(p. 213) oragu or ఒరుగు oragu. [Tel.] v. n. To lean, bend, bow down, slant, be inclined, recline or lie down, to be weighed down, as scales. వంగు, వాలు. ఒరగి crouching, hiding. పడవ ఒరిగెను the boat leant on one side. ఒరిగి పడినాడు he tumbled down. మిన్నొరిగినట్లు crashingly, suddenly, as though the skies were falling, ఆ లెక్కను నామీద నొరగదోసినాడు he got that debt charged against me. ఒరగు n. Crookedness వంపు. ఒరగు, ఒరగుదిండు, ఒరగుడుదిండు, or ఒరగుబిళ్ల a cushion or large pillow to lean against. adj. Crooked వంపైన. ఒరగుపోవు or ఒరగబడు Same as ఒరగు. q.v.

(p. 231) kaṭṭu kaṭṭu. [Tel.] v. a. To tie, bind. బంధించు. To wear, as clothes. ధరించు. To connect, affix, attach. To store up, to lay by. కూడబెట్టు. 'క మున్ కట్టిన కర్మఫలంబులు నెట్టన భోగింపకుండ నేర్తురెపమనుజుల్.' భార. అది. v. To build, erect, నిర్మించు. To fascinate, charm, bewitch. To fabricate, compose, or put a story together. కల్పించు. కట్టుకథ a mere fiction or fable. To impute a sin or offence. దానికి రంకుకట్టిరి they charged her with adultery. తప్పుకట్టు to find fault with, to lay blame on నేరము మోపు. నడుముకట్టు to gird up the loins or be prepared. కనుకట్టువిద్య jugglery, legerdemain. తోటకు నీళ్లుకట్టు to water a garden. గాయముకట్టు to dress a wound. బండికట్టు to get ready a carriage. కత్తికట్టు to put on one's sword or arm oneself. రూకలుకట్టు to pay money. మగ్గములకు పన్ను కట్టినారు they fixed a tax on looms. నిలువకట్టు to strike a balance. ధరకట్టు to set a price. పద్యముకట్టు to compose a verse. ఓడకు చాపకట్టు to set sail. వాకట్టు strike dumb by spells, &c. ఈ మాటను కట్టివిడిచినారు they fabricated this story or scandal. దోవకట్టు to stop up the road. దోవకట్టి దోచినారు they lay in ambuscade and plundered the way farers. కడుపుకట్టు to restrain the appetite. కట్టని (neg. p) Unbuilt or unbound. కట్టని కల్లుకోట a rock fortress not built with hands. కట్టనిగూడు (P. i. 545.) a natural nest, not constructed.

(p. 281) kindu or క్రిందు kindu. [Tel.] n. The ground. కింద kinda. (a postposition) Below, under. For, concerning. ఆకర్చుకింద పది రూపాయలు వ్రాసినాడు he charged ten rupees for it. అప్పుకింద పుచ్చుకొనెను he took it in payment of the loan. అతని చేతికింద under his power, subordinate to him; తప్పుకిందపడె it proved erroneous; జిలుగుకిందవచ్చే అక్షరము a handwriting partaking of the illegible. కింద kinda. adv. Down. On the ground. కింద ఉండేది what is below. కింనవరుడు to lie down on the ground. కిందకి down. కిందికిపోయినారు they went down. కిందట kindaṭa. n. Formerly, ago. నెలకిందట a month ago. కిందటి kindaṭi. adv. Last, former. కిందటిసారి last time; also, the former time. కిందటినెల last month. కిందటి శుక్రవారము last Friday. కిందామీద adv. Topsy turvy. కింది kindi. adj. Down. కిందచూపు a downcast look. కిందిప్రశ్నలో in the following question. కిందిపద్యమందు in the following verse.

(p. 1402) cārji chārji. [Eng. ' charge. '] n. A charge. Cost, expense, వెల, కరీదు. ఎంతచార్జి what is the charge or cost? Anything entrusted to another. An office. చార్జితీనుకొన్నాడు he took charge of the office. చార్జిఅప్పగించిపోయెను he gave over charge and went away. An accusation, a complaint. వానిమాద చార్జిచేసిరి they charged him, they filed a complaint against him.

(p. 432) cellu chellu. [Tel.] v. n. To pass (as time), కడచు. To be spent or exhausted (as money), సెలవగు. To be over, terminate అయిపోవు. To die చచ్చు. To pass current (as a story or a coin.) To suffice, to be valid. To belong to, to pertain to, to be appropriate, suit, correspond to, తగు, శక్యమగు. To happen, to be accomplished కొనసాగు. To be paid or discharged (with reference to debt.) దీనికి నాకు చెల్లినది I have done with it. చెల్లురా well done! చెల్లే or చెల్లిన p|| Valid, current, fit, proper, applicable, efficacious. చెల్లని uncurrent, inapplicable, inadmissible. చెల్లుబడి chellu-baḍi. n. Authority అధికారము. చెల్లించు chellinṭsu. v. a. To pass (time, life, a rule, &c.), to pay, liquidate, to fulfil. To apply or put to a right use. చెల్లు chellu. n. Payment. చెల్లుపెట్టుకొను to credit in accounts or strike a balance. చెల్లుచీటి a receipt for payment. చెల్లుచూచుకొను to consider a sum as paid.

(p. 535) tīru tīru. [Tel.] v. n. To end, stop, cease, elapse. To be finished, ended, complete, or ready. To be paid, delivered, discharged, avenged. To be qualified, accomplished, finished, adorned, trim, decked. To be gratified, satiated, wreaked (as passion;) to be assuaged or allayed, to go off. ముగియు, చిక్కబడు. తనివితీర to the full; so as to satisfy one's desires. తీరలేదు it came to nothing, it was ineffectual. కోరికతీసి having gained his end. ఇది నాచేత తీరదు this is out of my power. నాకు తీరీతీరక ఉన్నది I am hardly at leisure. తీరిపోవు to die. To be practicable, or possible. అక్కడికి రాతీరదు I cannot come there, I have not leisure to come. రాకుంటే తీరదు (you) must positively come. వెళ్లక తీరదు I cannot help going. తీరినగుండెగా నున్నాడు he is quite hackneyed. తీరా tirā. (Root in A of తీరు, with the intensive affix ఆ) adv. Ultimately, at last; fairly; just, merely, in short, simply. తీరా మధ్యాహ్నమయ్యేటప్పటికి when it was high noon. ఆ గోడ తీటా పడ్డది the wall actually fell down. తూరా పండుకొనేటప్పటికి when he was fairly asleep. ఆ సంగతి తీరా బయటపడేటప్పటికి when the matter at last became known. తీరా చెల్లించెను he paid it in full. తీరిక or తీరికె tīrika. n. Leisure. పనిలేక యూరకుండుట. తీరికచిక్కిన having no leisure. Adorning, trimming, decoration. దిద్దడము. తీరిన tīrina adj. Full. finished, accomplished, cured, settled. తీరు. n. Manner, way, mode, fashion, style, arrangement, విధము. Beauty చక్కన. వాడు బకతీరుమనిడషి he is an odd man. వాడుబకతీరుగానున్నాడు ఒకతీరుగానున్నాడు he is but so and so, he is not well, he is not at ease. ఈ తీరు thus. తీరుతప్పి ఉన్నాడు it is all over with him. తీరుగా tirugā. adv. Properly, duly, aright. దాని ముక్కుకండ్లు తీరుగానున్నవి her nose and eyes are pretty. తీరుగడ or తీరుదల tīru-gaḍa. n. Ending. ముగియుట. తీరుపు or తీర్పు tīrupu. n. End, finishing. A decision, judgment, sentence, decree. తీర్పుచెప్పెను he gave his decision. Justice. న్యాయము. Setting right చక్కబాటు. తీరుపరి or తీర్పరి tīrup-ari. n. A judge. న్యాయాధిపతి. An agent or ambassador చారుడు. A superintendent. అధికారి, కార్యనిర్వాహకుడు. తీరుపడు to be destroyed నశించు. తీరుబడి tīru-baḍi. n. Leisure. సావకాశము. తీరుపాటు tīru-pāṭu. n. A settlement, payment. Leisure. తీరుపాటుగా నుండే unoccupied, at leisure. తీరుమానము or తీర్మానము tīru-mānamu. n. An ending, settlement, rectification. Pause. A decision, resolve. తీరుమానించు or తీర్మానించు to settle, to come to a decision. తీరువ tīruva. n. A settlement, discharge, payment. Duty, dues, fees. గడ్డతీరువ levelling the ground. తీరుపవేయు or తీరువకట్టు to levy a fee or contribution. తీరువజాస్తి tīruva-jāsti. [H.] n. An additional or supplementary assessment నిర్ణయించబడిన పన్నుకంటె పైగా కట్టినపన్ను. తీర్చు, తీరుచు, తీరుపు or తీర్చు tīrṭsu. v. a. To end, finish. To do with, accomplish, perform or play (his part,) go through. ముగించు. To order, arrange. చక్కబరుచు. To cool, quiet, assuage. To adjust, liquidate (a debt). To trim, deck, adorn, straighten, correct, rectify, regulate. దిద్దు. To set, place, draw (as the mark on the forehead). To pass (time, day, or night). To pay give or issue (wages or batta). To settle. To determine, to resolve, to decide. To do away with. పొపు, తొలగించు. To destroy నాశముచేయు. వాయసముతీర్చినది the crow gave a good omen (by crossing my path from left to right.) కోపమునుతీర్చు to revenge oneself, wreak one's anger. చలముతీర్చు, పగతీర్చు to satiate spite. దాహముతీర్చు to quench thirst. తమిదీర్చి satiating one's lusts. వాని పని తీర్చినారు they settled his business or they ruined him. తీర్చుకొను tīrṭsu-konu. v. a. To end, do away with. To settle or pay up as a debt, &c. తీర్పించు tīrpinṭsu. v. a. To cause to decide, or determine.

(p. 646) nāḷamu nāḷamu. [Skt.] n. A tube, a hollow or tubular stalk, as the stalk of the water lily. కాడ, గొట్టము. A sort of air gun or syringe, చిమ్మనక్రోవి. A tube through which pellets or balls of clay (నాళపుటుండలు) are discharged. M. Udyog. iii. 325. A blowpipe, అగసాలెవాని ఊదుగొట్టము. A horseshoe, లాడము, గుర్రపుడెక్కలకు వేసే యినుప చెప్పు. నాభినాళము the unbilical cord. నాళగ్రోలు nāḷa-grōlu. n. A sort of drum. BD. iii. 390. నాళి or నాళులు nāḷi. n. A vein in the body. 'నాళులపవనంబు నడిపించికఫము.' L. xiii. 7. నాళీకము nāḷī-kamu. n. The lotus. పద్మము, An arrow, బాణము. An arrow head, బాణపుములికి. సుమనోనాళీకము (Das. ix. 356.) an arrow made of a blossom. నాళీకజుడు or నాళికభవుడు nāḷkajuḍu. n. Brahma. నాళీకవదన ṇāḷīka-vadana. adj. Lily faced fair. నాళీకాకరము nāḷīk-ākaramu. n. A pond covered with lilies. Vasu. ii. 47.

(p. 650) niguḍu niguḍu. [Tel.] v. n. To stretch, or be extended, వ్యాపించు, నిక్కు, సాగు. To rise or increase, విజృంభించు. To fly or be discharged, as a dart. To fall upon or attack, కవియు. To hasten, వేగిరపడు. To become straight, చక్కబడు. To be fulfilled, నెరవేరు. To be vented, as a sigh. To burst forth, as rage. ఆర్పులునిగిడె shouts arose. 'ఇంద్రియములు విషయములమీద, నిగుడనీక మనంబులో మగుడ దిగిచి.' M. XII. v. 90. 'నీళ్లలోన నోడ నిగిడి తిన్నగ బ్రాకు బైట మూరెడైన బ్రాకలేదు.' Vēma. 'నీళ్లలోన మొసలి నిగిడియెనుగు బట్టు, బైట కుక్కచేత భంగపడును.' Vēma. నిగుడుదెంచు niguḍudenṭsu. v. n. To jut out. నిక్కు. నిగడ nigaḍa. (Root in A of నిగుడు.) adv. Out, long, along. నిగడగొలుచు to overreach in measurement. నిగడ దన్నుతాడు చూడు he will kick you so that you will stand straight. నిగిడారు (నిగిడి+ఆరు.) Same as నిగుడు. నిగుడించు, నివుడించు, నిగిడించు, నిగుడుచు or నిగుడ్చు nigudinṭsu. v. a. To stretch, extend. To discharge, shoot, cast, emit (light), give (a sigh). To raise up, prop up. నిగుడజేయు. చూడ్కి నిగుడించు to extend the view over the opening landscape. 'అందనిపండుకేమిటికి నర్రు నిగుడ్చెదవు.' HD. i. 2032.

(p. 659) nirdhūtamu nir-dhutamu. [Skt.] adj. Let out, discharged. విడువబడిన.

(p. 837) prayōgamu pra-yōgamu. [Skt.] n. An application, use or employment, as of a weapon, tool, word, or a spell. Administration of a medicine, నడుపుట. A usage. In grammar, a voice. కర్తృ కర్మ క్రియల కూడిక. మహాబిల్వాదిప్రయోగము a prescription of Bilwa and other drugs. దీనికి కాళిదాస ప్రయోగమున్ణది Kalidasa has used this word. యక్షీణీప్రయోగముచేయు to bewitch or send a devil into (a person.) ఈ ఔషధప్రయోగముచేసినాడు he administered this medicine. విషప్రయోగముచేసి చంపినాడు he killed him by means of poison. బాణప్రయోగముచేసినాడు he used an arrow, i.e., discharged it. ప్రయోగించు pra-yōginṭsu. v. a. To use, practise, administer; use, as a weapon. ఉపయోగించు. ప్రయోజకుడు pra-yōjakuḍu. n. One who uses. The original instigator of any act. A clever man, a genius. కార్యమును నెరవేర్చువాడు. వాడు శుద్ధ అప్రయోజకుడు he is quite a useless person. ప్రయోజనము pra-yōjanamu. n. Use, advantage, profit. A thing to be kept or observed, as a holy day, or a feast పండుగ. An affair, business. కార్యము. A cause, motive. హేతువు. శుభప్రయోజనము a happy occasion (as a wedding.) రేపు మాయింట్లో కొంచెము ప్రయోజనము గనుక రావడానికి వల్లలేదు I cannot come to-morrow as there are some rites to be observed at home. అక్కడికి నీవుపోయినందుకు ఏమి ప్రయోజనము what is the use (good, or advantage) of your going there? ప్రయోజనప్రస్తుతములకు వారిని మేముపిలువడములేదు we do not invite them to parties. In Grammar, ప్రయోజ్యకర్త the indirect agent (in the instrumental case.) ప్రయోజకకర్త the direct agent (in the nominative case.)

(p. 842) prahitamu pra-hitamu. [Skt.] adj. Sent, discharged as from a bow. వింటినుండి విడువబడిన.

(p. 897) beṭṭa or వెట్ట beṭṭa. [Tel.] n. Heat. వేండ్రము. బెట్టశిస్తు revenue charged on a summer crop. బెట్టించు beṭṭinṭsu. v. a. To free from restraint, నిర్బంధమునుండి మరలించు. To set free, విడిపించు.

(p. 992) muṇḍlu, muṇḍulu or ముళ్లు munḍlu. [Tel. plu of ముల్లు.] n. Thorns. కంటకములు. ముండులవాన a shower of prickles (discharged by a porcupine, &c.) KP. vi. 9. ముండ్ల munḍla. adj. Thorny, prickly. కంటకమయమైన. ముండ్లకంచె or ముళ్లకంచె munḍla-kanche. n. A prickly-pear fence. ముండ్ల పంది or ములుపంది munḍla-pandi. n. The porcupine, ఏదుపంది. ముండ్లమునై muṇḍla-muste. n. A shrub, the Three lobed Nightshade, Solanum trilobatum. అలర్కము.

(p. 995) muktamu muktamu. [Skt.] adj. Freed, released, liberated, discharged, sent (as a weapon). ముక్తకవచుడు disarmed, freed from his armour. ముక్తత్వము mukta-tvamu. n. Freedom, release, liberty. విమోచనము. ముక్తపదగ్రస్తము mukta-pada-grastamu. n. Reiteration somewhat similar to caffing verses. అంతాది. ముక్తాఫలము muktā-phalamu. n. A pearl, ముత్యము. ముక్తాఫలములవలెనుండు లిపి a pearly hand in writing, i.e., round, clear, and beautiful. ముక్తాయించు to finish (in music.) ముక్తార్థము a summary, the purport. ముక్తావళి mukt-āvali. n. A pearl necklace. ముత్యాలహారము. ముక్తాస్ఫోటము muktā-sphōṭamu. n. A pearl oyster. శుక్తి. ముత్తెపుచిప్ప. ముక్తి mukti. n. The delivery of the soul from the body, and its exemption from further transmigration, liberation, deliverance, emancipation, మోక్షము. సంసారముక్తి or భవముక్తి release from all earthly bonds or mortal ties. 'మానుగభవముక్తి గలుగు మహిలో.' Vema. 481. ముక్తుడు muktuḍu. n. One who is freed, emancipated or released from the body. మోక్షమును పొందినవాడు.

(p. 1046) mōpu mōpu. [Tel. from మోయు.] v. a. To load, place a burden on (another,) మోయుజేయు. To lay (a fault) upon (a person.) To impute, or charge (against another,) ఆరోపించు. To prop up, ఆనించు. చేతులునేలమోపెను he laid or rested his hands on the ground. 'నారిచేసినతప్పు నామీద మోపి.' Sār. D. 545. 'వాడిసూది మోపినయంతటి భూమి ధర్మనందనునకునీక' as much land as the point of a sharp needle can cover, or rest on. Kanyaka Puran. vii. 116. n. A bundle, load, burden. గడ్డిమొదలైనవాటికట్ట, భారము. A bowstring. వింటినారి. adj. Much, heavy, అధికము. ఉత్తరమున వాన నిండామోపుగానున్నది there is rain impending in the north. దెబ్బలు మోపుగాపడినవి the blows fell thick. మోపుగానుండే గాయము a severe wound. 'నగరోపకంఠంబునను మోపువైచి.' B. P. v. 113 మోవరి or మోపుకాడు mōp-ari. n. A sustainer, a supporter, one who props. మూయువాడు, భావవాహకుడు.మోపాది mōpādi. (మోపు + అది.) n. Danger, risk అపాయము, సంకటము. మోపి mōpi. A widow, విధవ, ముండమోపి. ముండమోసినది she wears a shaven pate. మోపించు mōpinṭsu. v. a. (Causal of మోయు.) To cause to bear a burden. To impose. మోయునట్టుచేయు, నిందపెట్టు. ఆ కట్టెలను వానిచేత మోపించిరి they made him carry the fagots of wood. ఆ తప్పును వానిమీద మోపించిరి they caused the fault to be laid upon him. 'మోపరికగుతగ్గు మొగ్గులభరము, మోపించుకొనునట్టి ముగ్ధునికగునె.' BD. page 129. మోపిక mōpika. n. Weight, భారము. Help, aid. కాండ్లమోపికచేసి by the help of the plough. మోపిడు mōp-iḍu. (మోపు + ఇడు.) v. a. To string a bow, విల్లు ఎక్కిడు. మోపుకొను mōpu-konu. v. a. To take upon one's-self. మోపుదల mōpu-dala. n. A charge or accusation. ఆరోపణము. A load, భారము. ఈనమోపుదలగానుండే ఆవు a cow on the point of calving. ఇవ్వ మోపుదలయైన రూకలు money still due, బాకీ ఉన్న సొమ్ము. చాలా మోపుదలగా చెప్పెను he spoke very impressively. వానిమీద నేరము మోపుదల అయినది he was charged with the offence. మోపుదలచేయు mōpudala-chēyu. v. a. To lay, charge, to bring as a charge, impose, ఆ రూకలను నేను ఇచ్చేటట్టు మోపుదలచేసిరి they made the money payable by me. మోపెట్టు mōp-eṭṭu. (మోపు + పెట్టు.) v. a. To place a weight upon, బరువుపెట్టు. ఆ కాగితనములపైని ఈరాయి మోపెట్టు put this weight on those papers. To brace a bow, విల్లు ఎక్కుపెట్టు. 'అర్జునుడు గాండీవంబు మోపెట్టె.' M. v. i. 261.