(p. 125) ālōcana ā-lōchana. [Skt.] n. Thought, looking at, or examining. Consultation, consideration, reflection, counsel, policy, deliberation, plan, intent, purpose, motive, imagination, supposition, advice, view, intention. ఆలోచనకు తెచ్చు to weigh, consider, view, regard. ఆలోచించు ālōchinṭsu. v. a. To think, view, consider. consult, deliberate, suppose or reflect.

(p. 406) carca charcha. [Skt: Cognate with Eng.' Search.'] n. Searching, research, judgement, deliberation విచారణ, చింత. Daubing పూత. చందనచర్చ the perfuming a person with fragrant unguents. చర్చించు charch-inṭsu. v. n. To investigage, విచారించు. To dispute or discuss.

(p. 444) calla ṭsalla. [Tel.] n. Curds beaten with water, buttermilk. మజ్జిగ. చల్లకైవచ్చి ముంత దాచనేల, చల్లకు పోయి ముంత దాచడమేమి why conceal your pot when you come for buttermilk, i.e., why do you beat about the bush? or, why mince the matter? చల్ల or చల్లని adj. Cool, cold. శీతము. Benign, merciful, healing. Comfortable. చల్లకము ṭsallakamu. n. Sprinkling. Watering, irrigation. చల్లుట. చల్లకడి ṭsalla-kaḍi. n. Flummery: buttermilk mingled with fenugreek. మెంతిమజ్జిగ. చల్లకవ్వము ṭsalla-kavvamu. n. A churn-staff: The bird called King-fisher: also a name for the insect called గొల్ల భామపురుగు mantis precatoria. చల్లగడ్డ ṭsalla-gaḍda. n. The linear leaved asparagus. Asparagus sarmentosus, Willden. Hamsa. iv. 12. Ainslie. ii. 409. Rox. ii. 151. Watts. శతమూలి. చల్లగా ṭsalla-gā. adv. Easily, gently, well, safely, comfortably: in good health, softly, deliberately. చల్లగాచూచు to look at or regard with satisfaction. చల్లగామాట్లాడు to speak coolly or gently. మీదొరతనము చల్లగా నుండవలెను may your reign be peaceful! వాని చెయ్యి చల్లగా నుండవలెను may his hand be blessed! 'తే అందరికి నన్నివగల నానాందమిచ్చి, చల్లచేయగ.' (Ila. i. 79.) with her graces she charmed them all, cheering and refreshing their hearts. కన్నులచల్లచేసె. (T. ii.38.) it cheered his eyes. చల్లని చెయ్యగల వైద్యుడు a physician with a lucky hand. చల్లనిప్రభువు a kind master. చల్లచప్పుడు ṭsalla-ṭsappuḍu. n. A fool జడుడు. చల్లచీమ or చలిచీమ ṭsalla-chīma. n. A black ant, so called because it is benign or merciful in not stinging as the red ant does. చల్లజంపు ṭsalla-zampu. n. One who kills in cold blood. A cruel man భయంకరుడు. చల్లటి ṭsllaṭi. adj. Cool Convex. చల్లటిబిళ్ల a convex plate of glass. as distinguished from అద్దపుబిల్ల a pane. చల్లడము or చల్లాడము ṭsallaḍamu. n. Tight drawers or breeches: short trousers, which reach as far as the middle of the thigh. The loose skirt end of the waist band that hangs in front: ఇ౛ారు, సగముతొడవరకు తొడుగుకొనే గుడిగి. చల్లదనము or చల్లన ṭsalla-danamu. n. Coolness, coldness. చల్లనీరుకణితి ṭsalla-nīru-kaṇiti. n. A sort of fish. A species of sparus. Russell's fishes. No. 104. చల్లలపడు ṭsalla-paḍu. v. n. To cool. చల్లన గు. చల్లరసము Same as చల్లకడి. చల్లరాడు tsalla-rāḍu. n. The post (తరికంబము) round which the string passes, which works the churning stick. చల్లవడియము tsalla-caḍiyamu. n. A kind of cake. వడియములలో ఒకభేదము. చల్లచేయు ṭsalla-chēyu. v. t. To cool. చల్లపరుచు. చలల్లారు tsallāru.v. n. To grow cool. చల్లపడు. To become calm, to be allayed, restrained or pacified ఉపశమిల్లు. To be extinguished. చల్లార్చు tsall-āruṭsu. v. a. To cool or calm, to allay, restrain or pacify, to extinguish.

(p. 652) nidānamu nidānamu. [Skt.] n. The original cause, origin, source. ఆదికారణము. నిదానము. [Tel.] n. Steadiness, patience, gentleness, ఆత్రపడక విచారించుట. నిదానముగా మాట్లాడు speak gently. నిదానములేని మాట an uncertainty, a matter about which we are in doubt. పొద్దు నిదానము the exact time. నిదానస్థుడు nidāna-sthu-ḍu. n. A correct, prudent, thoughtful or patient man. నిదానించు nidāninṭsu. v. n. To pause, to deliberate or ponder. ఆత్రపడకవిచారించు నిదానముగా nidāna-mu-gā. adv. Steadily, soberly.

(p. 665) nis nis. [Skt. a form of నిర్.] A negative prefix like un or in. నిస్త్రాణ nis-trāṇa. n. Weakness. నిస్పృహము nis-pṛihamu. adj. Hopeless. అశలేని. నిస్పృహత్వము nis-pṛihatvamu. n. The being without any wish or hope. Indifference, listlessness. Philosophy. నిస్పృహుడు nis-prihuḍu. n. A philosopher, a calm observer, a man of an equable mind unaffected by ordinary events. adj. Indifferent or listless. నిస్సంగుడు nis-sajuḍu. n. One who has quitted his family. A recluse, hermit. నిస్సంతు nis-santu. adj. Without children or offspring, without an heir. సంతానములేని. అతని వంశము నిస్సంతు అయిపోయినది his family is without a representative, is extinct. నిస్సందేహము or నిస్సంశయము nis-san-dēhamu. adj. Undoubted. n. The absence of doubt. నిస్సత్తువ nis-sattuva. n. Weakness, a want of nerve, debility. Poorness of soil. ఆశక్తి. బలహీనత. నిస్తంత్రము nis-tantramu. adj. Easy, deliberate. నిస్తండ్రము nis-tandramu. adj. Unwearied, in-defatigable. నిస్తరించు nis-tarinṭsu. v. a. To cross safely. చక్కగా దాటు. To succeed, get through, be delivered. కడతేరు. విస్తరణము or విస్తారము nis-taraṇamu. n. Crossing. దాటుట. నిస్తారకుడు nis-tāra-kuḍu. n. A deliverer, redeemer. కడతేర్చువాడు. నిస్సరణము nis-saraṇamu. n. An entrance. ఇల్లులోనగువాని ముందటి భాగము. Exit, going out. వెడలిపోవుట. నిస్సారము nis-sāramu. Sapless, pithless, dry, exhausted. సారములేని, నిస్సారముచేయు to exhaust. ఈ నిస్సారపు సంసారము in this worthless world.

(p. 995) muktamu muktamu. [Skt.] adj. Freed, released, liberated, discharged, sent (as a weapon). ముక్తకవచుడు disarmed, freed from his armour. ముక్తత్వము mukta-tvamu. n. Freedom, release, liberty. విమోచనము. ముక్తపదగ్రస్తము mukta-pada-grastamu. n. Reiteration somewhat similar to caffing verses. అంతాది. ముక్తాఫలము muktā-phalamu. n. A pearl, ముత్యము. ముక్తాఫలములవలెనుండు లిపి a pearly hand in writing, i.e., round, clear, and beautiful. ముక్తాయించు to finish (in music.) ముక్తార్థము a summary, the purport. ముక్తావళి mukt-āvali. n. A pearl necklace. ముత్యాలహారము. ముక్తాస్ఫోటము muktā-sphōṭamu. n. A pearl oyster. శుక్తి. ముత్తెపుచిప్ప. ముక్తి mukti. n. The delivery of the soul from the body, and its exemption from further transmigration, liberation, deliverance, emancipation, మోక్షము. సంసారముక్తి or భవముక్తి release from all earthly bonds or mortal ties. 'మానుగభవముక్తి గలుగు మహిలో.' Vema. 481. ముక్తుడు muktuḍu. n. One who is freed, emancipated or released from the body. మోక్షమును పొందినవాడు.

(p. 1044) mōcanamu mōchanamu. [Skt.] n. Liberation, release, deliverance. విముక్తి. విడుపు. సంసారమోచనము release from worldly ties. విమోచనము entire liberation, salvation. మోచితము mōchitamu. adj. Liberated, విడిపింపబడిన.

(p. 1058) yōcana yōchana. [Skt.] n. Consideration, deliberation, reflection; an idea, supposition, conjecture; counsel, advice; an expedient, means, plan. ఆలోచన. H. v. 272. యోచించు yōchinṭsu. v .n. & a. To consider, regard, deliberate, plan, devise. ఆలోచించు. ధర్మము యోచించక regardless of justice.

(p. 1171) viḍu viḍu. [Tel.] v. n. To separate, become loose, వీడు. To fall asunder, తనకుతానేవదలు, వీడిపోవు, విరిసిపోవు. 'నీళ్లమీదబుగ్గ నిలిచిన యప్పుడు తళ్లువేగవచ్చితాకుగాక, వడెడుకుండకింత విభ్రాంతిపడుదురు.' Vēma. 70. v. a. To relinquish, leave, quit, abandon, give up, loosen, untie, undo, let go, release, separate, త్యజించు, మానుకొను, వదలు, విచ్చు. విప్పు, వీడ్చు, విడుగడ or విడుగర viḍu-gaḍa. n. Release, liberation. విడుదల, విమోచనము. 'ఉర్రిద్రెవ్వగొరికి యిప్పుడ వెరవారగనేనునీకు విడగరనేయం దొరకొనుట నీదుభాగ్యం బరితత్వము దొరగిమైత్రియలవరపు మదిన్.' M. XII. iii. 207. 'అన్యదేశ్యునధర్మువిడుము.' A. iv. 257. విడుగు viḍugu. v. n. To blow or expand, as a flower, వికసించు. 'ముడిగెతొగలడగెరిక్కలు విడిగె పయోజమ్ములుడిగెవెన్నెల.' S. I. 164. విడదొక్కు or విడద్రొక్కు viḍa-dokku. v. a. To allot, set aside, grant, as land. విడిచు ఇచ్చు. ఆయూరికింద నాయూరి పొలములో కొంతభూమి విడదొక్కినారు they allotted some land from one village to that village. విడనాడు viḍa-n-āḍu. v. a. To cast off, desert, quit, relinquish, divorce. విడుచు, విడిచిపెట్టు, వదులు. 'కూళగూళమెచ్చు గుణవంతు విడనాడి.' Vēma. 1752. విడబడు or విడవడు viḍa-baḍu. v. n. To escape, get free, break loose, వీడు, విచ్చలవిడియగు, కట్టువదిలించుకొని నిరంకుశముగానుండు, తెగనుండి వేరుపడు. నిర్భందమునుండి తొలగు. To slip, ౛ోరు.' అతని మహోద్దండగజము, తన్ను దామరచి మదగ్రస్తయగుచు. కడదిమావంతుని బడఝూళిచేసి విడివడిదండెల్ల విరియ దోలుచును.' B. D. iv. 352. అది విడివడిమాట్లాడినది she shook off all shame and spoke.

(p. 1172) viḍucu or విడ్చు viḍuṭsu. [Tel.] v. n. &a. To relinquish, leave, quit, abandon, give up, loosen, slacken, untie, undo, To cease, to terminate. చాలించుకొను, మానుకొను, వదలుకొను. ఆ చెట్టు నాలుగు కొమ్మలు విడిచినది that tree has produced four branches. వానవిడిచెను the rain is over. గ్రహణము విడిచినది the eclipse is now over. చీడవిడిచినది the plague has ceased. అంటువిడిచినది the impurity has passed away. దయ్యమువిడిచినది the demon has quitted him or let him go. క్రోధమునువిడిచినాడు he has laid aside his wrath. చేనిలో ఆవును మేయవిడిచినాడు he let the cow go to graze on the crop. ఆహారమునువిడిచెను he gave up eating. ప్రాణమునువిడిచెను he gave up eating. ప్రాణమునువిడిచెను he gave up the ghost. ఆమె కన్నీళ్లువిడిచెను she shed tears. బాణమువిడుచు to discharge a rocket. ఆ కోటును విడిచిపోయిరి they quitted the fort. తర్పణమువిడుచు to perform a certaian rite. పట్టినపట్టు విడువడు he will never let go his hold.కుమార్తెను అత్తవారియింట విడిచినాడు he left his daughter at the house of her mother-in-law. దినమువిడిచి దినము on alternate days, every other day. బట్టలువిడుచు to strip. ఊపిరివిడుచు to breathe. వారిని చెయ్యి విడిచినాడు he abandoned them. 'కొంగుకాసువిడిచిగొబ్బుననీరాదు.' Vema. 171. విడిచిపెట్టు viḍichi-peṭṭu. v. a. To relinquish, leave, quit, abandon, give up. To loosen, untie, undo, చాలించుకొను, వదలు. విడిపించు viḍipinṭsu. v. a. To loose, let go, release. విడిచిపెట్టు, వదలు, పోనిచ్చు. విడిపించుకొను viḍipinṭsu-konu. v. n. To escape, get free, break loose, విడివడు, వదలించుకొను. విడుత viḍuta. n. A time, తడవ. ఒకవిడుత once. రెండువిడుతలు twice. విడుదల, విడుపు, విడ్పు or విడుమర viḍu-dala. n. Release, liberation, setting at liberty, freeing, కడతేరడము, నివృత్తి, విమోచనము. విడుదలసన్నదు a deed of surrender or relinquishment. విడుపు also means Almsgiving, దానము. విడుపరి viḍup-ari. n. One who abandons a friend, &c. పరిత్యాగశీలుడు. A liberal man, త్యాగశీలుడు. విడువడు viḍu-vaḍu. (విడుపు+పడు.) v. n. To separate, to be severed. వీడియెడబాయు.

(p. 1172) vitarkamu vi-tarkamu. [Skt.] n. Reasoning, discussion, doubt, deliberation; a conjecture, opinion, inference. ఊహ, తర్కము, తర్కించడము, సంశయము. వితర్కించు vi-tarkinṭsu. v. n. To reflect, ponder hesitate, తలపోయు, డోలాయమానపడు, సంశయించు, ఊహించు.

(p. 1183) vimuktamu vi-muktamu. [Skt.] adj. Quite liberated, freed, redeemed. మిక్కిలి విడువబడిన, నివృత్తమైన, విమోచనముచేయబడిన. విముక్తి vi-mukti. n. Liberation, release, redemption, especially final emancipation from further transmigration. విమోచనము, మోక్షము, అపవర్గము. విముక్తుడు vi-muktuḍu. n. One who is liberated or redeemed. విమోచనముచేయబడినవాడు, ముక్తుడు.

(p. 1183) vimōcanamu vi-mōchanamu. [Skt.] n. Liberation, liberating. విముక్తి. నా కర్మ విమోచన my troubles are over. మైనది vi-mōchitamu. adj. Liberated, freed, redeemed. విమోచనముచేయబడిన, విడిపింప బడిన.

(p. 1185) viri viri. [Tel.] n. A flower, పువ్వు. adj. Blooming, blown, as a flower, వికసించిన. Dispersed, scattered, dishevelled, తొలగిన. Free from, liberated. వీడిన, విముక్తమైన. 'లీల నీ ప్రావృడాగమవేళయందు నిండు జాబిల్లిపండువెన్నెలలు మింట నెడనెడలగాయ నదికంటివేకరింబు, మొగలు విరియెండవలె దాపమున దేరల్చు.' R. vi. 21. విరిపువ్వు a blooming flower. విరిగొందులు flower lanes. A. v. 122. విరిపానుపు a flowery couch. విరివిలుకాడు. Manmadha. విరిబోడి or విరిబోణి viri-bōḍi. n. A blooming girl, a woman, స్త్రీ.

(p. 1186) viruguḍu viruguḍu. n. An antidote, a remedy, విరుపు, నివారణము. విరగడ or విరుగడ vira-gaḍa. n. Release, liberation, setting at liberty. విడుదల. నీకు యింకా ఆ తొందర విరగడకాలేదా? are you not yet free from that trouble. నేటితో ఈ కష్టములు విరగడైనవి to-day these ills have ended. విరగబడు or విరుగబడు viraga-baḍu. v. n. To be puffed up or haughty. గర్వపడు, బోర్లపడు. విరుగుపాటు or విరగపాటు viru-ga-pāṭu. n. Pride, haughtiness, గర్వము, బోర్లబడుట. విరుచు viruṭsu. v. a. To cause to break, to break. To counteract poison. విరుగజేయు, భగ్నముచేయు. మాటు వేసిరసమును గాని విషమునుగాని విరిగిపోవునట్లుచేయు. నెటికలు to crack or snap the finger joints. విరుచు twist the tail. పెదవివిరుచు to turn up the lip in scorn. మండలువిరిచినాడు he broke the branches off a tree. 'చెలిమియొనర్పగా వలదె యీనిన్నంచు వెనుల్కికెమ్మాని విరిచెనొకతె.' Ila. iv. 29. విరపనగొయ్య or విరుగనికొయ్య virapana-goyya. n. A stubborn wretch.మొండివాడు. విరుపు virupu. n. A break, or the act of breaking. An objection, contradiction. విరుచుట, భగ్నము, అడ్డము, ఆక్షేపణ, మెడవిరుపులు a puzzle, stumbling block. మోనివిరుపులు turning up the lip in scorn. adj. Counteracting, విరుగుడు. విరుచుకొను viruṭsu-konu. (middle voice, with passive sense.) To be defeated. అదండు వెనకకు విరుచుకొనిపోయినది the army was broken and retreated. ఒళ్లువిరుచుకొన్నాడు he stretched himself through weariness. ఈ కొంచెముపనికి ఏల యెముకలువిరుచుకొంటావు why do you break your bones, i.e., take so much trouble for this trifling business.