(p. 555) toṅgali tongali. [Tel.] adj. Slanting, drooping, వాలిన. Flowing, స్రవించిన. తొంగలిరెప్పలు quivering eyelids 'నావుడుతొంగలిరెప్పలక్రేవలనును సిగ్గులంకురింపగ.' Zacc. iv. 167. తొంగలించు or తొంగలిగొను tongalinṭsu. v. n. To gleam, glance, sparkle, flash, shine. ప్రకాశించు To expand or open. వికసించు. To excel, అతిశయించు, విజృంభించు. To increase, వర్ధిల్లు. To flow, స్రవించు. తొంగలిపాటు tongali-pāṭu. n. A salutation. నమస్కృతి.

(p. 747) pālu pālu. [Tel.] v. n. To be pallid or turn pale. తెల్లనగు, రోగమువల్ల తెల్లబారు. ఒళ్లువాలినది the natural complexion faded.

(p. 851) proddu or పొద్దు proddu. [Tel.] n. The sun, సూర్యుడు. Time, కాలము. A day, దినము. Half a day, పూట. The dawn, వేకువ౛ాము. The morning, ఉషఃకాలము. ప్రొద్దువాలిన తర్వాత after the sun began to decline, in the afternoon. పెద్దయుంబ్రొద్దు a long time. ప్రొద్దిటిపూట the morning time. ప్రొద్దుటెండ the morning sunlight. ప్రొద్దులు proddulu. n. plu. The days hear the time of the confinement of a woman, ప్రసవదినములు. ప్రొద్దులనెల the month during which a confinement takes place, ప్రసూతిమాసము. ప్రొద్దుకల్లు or ప్రొద్దురాయి proddu-kallu. n. Lit: the sun-stone, i.e., a focussing lens, సూర్యకాంతశిల. ప్రొద్దుగొడుకు, ప్రొద్దుపట్టి or ప్రొద్దుచూలి proddu-goḍuku. n. The son of the sun; an epithet applied to Yama, Sani, karṇa or Sugriva, యముడు, శని, కర్ణుడు, సుగ్రీవుడు. ప్రొద్దుతిరుగుడు proddu-tiruguḍu. n. The sun-flower, సూర్యమవర్తిని. ప్రొద్దుపుచ్చు proddu-puṭsṭsu. v. a. To pass the time, కాలక్షేపముచేయు. ప్రొద్దురిక్క proddu-rikka. n. A constellation called ఉత్తరఫల్లునీనక్షత్రము. ప్రొద్దురిక్క నెల proddu-rikka-nela. n. A name of the Telugu month called ఫాల్గుణమాసము.

(p. 956) maragu or మరుగు maragu [Tel.] v. n. and a. To use, to be used, accustomed, or addicted to. అలవాటుపడు, పరిచితమగు. To desire, covet, ఆశించు, ఆశపడు. To boil fiercely, మసలకాగు. To fall in love with, to be enamoured of, మోహించు, ఆసక్తుడగు. వాడు దానిని మరగినాడు he fell in love with her. తాగమరిగినవాడు one who is addicted to drink. మరగుచున్నచమురు boiling oil. మరగకాగు to boil fiercely. 'కరుగు చమరుగుచు కటకటాయనుచు, కందుచుగుందుచు కళవళింపుచును.' L. viii. 52. 'వాలిమృతుడౌట పోలగనాలో లక్ష్మణుడెరంగి యర్కజుతోడం, బాలుడువోలెందాలిమి మాలియిదేమిటికివనట మరిగెద వింకన్.' BRK. x. 343. మరపడము or మరపుట mara-paḍamu. n. Training, breaking in. అలవాటు చేయడము. మరపు marapu. v. a. To train, break in. అలవాటుచేయు. మరపరాని untameable, indomitable. మరగించు maragintsu. v. a. To enamour. మోహింపజేయు. To cause to boil. కాగించు.

(p. 1157) vālaruguḍu vāl-aruguḍu. [Tel. వాలు+అరుగుడు.] n. A tailless monkey, a baboon, వాలిడికోతి.

(p. 1158) vālika vālika. [Tel. from వాలు.] adj. Long. నీడుపైన. దీర్ఘమైన. 'నిడువాలికచూపు.' Vasu. iii. 59. టీ మిక్కిలి సోగయైనచూపు. Sharp, వాడియైన. 'వాలిక యమ్ములు.' భార. భీష్మ. i. [Skt.] n. A pit in the roof of the mouth. అంగిటిగుంట. వాలికనడ vālika-naḍa. n. A certain pace in horses. అశ్వగమనభేదము. 'ఇట్లిచ్చియనిపి పోడియము జంగనడయువాలికనడయునుం గలుగువారువంబు నదలించినాగెవదిలిరాగననం గదలించితోలిన.' G. viii. 74.

(p. 1159) vālu or వ్రాలు vālu. [Tel.] v. n. To bend or weigh down. To light or perch. To hang loose; to fall down. కొమ్మ మొదలైనవివంగు, చెట్టుమీదిపక్షిదిగు, కిందికిదిగు, దిగువపడు, వంగు, ౛ారు, ఒరగు. To increase, అతిశయించు. v. a. To transgress, exceed, అతిక్రమించు. వాలినకిన్కమైన in the passion which he felt, వచ్చినకోపముచేత. వాలినకృపను through the grace that descended on thee, వచ్చిన అనుగ్రహమువల్ల. అదివాని పాదములమీదవాలెను she fell at his feet. 'శైలములెత్తికందుకము చందము గానెగవైచినేలకున్ వ్రాలదుతేటి.' R. v. 290. 'వువ్వులవ్రాలదుతేటి' T. iii. 111. వాలు vālu. n. A sword, కత్తి. A slope, a descent. అదోకపాటు. Length, దైర్ఘ్యము. Sharpness, వాడిమి. 'అ రవిరులతేనియలచాలు అతనివాలు.' H. ii. 16. ఇరువాలుదున్నుట అనగా అడ్డము దిడ్డముగా రెండుసారులు దున్నుట. వాలు vālu. adj. Long, sloping, slanting, descending, drooping. దీర్ఘమైన, అదోకపాటుగానుండే. వాలుచూపులు drooping glances. Sharp, వాడిగల. Cruel, క్రూరము. వాలమ్ము or వాలుటమ్ము a sharp arrow. వాటకొంగ valu-konga. n. A stork, వక్కుకొంగ, బకము. వాలుగ or వాలుగా vālu-ga. adv. Slantingly, lengthily, అదోకపాటుగా, నిడుపుగా. వాలుగంటి or వాల్గంటి vālu-ganṭi. n. A bright eyed woman; lit: a long-eyed girl. దీర్ఘములైనకన్నులుగల స్త్రీ, ఆయతాక్షి, విశాలాక్షి. వాలుగడుపు or వాల్గడుపు vālu-gaḍupu. n. A projecting or protuberant belly, బొ౛్జ. వాలుగొమ్ము a canal or sluice. వాలుచు or వాల్చు vāluṭsu. v. a. To bend, incline, slant. కిందికివంచు. To cut off, కోసివేయు. రెప్పవాలుచు to droop the eye-lids, i.e., to close the eyes. రాత్రిఅంతా కన్నులు వాల్చలేదు I did not close my eyes all night. ఆ మంచమును వాల్చినాడు he slanted the couch. 'వాలినకిన్కమైవాలు నీవాడి; వాలువజిహ్వలువాలుతుననిన, జందనగంధులు జలమురెట్టింప.' HD. i. 947. టీ వాలిన, వచ్చిన, కిన్కమై, కోపమువల్ల; వాలు, దీర్ఘమైన; ఈ వాడివాలున, ఈ తీక్ష్ణ ఖడ్గముచేతను; జిగ్వలు, నాలుకలను; ఈ తీక్ష్ణ ఖడ్గముచేతను; జిహ్వలు, నాలుకలను; వాలుతుననిన, కోసివేతుననేటప్పటికి. వాలుచుక్క or వాల్చుక్క vālu-ṭsukka. n. The planet Venus or its regent. శుక్రుడు. 'పొలుపొంద తూర్పున బొడిచెవాల్చుక్క.' Sar. D. 558. వాలుచేప vālu-chēpa. n. A kind of fish called Chirocentius nudius. మత్స్యవిశేషము. వాలుడు vāluḍu. adj. Hanging down. వాలుడుకొమ్మలు branches that hang down. n. A kind of tree. ఎర్రవాలుడు the red kind. వాలుడుచెక్క the bark of this tree used in medicine. వాలుడుతైలము the oil extracted from this bark. 'కోరివాలుడుతైలంబు గ్రోలువారు.' P. i. 725. వాలుపు or వాల్పు valupu. n. Bending down, వాల్చుట. వాలుప్రొద్దు vālu-pṛoddu. n. The morning or evening sun, లేతప్రొద్దు, అపరాహ్ణము, వాలుమగడు vālamagaḍu. n. The hero of the sword, i.e., A brave man. శురుడు. 'క తాలిమియుధృతియుప్రజ్ఞా. శీలతయు పరాత్మగుణవిశేషజ్ఞతయున్, కాలోచితకార్యముగల, వాలుమగండేలు జలధవలయితధరణిన్,' P. iii. 32.

(p. 1208) veḍalu veḍalu. [Tel.] v. n. To come out, go out, set out, start, బయలువెళ్లు. 'వెడలుమని తేరుచూపిన.' M. XII. v. 461. వెడలబడు or వెడలబారు Same as వెడలు. వెడలబాటు veḍala-bāṭu. n. The act of going out. వెడలించు, వెడలుచు or వెడల్చు veḍa-linṭsu. v. a. To take out, send, send away, despatch, వెడలజేయు, బైటికి వెళ్లదీయు, పంపు, సాగినంపు. 'శీలమనాయడుచేకొనిమనలదేశంబు వెడలింపదిరుగుచున్నాడు.' Pal. 92. 'నేవేగమె వాలిననికి వెడలింపుమికన్.' R. v. 299. 'భుజగకేతను బలంబులతోడనిపుడు, మనపురి వెడలింపు మసలకుమింక.' Dab. page. 232. వెడలుపు or వెడల్పు veḍalupu. n. Extent, breadth, width, వైశాల్యము, విశాలత. adj. Broad, extensive. విరివి.

(p. 1238) vrayyu vrayyu. [Tel.] v. n. To go to pieces, to be split. బద్దలగు, చీలు. 'వాలిదు శ్శాసనునిరొమ్ము వ్రయ్యజీరి.' M. IX. ii. 129. వ్రయ్యబడు or వ్రయ్యపారు Same as వ్రయ్యు. వ్రయ్య vrayya. n. A bit, piece, fragment, splinter. బద్ద, చీలిక, ఖండము, తునుక.

(p. 1339) sugrīvuḍu su-grīvuḍu. [Skt.] n. The name of an ally of Rāma, who led a host of bears. వాలితమ్ముడు. అక్కడ మహా సుగ్రీవాజ్ఞగా నడుస్తున్నది there matters go on orderly or peaceably. సుగ్రీవాజ్ఞ Draconian law.