(p. 239) kanakamu kanakamu. [Skt.] n. Gold. 'కనకంబునకును సౌరభ్యము కలిగినట్లు' (L. XIX. 332.) 'Marvellous as would be fragrance in gold: it is as strange as though gold were fragrant. (The Telugu poets frequently mention this fancy; that, were gold gifted with fragrance, it would be indeed perfect.) 'భూతిగడ్డకేల పుట్టించెవాసన, కనకము తనకేమి కల్లజేసె.' వేమన.

(p. 682) nēla nēla. [Tel.] n. Land, earth, soil. భూమి. A country, దేశము. adj. 'Of the earth.' A prefix (like ground, or dwarf,) applied to certain plants, as నేలపేము, dwarf rattan, నేలపొన్న dwarf cassia. నేలగలుపు nēla-galupu. v. a. Lit. To mix with the earth. To ruin. దానిని నేలగలిపినాడు he ruined it. నేలకుగోలకుతెచ్చు to turn upside down, కిందుమీదుచేయు. నేలచూపు a downcast look. నేలచూలి nēlaṭsūli. n. Lit: The earth-born child, i.e., Sita, బూమిజ. నేలతాడి nēla-tāḍi. n. The plant called Curculigo orchioides. తాలమూలి. Rox. ii. 144. నేలతాలుపు nēlatalupu. n. A mountain. పర్వతము, భూధరము. A king, రా౛ు, భూధరుడు. నేలనెమలి nēlanemali. n. The bird called a florikin. నేలపట్టి nēla-paṭṭi. n. Sita. సీత, భూపుత్రి, Mars, అంగారకుడు. నేలపల్లటీ nēla-pallaṭī. n. A kind of pigeon called a tumbler. నేలమీద పల్టీలువేసే పావురాయి. నేలబావి a well without any wall round it. నేలమాళిగ, నేలమాలె or నేలమాలియ a room under ground, భూమిలోపలి యిల్లు. నేలముల్లాకు the plant called క్షుద్రము, Solanum jacquini. నేలరేడు nēla-rēḍu. n. A king. రాజు, భూపతి. నేలవేము nēla-vēmu. n. The plant called Justicia paniculata. Rox. i. 118. or Andrographis paniculata. (Watts.) నేలవేలుపు nēla-vēlupu. n. A Brahman. భూసురుడు, భూదేవుడు. నేలాపల nēlāpu. (నేల+ఆపు.) n. A kind of hawk. ఒక విధమైనడేగ.

(p. 705) padilamu padilamu. [Tel.] n. Steadiness. స్థైర్యము. Care, caution, security, carefulness, జాగరూకత. adj. Careful, steady. భద్రముగా. carefully, పదిలముచేయు or పదిలపరుచు padilamu-chēyu. v. a. To secure or take care of, to put by. పదిలించు padilinṭsu. v. a. To keep safely, to lay up. పదిలపరుచు. 'పరుసవేదిదీని పదిలింపుమనుచు.' Navan. p: 203. పదిలుడు padiluḍu. n. One who is careful, జాగరూకుడు. A steady man, స్థిరుడు. 'మొదటతనమతమువదలక, తుదనెవ్వరితమమునైన దూషింపకయున్, బదిలుడయికోర్కిగోరక, ముదమునజరియించువాడెముక్తుడువేమా' Vēma. 158.

(p. 746) pālu pālu. [Tel.] n. A share or portion. భాగము, వంతు. Possession, charge, వశము. infl. పాలి, or పాలిటి; local ablative పాల or పాలిటి. plu. పాళ్లు. నా వయసు నీపాలుచేసినాను I yielded up my youth to thee. అతని పాలికి వచ్చినది యిది this is what fell to his share. నీపాలిదైవము or నీపాలిటిదైవము your good angel, your tutelary God. వాడు నాపాలిటికి యముడు he has been a curse to me. వేములుపండి కాకులపాలైనవి a proverb regarding the wealth of a prodigal. పరులపాలైన given up to others or sacrificed. దొంగలపాలైన abandoned to thieves. రచ్చలపాలుకావడము to become a prey to ridicule, to become a laughing stock. అప్పుల పాలయినాడు he has fallen into debt. పాలబాన or పాలుబాన pāla-bāna. n. The ryot's share of the crop, ఉభయరాశి అంబారములో కాపునకు చేరే వర్తనధాన్యము. 'కష్టపడి పైరుచేసే సంసారి, ముద్రపిండి, వినాయకునిచాట, గుగ్గిళ్లగంప, పాలుబాన, రాశి అడుగు, ఇవి పుచ్చుకొని,' Miscell. iii. 430. పాలాడు pāl-āḍu. v. a. To divide into shares. To cut, to sever, to separate, ఖండించు. పాలారుచు or పాలార్చు pālā-ruṭsu. (పాలు+అరుచు.) v. a. To disregard, to neglect, ఉపేక్షించు. భాగ. iii. పాలుచేయు pālu-chēyu. v. a. To hand over, give over to, deliver, sacrifice. నన్ను అప్పులపాలుచేసినాడు he plunged me in debt. పాలుపడు or పాల్పడు pālupaḍu. v. n. To undertake, to enter upon, to share, to engage in. పూనుకొను, పైనవేసికొను. To be subject to, స్వాధీనమగు. 'వివిధచేష్టలకుంబాలుపడి.' B. X. §. 30. పాలుపుచ్చు or పాలుపెట్టు pālu-puṭsṭsu. v. a. To deduct or subtract: to divide or separate, విభాగించు. To decide or settle, నిర్ణయించు. వేదనపాలుకాలేను I cannot endure being a prey to grief. పాలుగలవాడు a co-heir, a cousin, దాయాదివాడు. 'పాలుగలవాడు మన కొకజాలియిడక, తానతారసానకు వచ్చెన్.' A. iii. 39. పాలుపోవు pālu-pōvu. v. n. To be divided or shared. విభక్తమగు. To be decided, నిర్ణీతమగు. ఒకరిని పాలుబోక ఆ పనిని అట్టె పడవేసిపెట్టినారు no one undertook the work, so it was left undone. అది యెటు వ్రాయడానకు పాలుపోక విడిచినాను unable to decide how to write the passage. I omitted it. పాలుభోగగ్రామము pālu-bhōga-grā-mamu. n. A village wherein each field is held as one man's separate property.

(p. 750) piñje pinje. [Tel.] n. The tuck in front of a Hindu's dress. మడతలుపెట్టి దోపే బట్ట చెంగు. 'తడియారకూరకుండెడుపాతదోవతి బట్టి వేమరు పింజెలు పెట్టికట్టి.' S. ii. 520. 'కావిదోవతి పింజెగట్టి మీగాళ్ల పైనొరసి జీరాడంగ.' Surabha. 58. పింజించు pinjinṭsu. v. a. To tuck up, as cloth into folds, పింజెలు పోయు. To scatter, as water, నీళ్లు చిలుకరిలపోయు. పింజనగ్రోవి a syringe, చిమ్మనగ్రోవి.

(p. 754) piḍugu or పిడ్గు piḍugu. [Tel. from పడు.] n. A thunderbolt. అడుగుతప్పినతప్పు పిడుగు వేమా the thunderbolt shall fall innocuous at the foot. 'బొంకులపిడుగులు' thundering liars. Charitr. ii. 1549. కల్లలాడుటకు పిడుగుకైదువు piḍugu-kaiduvu. n. A thunderbolt. వజ్రాయుధము.

(p. 764) pu ccu puṭsṭsu. [Tel.] v. a. To take. తీయు. To send, to remove. పంపు, పోవజేయు v. n. To decay, mortify, rot. పుచ్చిపోవు puchchi-pōvu. v. n. To be rotten, decayed పుచ్చు puṭsṭsu. adj. Rotten, decayed. 'గురువునకు పుచ్చుకూరైన నియ్యరరయవేశ్యకిత్తురర్థమెల్ల.' Vēma 69. పుచ్చు puṭsṭsu. n. The Sediment of oil. ఆముదపుమడ్డి. Filth. 'పప్పులోనుప్పు మిక్కిలి పారజల్లి, నేతిలో నాముదపుపుచ్చు నిండనించి,' Jagannadha. i. 67. పుచ్చు is used idiomatically with some nouns to give them an active force. ఆ బిడ్డను నిద్రపుచ్చినది she put the child to sleep. నూరు రూపాయలతో ఆ యిల్లు కట్టడమును సరిపుచ్చినాడు he finished the building of the house with a hundred rupees. మోసపుచ్చు to deceive, cheat. చిన్నపుచ్చు to disgrace. ప్రొద్దుపుచ్చు to pass or kill time, కాలక్షేపము చేయు. ఇంతప్రొద్దు పుచ్చినందుకు యేతువేమి what is the reason of your making so much delay? 'చాకివాడుకోక చీకాకుపడజేసి, మయలబుచ్చి మంచిమడుపుచేయు, బుద్ధిచెప్పువాడు గుద్దిననేమయా.' Vēma. 230. 'పరులమోసపుచ్చి ధరరూకలార్జించి, కడుపునించుకొనుటకానిపద్దు.' Vēma. 258.

(p. 763) puṇḍu punḍu. [Tel.] n. A boil, an ulcer, a sore. A blister. The reddish cake in the middle of a white-ant-hill. నాగొంతు పుండుగానున్నది I have a sore throat. రాచపుండు a carbuncle. పక్కలోపుండు పెంచెదవేమి why do you nourish a thorn in your side? Infl. పుంటి (S. iii. 370.) abl. పుంట. plu. పుండ్లు. పుండుచేయు punḍu-chēyu. v. n. To raise a blister, or make a sore. పుండ్ల రోగము venereal disease.

(p. 821) pōlu pōlu. [Tel.] v. n. To be fit or agreeable. ఒప్పు, తగియుండు. To be proper, యుక్తమగు. To be possible, శక్యమగు. This word is added to infinitives. చేయబోలునె can it be done? The neg. is పోలదు; thus, అట్లా చేయపోలదు or తగదు it is not proper to do so. ఉండబోలును perhaps they are there, ఉన్నవేమో. 'తెగువయదేవేంద్రపదవియనదగు బుద్ధిజనింపబోలుతరుణీనీకున్.' H. i. 140. v. a. To resemble, to be like, సరిపోలు. n. Resemblance, similarity, సామ్యము. పోలుపొందులేకుండా మాట్లాడు or తలా తోకలేకుండా మాట్లాడు to talk without rhyme or reason. పోలె pōle. adv. Like. రామునిపోలె like Rama. పోలమి pōl-ami. n. Dissimilarity, unlikeness. పోలించు, పోలుచు or పోల్చు pōlinṭsu. v. a. To compare, or liken. పోలజేయు. పోలిక, పోలికి or పోల్కి pōlika. n. Resemblance, likeness.

(p. 952) maniṣi manishi. [for Skt. మనుష్యుడు.] n. A man or woman, a person. వానికి రూకలకట్టూ లేదు మనిషికట్టూలేదు he has neither money nor men. మనిషిరాక మాకుకావచ్చును a proverbial expression, meaning, all men are subject to disease. మనిషికి ఒక రూపాయి యిచ్చినాడు he gave each man a rupee. మనిషికొక మాటచెప్పినారు each man gave a different opinion. మనిషికొకమాట చెప్పుతాడు he talks differently to different people. ఒక ఆడుమనిషి a woman. ఆమె లావాటిమనిషి she is a stout person. నీవేమిమనిషివి what a strange man you are! మనిషివా, పశువువా? are you a man or a brute? do you call yourself a man? నా మనిషివి పంపుతాను I will send my man. ఆ దేశపుమనుషులు people of that country.

(p. 957) maru maru. [Tel.] n. In composition, short for మరుగు, మరస. and మారు. adj. Other, next, in return. మరునాడు or మర్నాడు (మరుసటినాడు) next day. మరుమాట' (మారు + మాట) a word in return, contradiction. వేమరు or వేమారు a thousand times. మరుపడు maru-paḍu. (మరుగు + పడు) v. n. To be concealed, to disappear or vanish, మరుగగు, అదృశ్యమగు. 'ఇనుమండలంబు మరుపడనొనరించెద.' M. VII. iv. 315. మరుపెట్టు maru-peṭṭa. v. a. To conceal, hide. మరుగుచేయు. మరుమ్రోత maru-mrōta. (మారు + మ్రోత.) n. An echo.

(p. 964) masalu or మసులు masalu [Tel.] v. n. To delay, to tarry, తచ్చాడు, తిరుగు. To roam, wander, walk or go about for pleasure, విహరించు, జాగుచేయు, తడయు. To hesitate, సందేహించు, అనుమానించు. To be gorged, or heavy with eating, వెక్కసముగా తిని బాధపడు To boil violently, నీళ్లు మిక్కిలికాగు. To turn back, వెనుకకుతిరుగు. దానికి నెలమసలినది a month has passed with her, i.e., she has been a month pregnant. పాము కప్పను తిని మసలుచున్నది the snake is sluggish being gorged. నీళ్లు మసలుచున్నవి లేక, మరుగుచున్నవి the water is boiling violently. 'తమకము మానిచనుండన్న నవియు మసలకచనియెన్.' Swa. vi. 85. 'పసరపుమాంసముబెట్టియు, మసలకసుల్తాను ముసలమానులజేసెన్, పసచెలులయధరమాంసము, గుసుమాస్త్రుడుపెట్టిచెరిచె గులములవేమా.' Vēma 814. 'కసిగాయ గరచిచూచిన, మసలకమరియొకరెకాక మధురంబగునే.' Sumati. 62. మసలుకొను Same as మసలు. మారుమసలు māru-masalu. v. n. To rival, match, to oppose, to front, సరిగా ఎదిరించు.

(p. 1196) vistu vistu. [Tel.] n. Surprise, wonder, ఆశ్చర్యము. Also, dirt, stench, దేహమునందుగలిగెడు దుర్గంధము. 'ద్వి కోల, వేమారువిసరుచు విస్తుకంపెసగ, బనసలుచెప్పుచు.' నవ. 3. భా.

(p. 1217) vē vē. [Tel.] pron. Same as వేయి. (q. v.) adj. Thousand, సహస్రము. Many, అనేకము. వేమారులు many times. adv. Quickly , speedily, శీఘ్రముగా. 'దేవాన్వితంబైన హర్మ్యంబువేసొచ్చి.' G. ii. 80. 'రథమువేకొని పొమ్ము.' DRAyo. 127. 'వినినపఠించిన వేవిధముల.' M. XV. ii. 143. వేగంటి or వేగన్నులసామి vē-ganṭi. n. Lit. the thousand-eyed; a name of Indra. ఇంద్రుడు. 'దీనిగనుగొన్న వేగంటి దేవరకును, వెచ్చనిట్టూర్పు పుక్కిట వెడలకున్నె.' R. vii. 112. వేచుంగులపాగ vē-ṭsungula-pāga. (వేచుంగులు+పాగ.) n. The serpent called శేషుడు. Lit. one who has a thousand-folded turban. వేవెలుగు or వేవెలుంగలదొర vē-velugu. n. The sun, సూర్యుడు. 'వేవెలుంగుల దొరజోడు వేవెలుంగు.' A. i. 22.

(p. 1218) vēgi or వేగిస vēgi. [Tel.] n. A tree, Pterocarpus bilobus. స్వర్ణకవృక్షము, కర్తబీజి. Various kinds are called జిట్టవేగి and ముల్లువేగి. 'వేగివేముమొదలుగాగలమ్రాకుల.' P. iv. 545.