(p. 259) kalkamu kalkamu. [Skt.] n. Foulness, impurity, sediment. పాపము, మడ్డి. కల్కమాత్ర kalka-mātra [Tel.] n. Eyesalve. కల్కద్రవ్యములు drugs used in electuaries.

(p. 281) kiñjalkamu kinjalkamu. [Skt.] n. The filament of a lotus. కేసరము.

(p. 460) jalpanamu jalpanamu. [Skt.] n. Prattle, babble. వదరుట, ఉపయుక్తము కానిమాటాడుట జల్పవాది a babbler, a talkative person. మాటకారి. A. vi. 89.

(p. 460) jalpanamu jalpanamu. [Skt.] n. Prattle, babble. వదరుట, ఉపయుక్తము కానిమాటాడుట జల్పవాది a babbler, a talkative person. మాటకారి. A. vi. 89.

(p. 670) nuḍikāramu nuḍikāramu. [Tel.] n. Style, mode of speech. వాచకము, మాట, రచనము, మాటచమత్కారము. నుడుగు or నుడువు nuḍugu. v. a. To tell. చెప్పు. నుడుగు or నుడువు n. A word or expression, a thing said, a promise; a line in verse: a bar in music. ఊరికెనుడుగులెంచి చెప్పు to sing line upon line, to pester, to dun, to reiterate. నుడుగురేడు lit: the lord of speech, Brihaspati. బృహస్పతి, గీష్పతి, నుడువు nuḍuvu. v. n. To speak. పలుకు. Suca. iii. 356. నుడువంగా as he said so, పలుకగా. నడువరి nuḍuv-ari. n. One who is ready of speech, a talkative person, మాటలమారి, వాచాలుడు. నుడువరితనము nuḍuv-ari-tanamu. n. Readiness, fluency of speech.

(p. 681) nērucu or నేర్చు nēruṭsu. [Tel.] v. a. To learn. Added to other infinitives it is translated by the English verb Can. రానేరను I cannot come. తెలియనేరరైరి they were unable to know. చూడనేర్తునే can I bear to see it? నేర్చినేర్చి మాట్లాడుతాడు he is talkative or chatters. నేరక nēraka. adj. Being unable to. రాజరక being unable to come. adv. Unawares, unconsciously, involuntarily. నేర్చినేరక చేసినపని an act committed unconsciously or ignorantly. నేరకచేసినాను I did it unintentionally or unconsciously. నేరరు they cannot do it. 'నీవు ఇచ్చిన శాపంబు గ్రమ్మరింపనేర్తేని గ్రమ్మరింపుము.' M. I. i. 150. నేరబోతు nēra-bōtu. (నేరమి+పోతు.) n. An ignorant man, తెలియనివాడు. నేరమి nērami. n. Ignorance. అజ్ఙానము A mistake, fault, దోషము. అడనేరమి ignorance of acting, want of power to act. పాడనేరమి inability to sing. నేరము nēramu. n. A criminal offence, a crime. తప్పు, అపరాధము. నేరస్థుడు nērasthuḍu. n. A criminal, an offender. నేరిమి nērimi. n. Knowledge, skill, dexterity. నేర్పు, సామర్థ్యము. నేరుచుకొను, నేర్చుకొను or నేర్చికొను nēruṭsu-konu. v. a. To learn. నేరుపరి, నేర్పరి, నేరుపుకాడు, నేర్పుకాడు or నేరుపులాడు nērup-ari. n. A wit, an ingenious or skilful person, a genius. సమర్థుడు. నేరుపు or నేర్పు nērupu. v. a. To teach, నేరవజేయు. n. Art, skill, craft, cunning. A pretext. నేర్పులు arts, wiles, contrivances. నేరుపుగా or నేర్పుగా nērupu-gā. adv. Artfully, duly, skilfully. నేర్పించు nērpinṭsu. v. a. To make one learn, to teach, to cause to teach.

(p. 683) noḍi or నుడి noḍi. [Tel.] n. A word. మాట. నొడికాడు or నుడికాడు noḍi-kāḍu. n. A talkative person. మాటలమారి. నొడికారము or నుడికారము noḍi-kāramu. n. Talkativeness. Cleverness in talking. నొడికారపుమాటలు clever words. నొడికారి or నుడికారి noḍi-kari n. One who can talk cleverly. మాటల చమత్కారముగలవాడు.

(p. 797) pēlu or ప్రేలు pēlu. [Tel.] v. n. To swell out through heat, సెగచేత ఉబుకు. To break out in prickly heat, or any eruption. To be fried, to be parched. To gabble, brag, chatter, to talk nonsense. To fret. జ్వరము పేలిపడకాయుచున్నది the fever is burning hot. చిటచిటప్రేలు to crackle in roasting. 'వేల్పులెల్ల చిటచిటబ్రేలుచు చటచటబాసి.' BD. iv. 621. వానిముఖము చిటచిట పేలుచున్నది he is very peevish, వాని ముఖము ధుమధుమలాడుచున్నది. ప్రేలడము tattling. పేల్చు or పేలుచు pēlṭsu. To fry. Metaphorically, to grieve. A. v. 56. పేల్పుచేప a fried fish పేలరితనము pēlari-tanamu. n. Talkativeness. నదురు బోతుతనము.

(p. 840) prasaṅgamu pra-sangamu. [Skt.] n. Addiction to, connection with. A conversation, talk, discussion. ప్రస్తావము, సల్లాపము, సంగతి Connected reasoning or argument. విషయ విస్తరము, వాదము. A discourse, speech, sermon, lecture. ఆ పండితుల ప్రసంగము చేయుచుండిరి the Pandits were holding a disputation. ఇకను ఆ ప్రసంగము మానుకొండి have done with that discussion. ప్రసంగ సంగత్యా in the course of conversation. అధికప్రసంగము talkativeness. ప్రసంగించు prasang-inṭsu. v. n. To talk about, to discuss, ప్రస్తావించు, వాదించు. To make a speech. ప్రసక్తి pra-sakti. n. A topic, or subject of conversation. ఆ ప్రసక్తి నాకు తెలియదు I know nothing about the matter. ప్రసక్తించు prasakt-inṭsu. v. n. To talk about, to be related to (a subject). ప్రస్తావమునకువచ్చు.

(p. 851) prēlu or పేలు prēlu. [Tel.] v. n. To prattle or tattle, to chatter, talk in a silly manner. వదరు. To be roasted and swollen, వేగు, వేగియుబుకు.' ప్రేలరి prēl-ari. n. A talkative person, a chatter-box, వదరుబోతు. వ్రేలలు, వేలలు or వేలాలు prēlalu. n. Roasted rice. వ్రేలుచు or వ్రేల్చు prēlutsu. v. n. To fry or roast, ప్రేలజేయు, పేచు. ప్రేలుడు or ప్రేలడము prēluḍu. n. Talkativeness, ప్రేలుట. ప్రేలరితనము prēlari-tanamu. n. Talkativeness. వదురుబోతుతనము. 'అన్న ప్రేలరితనమున నడివివడుగులాడుమాటలు కీవింతయడలెదేల.' Chenn. iii. 139.

(p. 863) baṭṭi baṭṭi. [Tel.] n. A still for drawing spirits, &c., సారాయి మొదలగునవి కాచేబాన. A kiln, ఆవము. Talkativeness. వాగ్ధోరణి బట్టికాడు baṭṭi-kāḍu. n. Lit. One that is talkative, i.e., a parrot or a myna. The Red-backed Shrike.

(p. 970) māṭa māṭa. [Tel.] n. A word, పదము. A promise, వాగ్దత్తము, ప్రతిజ్ఞావచనము. Slander, నింద. Opinion, rumour, వృత్తాంతము. అతడు నీ మాట చెప్పలేదు he did not speak of you. ఇది వేరే మాట this is another affair, another thing. వానిమాటకాదు this is not about him, I am not talking about him. గడియకు ఒకమాట చెప్పినాడు he changed his mind every hour. మంచిమాట (interj.) Very well. దాన్ని గురించి రెండో మాటలేదు there is no alternative. వారివిద్ద మాటలుపడినాడు he was reproached or reprimanded by them. In some phrases the word మాట need not be translated. Thus, ఆమె తిరిగీ వస్తున్నదనేమాట తెలిసి knowing that she would return. నేను దానిని కొన్నమాట రూఢి it is very true I bought it. ఆమాటే యెరుగను I know nothing of it. ఇందుచేత మాటవచ్చును by this you will get into disgrace. అతడు మాటతప్పలేదు he did not fail in his promise. మాట తప్పినవాడు మాలవాడు a promise breaker is a pariah, i.e., is a mean wretch. నేను పోయినమాట వానికి ఎట్లా తెలిసినది how did he know that I was gone? అతడు పోయేమాట ఉండేమాటా does he propose to go or stay? వాడు ఉండేమాట యింకా తెలియలేదు I do not as yet know that he will remain. మాటకుమాట word for word, literally. నా మాట అడుగుదాటకు transgress not my command. తనమీద మాటరాకుండా ఇట్లా చేసెను he did this to avoid blame. మాటవినుట to obey. ఎంతమాట what nonsense! వానిమాట వాని ఒడిలో వేసినాను I acted as he desired. నీకు మాట నాకు మూట a command is easy to give but hard to perform, or a word from you will make me rich. వెయ్యిమాటలేల why discuss it at length, in a word. ఆ పెండ్లి మాట యీ గ్రంథములో లేదు there is no mention of the marriage in this book నామాటవేరు, నీమాట వేరు I say one thing you say another, my opinion is different from yours, my case is quite different from yours. వానికి నాకు మాటలు లేవు he and I are not on speaking terms. వానితో నీకేమిమాటలు why do you speak with him? ఈమాట వింటే ఆయన యేమనును if he hears of this what will he say? కడపటిమాటయేమి what was the upshot of the business? ఇప్పట్లో వాని మాట సాగదు he has now no influence. కడకు వానిమాటే ముందరికివచ్చినది at last his words proved true. దానిని గురించి ఇంకా యేమాటా తెలియలేదు I do not yet know the result. మాటలకు పట్టుకొంటే విడవడు if he begins talking he will never stop. అదెక్కడిమాట what nonsense! such a thing is impossible. మాటలు మంచివే కాణి మనసు మంచిదికాదు he talks well but has a bad heart. ఇంకా మాటలు రాని బిడ్డ a child that cannot yet speak. వానికి ఆ ఊరిలో మాట వాసికద్దు లేక మాట సాగుతుంది he has influence in the town. ఆయన మాటకు ఎదురులేదు his word is law. మాటలకుమాత్రము పేదరికములేదు as far as words go he is rich enough. ఒక మాట యిచ్చి పదిమాటలు తీసుకొన్నాడు his reproaches were returned ten-fold. మాటకాడు māṭa-kāḍu. n. A good public speaker, సభయందు భయములేక మాటాడువాడు, వక్త. మాటకారి māṭa-kāri. n. A skilful speaker, యుక్తిగా మాటాడువాడు. A talkative person, వాచాలుడు. మాటలమారి māṭala-māri. n. A talkative person, మిక్కిలి మాటాడువాడు. మాటలాడు, మాటాడు or మాట్లాడు māṭa-l-āḍu. v. n. To speak, talk, converse, to reproach. నన్నెందుకు ఊరికె మాటలాడుతావు why reproach me for nothing? S. iii. 41.

(p. 985) mitamu mitamu. [Skt.] adj. Moderate, temperate. Few. మితజనముతో with a few followers. మితభాషి one who is moderate in language, not talkative. మితజ్ఞులు the ignorant. n. A bound, measure, limit, term; moderation, limitation. మితములేని or అమితమైన countless, endless, immoderate. మితి miti. n. End, limit. పరిమాణము, హద్దు, కొలది, గడువు, మితిలేని unlimited, endless, huge, vast. 'అన్నకామునితోడ ఆడినమితులు.' Pal. 120. ఆడినమితులు the terms proposed.

(p. 1049) maukhari or మౌఖర్యము maukhari. [Skt. from ముఖరము.] n. Crossness, a scolding disposition, talkativeness. దుష్టనిష్ఠురవచో భావము. అక్కరలేని మాటలు ప్రేలడము, వాపోవుట. 'మౌఖరిమించినిట్టులను, మంత్రిశిఖామణి చోద్యమయ్యె నీవైఖరివిన్న నేమనగవచ్చు.' Vijaya. i. 137.

(p. 1089) royyi or రొయి royyi. [Tel.] n. The ashes on live coal, కట్టె నిప్పుమీదిగురు. రోతిబూడిద ash used in scouring pearlash, alkali.