(p. 54) anukūlamu anu-kūlamu. [Skt.] adj. Favourable, friendly, assisting, salubrious. హీతమైన, సహాయమైన, ఆరోగ్యమైన, శ్రేయస్కరమైన. అనుకూలమైన గాలి a favourable wind. వాని శరీరమునకు అనుకూలమైన స్థలము the place which agrees with him. అనుకూలమైనమాట a friendly word. అనుకూలశత్రువు a friendly enemy అనుకూల కాలము a suitable time. అనుకూలము or అనుకూలత n. Favour, goodness, kindness, aid. సహాయము, మేలు, దయ. దయ ద్రవ్యానుకూలము means, resource. దైవానుకూలము వల్ల by the grace of God. అనుకూలించు, అనుకూలపడు or అనుకూలమగు anukūlinṭsu. [Skt.] v. n. To be of use ఒదవు. To have effect, to have a good result. సఫలమగు, ఒనగూడు. అనుకూలము కాలేదు it failed, it had not the desired effect. నాకు ఇంకా రూకలు అనుకూల పడలేదు I have not yet obtained the money ఈ పని నీకు అనుకూలమగును you will succeed in this business. అనుకూలము చేయు or అనుకూలవరచు anukūlamuchēyu. v. a. To shew favour, to bring a thing about, to countenance. సహాయము చేయు, నెరవేర్చు. కార్యమును అనుకూలము చేసికొన్నారు they brought it about, brought it to a conclusion. అనుకూలుడు anukūluḍu. n. A friend, ally, patron. హితుడు, సహాయుడు, ఉపకారి. వాడు నాకు అనుకూలుడు he is well disposed towards me.

(p. 56) anubhāvamu anu-bhāvamu. [Skt.] n. Majesty, dignity, magnanimity. A positive conclusion, decision, firm opinion. Indication of passion or emotion by word or gesture. ప్రభావము, నిశ్చయము, భావబోధక ముఖవికాసాది. అనుభావ్యము anu-bhāvyamu. [Skt.] adj. that which may be enjoyed. అనుభవింపదగినది.

(p. 94) avadhi avadhi. [Skt.] n. Boundary, period, time, conclusion, end. (colloq.) Strait, calamity, misfortune. పొలిమేర, కాలము అవసానము, ఆపద. శరీరపతనావధి as long as one lives. వానికి ఒక అవధి వచ్చినది a misfortune happened to him. అవధిక్రయపత్రము a mortgage bond with the penalty of forfeiting the mortgage after a limited time. అవధీరితము ava-dhīritamu. [Skt.] adj. Disregarded, scorned, despised. అవమానింపబడిన, తిరస్కరింపబడిన అవధూతము adj. Removed, tossed aside, cast away, thrown. తోసివేయబడిన. అవధూతుడు ava-dhūtuḍu. [Skt.] n. A naked mendicant. One who has renounced all worldly feeling and obligation. దిగంబరుడుగా తిరిగే సన్యాసి.

(p. 96) avasānamu ava-sānamu. [Skt.] n. End, conclusion, termination, death, Limit. కడ, విరామము, సమాప్తి, శేషము, మృత్యువు, అవసానకాలము the time of death. అవసన్నము ava-sannamu. [Skt.] adj. That which has reached its end, that which is destroyed. కడముట్టినది, నశించినది.

(p. 658) nirṇayamu nir-ṇagamu. [Skt.] n. Settlement. Certainity, a positive conclusion, a decision. ఏర్పాటు. నిర్ణయమైన nir-ṇaya-m-aina. adj. Stated, definite. నిశ్చయమైన. నిర్ణయముగా nir-ṇayamu-gā. adv. Positively, definitely. నిర్ణయించు nir-ṇayinṭsu. v. a. To fix, settle, define, specify, resolve, come to an opinion, conclude, decree. ఏర్పాటుచేయు. నిర్ణీతము nir-ṇītamu. adj. Definite, positive. Settled. నిర్ణయింపబడిన. నిర్ణీతి nir-ṇīli. n. Determination, settlement. నిశ్చయము. 'బాలాపాణి గ్రహశుభవేళా నిర్ణీతికిపుడవిచ్చేయుము.' Vasu. iii. 108. నిర్నేత nir-ṇēla. n. One who settles or decides. నిర్ణయముచేయువాడు.

(p. 663) niścayamu niṣchayamu. [Skt.] n. Certainty, reality. Resolution, determination. నిర్ణయము. adj. Real, intrinsic, actual, true, certain. మరణము నిశ్చయము death is inevitable. నిశ్చయించు niṣchayinṭsu. v. n. To be determined, settled. v. a. To determine, settle, resolve. నిర్ణయించు. నిశ్చయించుకొను niṣchayinṭsukonu. v. a. To determine for oneself, to come to a conclusion. నిశ్చితము niṣchitamu. adj. Ascertained, settled. నిశ్చయింపబడిన. నిశ్చితాత్ముడు niṣchit-ātmuḍu. n. One who is steadfast in heart. నిశ్చయింపబడిన మనస్సు గలవాడు. నిశ్చితార్థము niṣchit-arthamu. n. Resolution, determination. The formal demanding of a bride: a settlement, a betrothal.

(p. 714) parāmarśa , పరామర్శము or పరామరిస parā-marṣa. [Skt.] n. Attention, care, examination. చక్కగా విచారించుట. An inquiry. Condolence, consolation. (In logic,) inference, conclusion. పరామర్శించు parā-marṣinṭsu. v. a. To condole with, to pay attention to; to take care of or tend, to console; to investigate, to examine. (In logic,) to infer, draw conclusions, చక్కగా విచారించు.

(p. 722) paryavasānamu pary-avasānamu. [Skt.] n. The end, conclusion, termination, finishing, completion, accomplishment, fulfilment, upshot. ముగియుట. ఇది జగడములో పర్యవసానమయినది this ended in a quarrel. పర్యవసించు pary-avasinṭsu. v. n. To end, terminate. ముగించు. పర్యవస్థ pary-avastha. n. Quarrelling. విరోధించుట.

(p. 746) pāliñcu pālinṭsu. [Skt.] v. a. To nourish, cherish, foster, protect. To rule, govern. పోషించు, రక్షించు, ఏలు, కాపాడు. పాలిక pālika. n. An earthen vessel containing mould in which nine sorts of seed are sown, in accordance with a rite in Hindu weddings. పాలికలు ఓలలాడుదురు the bridesmaids perform a certain ceremony, as the conclusion of the wedding. పాలితము pālitamu. adj. Protected, cherished, nourished. పాలిని pālini. n. She who protects or rules. పాలించునది. పాలకుడు pālakuḍu. n. A guardian, protector. రక్షకుడు. పాలనము pālanamu. n. Preserving, guarding, cherishing: government. రక్షణము. ఆలన పాలన caring, heeding, regard.

(p. 952) manu manu. [Tel.] v. n. To live, exist. జీవించు. To conduct oneself, వర్తించు. 'కంటిని శ్రీపాద కమలంబులేను, మంటినింకేటికి మగుడుదుననిన.' BD. iii. 2220. n. Earth, soil, మట్టి, నేల. మనికి or మన్కి maniki. n. Existence, living, జీవించడము, జీవనము. Home, an abode. నివాసము, ఉనికిపట్టు. వాసస్థానము. A place, స్థానము. 'మనుకులము రాచవారల, మనుకులకిరవగచుకలిమిమగువకునెలవై, తనరునయోధ్యానగరము.' R. i. 102. మనుకులకిరవగుచు, అనగా ఇండ్లకు ఉనికిపట్టుఅగుచు. మనికిపట్టు maniki-paṭṭu. n. Home, an abode. గృహము. మనుకువ manukuva. n. An abode, house, residence. వాసస్థానము. మనుగడ manugaḍa. n. Life, living. జీవనము, జీవించడము. Means of livelihood, జీవనోపాయము. 'మనుగడదప్పునొక్క మునిమాటలుచేకొననైతి.' M. XII. iii. 370. మనుచు, మంచు, మనుపు or మన్పు manuṭsu. v. a. To cause to live, to nourish, to take care of, bring up. మనజేయు, పోషించు, బ్రతికించు. మనుదిండి or మన్దిండి manudinḍi. n. Lit: That which eats earth, i.e., a kind of snake, ఒకవిధమైన పాము. మనుపరి manupari. n. A guardian, కాపరి, రక్షకుడు. మనుపీనుగు manu-pīnugu. n. A living corpse, జీవచ్ఛవము. మనువృత్తి, మనోవర్తి or మనువర్తి manu-vritti. n. Maintenance, support; a pension, allowance, stipend. మనువు manuvu. n. Life, living, జీవనము, బ్రతుకుట. Conduct, వర్తనము. Choosing a husband, the choice of a husband, మగని వరించుట. A husband, మగడు. A fitting match, implying a proper or respectable son-in-law. వివాహనిశ్చయము. అతడు కూతుళ్లకు మనువులుచిక్కక అల్లాడుచున్నాడు he is at a loss for a suitable match for his daughters. మంచిమనువుచిక్కితే కూతురికి పెండ్లిచేస్తాడు. if he meets with a suitable match he is ready to give his daughter in marriage. మారుమనువు a second marriage of a woman, ఆడదానికి రెండవ వివాహము. మనుగుడుపు manu-guḍupu. n. A final entertainment given by the bride's parents to the bridegroom, after the conclusion of the whole marriage ceremonies.

(p. 996) mugiyu mugiyu. [Tel.] v. n. To come to an end, close, be finished. సమాప్తమగు. ముగించు muginṭsu. v. a. To end, close, terminate, finish, conclude. సమాప్తముచేయు. ముగింపు or ముగియిక mugimpu. n. The end, close, conclusion. సమాప్తి.

(p. 1185) virāmamu virāmamu. [Skt.] n. Rest, respite, interval, remission, pause. End, conclusion, విశ్రాంతి, విరతి, అవసానము.

(p. 1300) samayamu samayamu. [Skt.] n. An opportunity, occasion. An age, period. Time, season, juncture, crisis, కాలము, ఉచితకాలము. Leisure, తీరుబాటు. An oath, imprecation. ప్రతిజ్ఞ, శపథము. An established moral or ceremonial custom, ఆచారము. A settled conclusion, a demonstration, a decision. A contract, engagement, covenant. A sign, సంకేతము. A school of philosophy, దర్శనము, మతము. A doctrine, సిద్ధాంతము, శివసమయము the Saivite sect. విష్ణుసమయము the Vaishnavite sect. సమయము చూస్తూ ఉన్నాడు he is looking for an opportunity. సమయములో సహాయము చేసినాడు he helped me in time of need. సమయపుసందుకట్టు a time of difficulty. సమయములో చెయ్యివిడుచు to forsake a man in the time of need. సమయమైనప్పుడు when an opportunity arises.నేను లేని సమయమునందు when I was absent. నాలుగు గంటలసమయమందు when it was about four o' clock. సమయముకొద్దీ మనిషి a time server, a fickle man. సమయస్ఫూర్తి a quick memory or understanding. సమయస్ఫూర్తిగలవాడు a quick-witted man. సమయమైన or సమయమగు samayam-aina. adj. Opportune, seasonable. యుక్తమైన. 'సమయంబగువేళ.' H. ii. 53. సమయపడు samaya-paḍu. v. n. To attempt, యత్నించు. To watch for an opportunity. To become opportune. To resolve on secrecy, సంకేతితమగు. 'సమయపడి వనవాసంబు చేయవచ్చితిమి.' భార. అర. సమయోచితము samay-ōchitamu. adj. Seasonable, suitable to the occasion, appropriate, కాలోచితమైన. సమయోచితమైన మాట a word in season, an appropriate word.

(p. 1302) samāpakamu samāpakamu. [Skt.] adj. That which completes. ముగించునది. సమావకక్రియ samāpaka-kriya. n. A finite verb. అసమాపకక్రియ an incomplete verbal form which cannot finish a sentence. సమాపనము samāpanamu. n. Finishing, completing. Killing, destroying, ముగించుట, చంపడము, సమాప్తము sam-āptamu. adj. Finished, completed, ముగిసిన. సమాప్తమగు or సమాప్తియగు sam-āptam-agu. v. n. To become finished or completed. ముగింపబడు. సమాప్తి sam-āpti. n. The end, completion, close, conclusion, finis. ముగింపు. Death, చావు. సమాప్తించు or సమాప్తిచేయు sam-āplinṭsu. v. a. To finish, end, close, conclude, ముగించు. సమాన్యము sam-āpyamu. adj. That which is fit to be ended, terminable, ముగింపదగిన.

(p. 1333) siddhamu siddhamu. [Skt.] adj. Ready, prepared, అయితమైన. Accomplished, completed, fulfilled, ఈడేరిన. Cooked, boiled, వండబడిన. Constant, eternal, ఎడతెగని, నిత్యమైన. Real, right, true, certain, న్యాయమైన, రూఢమైన, యథార్థమైన, ప్రసిద్ధమైన. పడడమునకు సిద్ధమైయుండినందున as it was ready to fall. n. Readiness, accomplishment. Reality, truth. నిష్పన్నముగానుండడము, సన్నద్ధముగానుండడము, తాత్వికత, వాస్తవము. The twenty first of the astronomical Yogas. విష్కంభాదియిరువైయేడు యోగములలో యిరువైయొకటోది. సిద్ధపడు siddha-paḍu. v. n. To get ready, to be ready or prepared. సిద్ధపరచు siddha-paraṭsu. v. a. To make ready, prepare. తయారుచేయు, సిద్ధముచేయు. సిద్ధపరుషుడు siddha-purushuḍu. n. One who by devout abstraction and severe mortification has acquired spiritual perfection and superhuman powers. యోగబలముచేత అమానుషశక్త గలవాడు, మహాపురుషుడు. సిద్ధక్రియ siddha-kriya. n. An action done by a sage or saint. An elixir or miraculous medicine. సిద్ధపురుషుని చేత చెప్పబడ్డమహౌషధము. సిద్ధముగా siddhamu-gā. adv. In readiness, ready. Actually, verily, doubtlessly. నిజముగా, తాత్వికముగా, నిస్సందేహముగా, సన్నద్ధముగా. సిద్ధముగానున్నది it is ready. సిద్ధముగాచెప్పు to tell positively or definitely. సిద్ధాంతము siddh-āntamu. n. Demonstration. An established truth, a principle. A conclusion, result, decree, doctrine. స్థిరమైనపక్షము, స్థాపనము, నిర్ణయము. An astronomical work. నవవిధ జ్యోతిషగ్రంథము. సూర్యసిద్ధాంతము solar astronomy. సిద్ధాంతపంచాంగము an almanac. సిద్ధాంతి siddh-ānti. n. A follower of the Mimamsa philosophy. One who demonstrates or established his conclusions. A mathematician or astronomer; one who prepares an almanac. పంచాంగము గుణించువాడు. సిద్ధాంతీకరించు sinddh-āntī-kar-inṭsu. v. a. To lay down as a rule or doctrine, to establish or demonstrate. సిద్ధాంతముచేయు. సిద్ధానుస్వారము siddh-ānu-svāramu. n. The letter N, when an integral part of a word and not merely inserted to save elision, సహజమైనసున్న. సిద్ధార్థి siddh-ārthi. n. The name of a Telugu year. సిద్ధార్థుడు siddh-ārthuḍu. n. A name of Buddha. సిద్ధి siddhi. n. Fulfilment, accomplishment. The attainment of any object, success: the fruit, effect. Ascetic perfection: acquirement of supernatural powers; final beatitude. నిష్పత్తి, ఈడేరుట, నెరవేరడము. వాంఛితప్రాప్తి, అణిమాదులు చేకూరడము. ఇష్టసిద్ధి, అభీష్టసిద్ధి or మనోరథసిద్ధి the gratification of a wish. క్రియాసిద్ధి the completion of a deed. మంత్రసిద్ధి a charm taking effect. కాయసిద్ధి the state of being invulnerable. 'కొట్టిన నవియకుండుట కాయసిద్ధి.' L. xix. 166. ఆయన సిద్ధినిపొందినాడు he died or went to heaven. సిద్ధిరస్తు let (him) be happy, be it successful. సిద్ధించు siddintsu. v. n. To be effected, fulfilled or accomplished; to be gained, acquired, attained. ఈడేరు, సమకూడు, లభించు, ప్రాప్తమగు. ఆయనకు మోక్షము సిద్ధించినది he gained final beautitude. సిద్ధుడు siddhuḍu. n. A person who has acquired supernatural powers by magic methods; a sort of demigod; a sage, a seer, దేవయోనివిశేషము, ఆణిమాదిగుణోపేతో విశ్వాస సుప్రభృలు, వ్యాసాదులు. సిద్ధురాలు siddhu-r-slu. n. A female recluse who has acquired supernatural powers by magical methods, ఆణిమాది సిద్ధిగల స్త్రీ.