasṭsa Telugu Rāmayan,) i.e., Siva, the hero who wears as an earrring a serpent that hides in a hole. An adulteress, జారిణి. A proud or wicked man, ఉద్ధతుడు, ధూర్తుడు. adj. Shrewish wicked. గయ్యాళి, దుష్ట, చెడుగరమైన. 'కూతురురరాగైన మాతతప్పు అశ్వంబుచెడుగైన నారోహకుని తప్పు.' Nrisim. §. 12. రాగతుంగ a kind of grass called భద్రముస్తకము. రాగతనము rāgatanamu. n. Envy, malice. మాత్సర్యము. 'లోగనించు కైనరాగతనంబునదో చివలువలెల్ల దాచినావు గీజుపోరకిమ్ము నేజవవలెనన్న.' Appa kavi. ii. 36. రాగంట్లమారి rāganṭla-māri. n. A blackguard, a villain. పోకిరి, గండాగుండి. 'వాడు నానాటికభివృద్ధివరలబెరిగి, కాకలనుదీరిగడిమీరిగట్టిసారి, రాలుగాయతనాన బేరజపుదారినారితేరినే రాగంట్లమారియయ్యె.' H. v. 126.

(p. 1076) rālu rālu. [Tel.] v. n. To fall off or down, to drop, to run or flow off, as tears, &c. పతనమగు, పడు. ఆకులు రాలును leaves fall. వానికండ్లలో నిప్పులు రాలినవి fire flashed from his eyes. ఈ కరువులో జనము ఎండాకులు రాలినట్టు రాలిపోయినది in this famine the people dropped down like withered leaves. 'చాలదోయిటనెత్తి చల్లిననిసుక రాలనియట్టి యరణ్యాంతరమున.' BD. v. 854. రాలుగాయ rālu-gāya. n. A wicked or mischievous boy. తుంటపిల్లకాయ. రాలు గాయతనము rālu-gāya-tanamu. n. Wickedness, mischief. తుంటతనము. 'తే వాడు నానాటికభివృద్ధి వరలబెరిగి, కాకలను దీరిగడిమీరి గట్టిపారి, రాలుగాయతనానబేరజపుదారి, నారితే రెనెరాగంట్ల మారిమయ్యె.' H. v. 126. రాలుచు, రాల్చు, రాలగొట్టు, రాలిపివేయు or రాల్పివేయు rāluṭsu. v. a. To knock off, beat down, shed, రాలజేయు. అది కండ్ల నీళ్లు రాల్చినది she shed tears. రాలుపు rālupu. n. Falling off, dropping, as leaves, రాలుట.

(p. 1130) vara vara. [Tel.] n. A limit. మేర. పర్యంతము. ఇదివరలో before this time. అదివరలో before that time. [for ఒర.] Kind, sort. ఈ వరబంగారు gold of this kind. A kind of grain, ధాన్యవిశేషము. వర (for ఒర.) n. A scabbard, a sheath. ఖడ్గకోశము. వరదూయు to unsheath or draw out of the scabbard. పోయినది వర ఉండేది కత్తియనియెంచు what we have lost is the mere sheath but what we have got is the very blade, i.e. he who is dead is nothing to his successor. వరకట్టు vara-katte. v. n. To test gold by rubbing it on a touchstone. Also, to prepare land for cultivation. వరగొడ్డము vara-goḍḍamu. (వర+గొడ్డము.) n. A crooked word, వంకరమాట. వరకు or వరకును vara-ku. postp. Until, as far as, పర్యంతము. ఇదివరకు until this. అదివరకు so far, until that time. ఆవరకే పారిపోయియుండిరి they had already fled. ఎంతవరకు to what extent? how far? ఆయన చనిపోయేవరకు up to the time of his death. నేను వచ్చేవరకు until I come. వర or ఒర vara. n. The large circular ring of pottery sunk in a small well, to prevent the earth from falling in. నూతికి పెట్టేవి.

(p. 1131) varalu varalu. [Tel.] v. n. To shine or be splendid. ప్రకాశించు, వెలయు. To continue, to be, to behave. ప్రవర్తిల్లు. To spread, వ్యాపించు. 'మెరుగులగన్నులమిరుమిట్లుగొనగ, వరలెడురత్నపర్వతములత్యర్థి.' BD. iv. 2063.

(p. 1259) śōdhiñcu ṣōdhinṭsu. [Skt.] v. a. To purify, cleanse, refine; to search, exmine, investigate, నిర్మలముచేయు, శుద్ధిచేయు, వెదకు. 'వరలుగో శృంగపర్వతముశోధించి.' DRK. page 262. శోధకుడు ṣōdhakuḍu. n. A searcher, inquirer; a critic, a man of genius: an inquisitive man. చక్కగా విమర్శించువాడు. శోధనము or శోధన ṣō-dhanamu. n. Cleaning, purifying, correcting; a search, trial, investigation, శుద్ధిచేయడము, పరిష్కరించడము, వెదకడము. రాత్రి రాజు నగరశోధనచేసినాడు the king went incognito through the town by night. శోధనపత్రము ṣōdhana-patramu. n. A table of errata. శుద్ధపత్రము. శోధని ṣōdhani. n. A broom. చీపురుకట్ట, సమ్మార్జని. శోధితము ṣōdhitamu. adj. Purified, cleansed, refined. Examined, searched. నిర్మలముచేయబడిన, పరిష్కృతమైన, వెదకబడిన. శోధ్యము ṣōdhyamu. adj. Fit to be searched. వెదకదగిన. 'శోధ్యస్థానముల్ చూడబంచిన.' Anir. iii. 148. శోధ్యస్థానములు places where he is likely to be found.

(p. 1314) savaralu or సవరవాండ్రు savaralu. [Tel.] n. plu. The name of a certain tribe in a Vizagapatam District; also, called Thugs or Phaseegars. ఒకవిధమై చెంచువాండ్లు, ఠగ్గులు, పాసీగర్లు. సవరాటకము savarāṭakamu. n. The assembly of the Savara people. సవరవాండ్రసంఘము.