(p. 110) ajavañjavamu āja-vanjavamu. [Skt.] n. The world, earthly ties. A family. సంసారము. 'ఆజవంజవభ్రమాతీత మార్గుడై.' (Chenn. iv. 132.) He who is freed from earthly ties. అజవంజవమానమాలిన్యము worldy defilement.

(p. 176) ūraṭa ūraṭa. [Tel.] n. Comforting. ఊరడించుట. Rest. విరామము. Ease, freedom, leisure. Aid, help. సహాయము. ఊరటపడు ūraṭa-paḍu. v. n. To be consoled. ఊరటపరచు ūraḍa-paraṭsu. v. a. To console. ఊరడించు ūraḍinṭsu. v. a. To comfort, console. ఉపశమించు. ఊరడిల్లు or ఊరడు ūraḍillu. v. n. To be calmed, appeased, comforted, consoled. శాంతినొందు. ఊరడబల్కె he spoke consolingly.

(p. 215) olupu olupu. [Tel.] n. Peeling, removing the skin, rind, coat or shell. ఒలుచుట. ఒలుపుపప్పు olupu-pappu. n. Grain freed from the husk.

(p. 263) kasaṭu kasaṭu. [Tel.] n. Sin. పాపము. Dirt. foulness or foul odour, a bad taste, a nauseating flavour. కసటుపోయిన seasoned, rectified, freed from an nauseating taste.

(p. 657) nir nir. A Sanskrit particle prefixed in words of that language and implying negation, privation, &c. This prefix varies in accordance with the rules of Sanskrit sandhi. In some cases it becomes నిష్ as నిష్ఫలమైన fruitless. When attached to a word which begins with S, it becomes నిస్, as నిస్సందేహముగా doubtlessly. When it is followed by a vowel, it remains unaltered as నిరాటంకముగా unchecked. The compounds in which this prefix is used are here put together. నిరంకుశము nir-ankuṣamu. adj. Unrestrained, free, uncontrolled, resistless. అడ్డములేని. నిరంజనము nir-anjanamu. adj. Free, void of passion or emotion, stainless. నిర్దోషమైన. నిరంతరము nir-antaramu. adj. Continued, continuous, without interval. Interminable, endless. ఎడతెగని, దట్టము. adv. Always, constantly, frequently, generally. నిరపరాధుడు nir-aparādhamu. adi. Blameless, innocent, harmless. నిరపరాధి or నిరనరాధుడు nir-aparādhi n. One who is innocent. నిరపాయము nir-apāyamu. adj. Harmless, అపాయములేని. నిరపేక్షము ṇir-apēkshamu. adj. Undesired, అపేక్షలేని. నిరర్గళము nir-argalamu. adj. Unobstructed, unrestrained, unimpeded. Resistless. అడ్డములేని, నిరర్థకము nir-arthakamu. adj. Vain, fruitless, improfitable, unmeaning. ప్రయోజనములేని. నిరవగ్రహుడు nir-avagrahuḍu. n. One who is unimpeded, independent. అడ్డపాటులేనివాడు, స్వతంత్రుడు. నిరవద్యము nir-avadyamu. adj. Unobjectionable, unexceptionable. నిర్నిరోధకమైన. Vasu. ii. 99. నిరవధికము nir-avadhikamu. adj. Unlimited. మేరలేని. నిరహంకారము nir-ahankāramu. n. Humility, modesty. నిరాకరించు nir-ākarinṭsu. v. a. To transgress, disobey, disregard, neglect, contemn, తిరస్కరించు. నిరాకారము or నిరాకృతి nir-ākāramu. n. Disregard. తిరస్కారము. What is viewless or invisible. The sky, ఆకాశము. adj. Viewless, shapeless, invisible. నిరాకారుడు nir-ākāruḍu. n. One who is without form, the Deity. పరమాత్ముడు. నిరాకృతము nir-ākṛitamu. adj. Removed, rejected, despised, expelled, disregarded. నిరాక్షేపముగా nir-ākshēpamu-gā. adj. Unquestionably, without objection. నిరాఘాటము nir-āghāṭamu. adj. Irresistible, మీరరాని. Easy, unobstructed, without hesitation. నిరాంతకముగా nir-ātankamu-ga. adj. Without scruple or fear, నిర్భయముగా, నిశ్శంకముగా. నిరాదరణ nir-ādaraṇa. n. Helplessness. Disregard. నిరాధారము nir-ādhāramu. adj. Groundless, helpless. నిరాపనింద nir-āpa-ninda. n. Blame, censure, అపదూరు. నిరాబారి nirābāri. n. A saint, sage. ముని. Nila. i. 29. నిరామయము nir-āmayamu. adj. Well, hale, recovered from sickness, free from disease. నిరామయుడు nir-āmayuḍu. n. One who is free from disease. నిరాయాసముగా nir-āyāsamu-gā. adv. Easily, without difficulty. నిరాయుధహస్తుడు nir-āyudha-hastuḍu. adj. Unarmed. నిరాలంబము ṇir-alambamu. n. Independent, అవలంబములేని. నిరాశ nir-āṣa. n. Despair, despondency. ఆసలేమి. నిరాశ్రయుడు nir-āṣrayuḍu. adj. Unprotected, unpatronaized, helpless. అశ్రయములేని. నిరాశకము nirāsakamu. adj. Opposing, rejecting, expelling. Antagonistic, as the potency of medicine. n. A specific, or panacea. నిరసించునది. నిరాస్పదము nir-āspadamu. adj. Groundless. నిరాహారము nir-āhāramu. adj. Fasting. ఆహారము లేని. నిరాళుడు nir-āḷuḍu. n. One who is unrestrained, ప్రతిబంధకము లేనివాడు 'నిన్నొరు లెరుగంగరామి నిశ్చయము, నిరాళుండ వీవు.' L. ii. 210. నిరుద్యోగము nir-udyōgamu. n. Unemployedness: the being in a state of idleness. adj. Passive, inert, unengaged, at leisure. నిరుద్యోగి nir-udyōgi. n. One who is umemployed. నిరుపద్రవము nir-upadravamu. adj. Harmless. ఉపద్రవములేని. నిరుపమానము nir-upamānamu. adj. Incomparable, matchless, సాటిలేని. నిరపహతి nir-upahati. adj. Undisturbed, untroubled, unchecked. నిరుపాధి nir-upādhi. n. Ease, freedom from pain. నిరుపాధికము nir-upādhikamu. adj. Causeless, నిర్హేతుకమైన. నిర్గుణము nir-guṇamu. adj. Indescribable. incomprehensible. Devoid of quality or definable attribute. నిర్గుణుడు nir-guṇuḍu. n. One (the Deity) who is devoid of properties or qualities. The Indescribable One. నిర్ఘటము nir-ghaṭamu. n. A crowded bazaar or shop, బహుజనసమ్మర్ధము గల అంగడి. నిర్జనము nir-janamu. adj. Devoid of human beings, lonely, private, solitary, జనములేని. నిర్జరుడు nir-jaruḍu. n. One who is not subject to decrepitude. An immortal or god. నిర్జరసతి a goddess. నిర్జలము nir-jalamu. adj. Waterless, జలములేని. నిర్దయత nir-dayata. n. Unkindness, దయలేమి. నిర్దయుడు or నిర్దయాత్మకుడు nir-dayuḍu. n. An unkind man, దయలేనివాడు నిర్దోషము nir-dōshamu. adj. Faultless, innocent దోషములేని. నిర్దోషులు the innocent. నిర్దోషముగా nir-dōshamu-gā. adv. Faultlessly, innocently. నిర్దోషత్వము nir-dōshatvamu. n. Innocence, faultlessness. నిర్ధనుడు nir-dhanuḍu. n. One who has no money, a poor man, ధనములేనివాడు. నిర్ధూమధామము nir-dhūmadhāmamu. n. Utter destruction: utter ruin and ashes. 'మీరు తొక్కిన చోటు నిర్ధూమధామంబు.' Dab. 232. నిర్నిద్రము nir-nidramu. adj. Sleepless, awake. నిర్నిమిత్తము nir-ni-mittamu. adj. Needless, causeless. నిర్నీతి nir-nīti. n. Immorality. నిర్భయము nir-bhayamu. adj. Fearless. నిర్భయతన్ fearlessly. నిర్భరము nir-bharamu. adj. Unbearable, సహింపగూడని. Much, excessive, great, అధికము. నిర్భాగ్యుడు nir-bhāgyuḍu. n. One who is luckless, unlucky, or cursed భాగ్యములేని వాడు, దరిద్రుడు. నిర్భీతి nir-bhīti. n. Fearlessness. నిర్మత్సర nir-mastsara. adj. Tolerant, free from jealousy. నిర్మర్యాద nir-maryāda. n. Dishonour, an insult, impudence. నిర్మలము nir-malamu. adj. Pure, transparent, clear, clean, free from dirt or impurities. నిర్మలుడు nir-maluḍu. n. One who is pure: a good man. నిర్మోగమోటము nir-moga-mōṭamu. n. Unkindness. నిర్దాక్షిణ్యము. నిర్ముక్తము nir-muktamu. adj. Loosed, set free from, disjoined, sundered, separated. n. A snake that has lately cast its skin. నిర్ముక్తపరిధానయై dropping her petticoat. నిర్ముక్తుడు nir-muktuḍu. n. An ascetic, a monk. సన్యాసి. నిర్మోకము nir-mōkamu. n. A snake's skin. కుబుసము నిర్మూలము or నిర్మూలనము nir-mūlamu. n. Extirpation, eradication, utter ruin నిర్మూలమైన ruined. నిర్మూలించు nir-mūlinṭsu. v. a. To eradicate, నిర్మూలముచేయు. వేరులేకపోవునట్లు చేయు. To ruin, నాశముచేయు. నిర్లజ్జము nir-lajjamu. adj. Shameless. సిగ్గులేని. నిర్లేపుడు nir-lēpuḍu. n. Devoid of pride. నిరహంకారి. నిర్వంశుడు nir-vamṣuḍu. n. One who is childless, barren. నిర్వచనీయము nir-vachanīyamu. adj. Inexpressible, undefinable. నిర్వాతము nir-vātamu. adj. Windless or close, as a place. గాలిలేని (చోటు.) నిర్వికారము nir-vikāramu. adj., Unchanged, unaltered, uniform, changeless, immutable. వికారము లేని. నిర్వికారుడై or నిర్వికారచిత్తుడై stead fastly. నిర్విఘ్నము nir-vighnamu. adj. Unobstructed. నిఘ్నములేని. నిర్విణ్ణుడు nir-viṇṇuḍu. adj. Earnest, absorbed, overcome, enrapt. విన్నదనములేని (వాడు.) నిర్వివాదము nir-vivādamu. adj. Undisputed, unquestioned. వాదములేని, నిశ్చయమైన నిర్విషము nir-vishamu. adj. Venomless, నిషములేని. నిర్వైరము without enmity, వైరములేని, నిర్వ్యాజము nir-vyājamu. adj. Without deceit: without obstruction. Honest. నెపములేని, నిర్గేతుకముగా nir-hētukamu-gā. adv. Without cause, causelessly.

(p. 709) pappu pappu. [Tel.] n. Split pulse of any kind. A kernel of any kind freed from the shell as చారపప్పు and జిడిపప్పు, &c. రొయ్యపప్పు prawns or shrimps freed from the coat or shell. పప్పుకూర the white Goose foot, Chenopodium album (Watts.) పప్పుచేయు to reduce to powder.

(p. 749) pāśamu pāṣamu. [Skt.] n. A cord, తాడు. Metaphorically, a check, a tie, a bond or instrument of curbing. A multitude. సమూహము. కేశపాశము much (or flowing) hair. ధర్మపాశము the ties of rectitude. పాపపాశము the bond of iniquity. ఛత్రపాశము a shabby umbrella, a mere stick of an umbrella, an apology for an umbrella. కర్ణపాశము a strikingly beautiful ear. మృత్యుపాశములు the bonds of death. పాశాష్టకము the eight ties: i.e., the attachment a man has to his wife, child, wealth, cattle, conveyance, land, house and friend. పాశముక్తుడు freed from all earthly ties.

(p. 802) pokālu, pokālipōvu, pōkālu or పోకాలిపోవు pokālu. [Tel.] v. n. To go off, to be freed, వెడలు, పోవు. To perish, to be ruined. నాశమైపోవు. (The use of this word implied hatred or strong aversion.) 'శా బ్రాహ్మ్యమింకోహోచాలుబొకాలిపోయెదరొ పోరోనోటిక్రొవ్వేటికిన్.' Swa. vi. 51.

(p. 924) bhuktamu bhuktamu. [Skt.] adj. Eaten, enjoyed, భుజింపబడిన, అనుభవింపబడిన, n. That which is enjoyed, possession. నాభుక్తములోనుండేచేను the field which is in my enjoyment. భుక్తి bhukti. n. Enjoyment, use, possession, అనుభవము. Eating, food, a meal, భోజనము. భుక్తిముక్తి happiness both temporal and eternal, lit: possession (of good) and freedom (from evil.) భుక్తిముక్తియునిచ్చు he will teach you to enjoy good and avoid evil. భుక్తిముక్తిదాయకుడు he who gives sustenance here and happiness hereafter.

(p. 978) mārgamu mārgamu. [Skt.] n. A way, road, path, means, manner, method. మార్గదర్శి mārga-darṣi. n. A guide. మార్గుడు mārgu-ḍu. n. A word used only in composition, as దుర్మార్గుడు an evil doer. సన్మార్గుడు he who does good. దుర్మార్గురాలు she who does evil. 'అజవంజమాతీతమార్గుడై' he who is freed from earthly ties. Chenn. iv. 132.

(p. 995) muktamu muktamu. [Skt.] adj. Freed, released, liberated, discharged, sent (as a weapon). ముక్తకవచుడు disarmed, freed from his armour. ముక్తత్వము mukta-tvamu. n. Freedom, release, liberty. విమోచనము. ముక్తపదగ్రస్తము mukta-pada-grastamu. n. Reiteration somewhat similar to caffing verses. అంతాది. ముక్తాఫలము muktā-phalamu. n. A pearl, ముత్యము. ముక్తాఫలములవలెనుండు లిపి a pearly hand in writing, i.e., round, clear, and beautiful. ముక్తాయించు to finish (in music.) ముక్తార్థము a summary, the purport. ముక్తావళి mukt-āvali. n. A pearl necklace. ముత్యాలహారము. ముక్తాస్ఫోటము muktā-sphōṭamu. n. A pearl oyster. శుక్తి. ముత్తెపుచిప్ప. ముక్తి mukti. n. The delivery of the soul from the body, and its exemption from further transmigration, liberation, deliverance, emancipation, మోక్షము. సంసారముక్తి or భవముక్తి release from all earthly bonds or mortal ties. 'మానుగభవముక్తి గలుగు మహిలో.' Vema. 481. ముక్తుడు muktuḍu. n. One who is freed, emancipated or released from the body. మోక్షమును పొందినవాడు.

(p. 1053) yadṛccha yadṛicheha. [Skt.] n. Wilfulness, independence freedom. స్వేచ్ఛ. యదృచ్ఛగా yadrichcha-gā. adv. Wilfully, according to one's own fancies, voluntarily, యథేచ్ఛముగా.

(p. 1077) rāhityamu rāhityamu. [Skt. from రహితము.] n. Non existence. రహితభావము, అభాసము, లేమి. Absence of, want of, freedom from. దోషరాహిత్యము freedom from fault, the being without fault. గుణరాహిత్యము unqualifiedness, i.e., the absence of any good quality. 'దేవాది భేదరహితంబై తద్భేదరాహిత్యమున.' A. iii.96.

(p. 1165) vigatamu vi-gatamu. [Skt.] adj. Quite gone, disappeared. అంతహిన్తమైన, బొత్తిగాపోయిన. Gloomy, obscure. నిస్తేజస్కమైన. విగతజీవుడు or విగతదేహుడు the deceased. విగతధృతియై having lost his courage, being deprieved of his strength. విగతకధృషులై freed from sin, sinless, pure. విగతప్రజ్ఞుడు one who has lost his wits, who is devoid of sense.

(p. 1167) viccacalaviḍi viṭsṭsala-viḍi. [Tel. విచ్చలు+విడి.] n. Independence, freedom, స్వాతంత్య్రము. adj. Independent, free, స్వతంత్రము. విచ్చలవిడి or విచ్చలవిడిగా viṭsṭsala-viḍi. adv. At pleasure, at will, freely, independently. యథేచ్ఛముగా, స్వతంత్రముగా. 'ఇన్నాళ్లరీతిగా దింతనుండేమియువిచ్చల విడిగామెలగరాదు.' NH. v. 17. విచ్చ విచ్చలు viṭsṭsa-viṭsṭsalu. (anuk.) n. Dispersion on all sides; scattering about. యథాయథలు. adv. Pell-mell, dispersedly. యథాయథలుగా.