(p. 313) koṅga konga. [Tel.] n. A bird of the heron or stork kind. బకము. కొంగకాళ్ల konga-kāḷḷa. adj. Cranelegged, longlegged. నిడుపుకాళ్లుగల. కొంగగొడ్డలి konga-goḍḍali. n. A pickaxe (so called by ఉప్పరవాండ్లు.) కొంగముక్కు చేప konga-mukku-chēpa. n. A sort of fish with a long snout or beak. కొంగవాలు konga-vāḷu. n. A sort of sword. (A. VI. 110.) మాదికత్తి. ఎర్రకాలికొంగ errākāli-konga. n. The painted stork. Pseudotantelos leucocephalus. గేలుకొంగ gēlu-konga n. The shell ibis. Anestomuscoscitans. గుడి కొంగ gudi-konga. n. The paddy bird or pond heron. Ardeola glayi. దోసికొంగ dōsi-konga. n. The little green Heron. Pontorides javanica. చిన్న chinna-tella-konga. n. The little Egret. Heriodias garzetta. పెద్ద pedda-tella-konga. n. The large Egret. Herodiasalba. పినిగలకొంగ pīnigala-konga. n. The adjutant Leptoptilus dubius. పూకొంగ pūkonga. n. The Flamingo, Phænicopterus roscus సముద్రపుచిలుక. సంకుబుడ్డి కొంగ saku-buḍḍi-konga. n. The white necked fork. Dissura Lepiscopus. (F.B.I.)

(p. 347) gaṇḍa ganḍa. [Tel. and Kan.] n. A male. జగ డొబ్బడగండా a mighty hero. adj. Large పెద్ద. గండకత్తెర ganḍa-kattera. n. Large shears. The shears of destiny. Chenn. iv. 222. KP. iii. 115. (Metaphorically.) difficulty, distress, straits, a plague. వాని పెండ్లాము వానికి గండకత్తెరగానున్నది his wife is a perfect plague to him. గండగొడ్డలి ganḍa-goḍḍali. n. A bill hook: a sort of battle-axe. పరశువు. గండమృగము ganḍa-mṛigamu. n. The rhinoceros. BD. iii. 2170.

(p. 380) gurimiḍigaḍḍa gurimiḍi-goḍḍa. [Tel.] n. A root resembling చల్లగడ్డ, నేలగురిమిడి.

(p. 387) goḍḍa goḍḍa. [Tel.] n. Hardness. బిరుసు. A hard word బిరుసుమాట. A hard man బిరుసువాడు. గొడ్డగము goḍḍagamu. adj. Troublesome బాధకము. గొడ్డతనము goḍḍa-tanamu. n. Stubbornness మొండితనము. 'గొడ్డతనంబున గోపతిధ్వజుడు సడ్డచేయక కొంత సన్నంబు దొడ్డు.' Mari Basava. 62. గొడ్డము goḍḍamu. n. Evil, danger, deadly peril. 'విమనృపరాజ్యామిషముంగొనపలువు చేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్ననను.' M. Santi. ii. 208. 'ప్రాణగొడ్డములగుపనులు వారలుదీర్పన్.' M. Udy. i. 232. 'నీకు ప్రాణగొడ్డంబుసేయందలంచె.' M. Udy. iii. 162.

(p. 387) goḍḍali goḍḍali. [Tel. from కొట్టు.] n. An axe or hatchet. గోటచిమ్మేదాన్ని గొడ్డంటనరుకుట to break a butterfly upon a wheel, a trifle becoming a terror.

(p. 387) goḍḍalu goḍḍalu. [Tel.] n. Bragging, nonsense. 'గురువుదుటారించి గొడ్డలాడెదవు.' L. XII. 86.

(p. 417) cippa chippa. [Tel.] n. A shell, పెంకు, గుల్ల. A cup, a saucer of earth, not of metal. గిన్నె. A hemisphere భూగోళమందర్థభాగము. 'ద్వి. కనకమయాండ మొక్కటిచేసి దాని బనిపూని యన్నీటిపైని దేలించె బైచిప్ప క్రిందిచిప్పయు నొప్పు మీర.' విష్ణు. పూ. iii. The hip joint, తొడచిప్పో or రొంటిచిప్ప. The knee pan, మోకాలిచిప్ప. The shell of a tortoise, తాబేటిచిప్ప. The shell of a cocoanut or half of a broken cocoanut, టెంకాయచిప్ప or కొబ్బరిచిప్ప. The skull, తలచిప్ప. Mother of pearl, ముత్తెపుచిప్ప. చిప్పగుల్లయి burnt up, dried up, as dry as chips. P. iii. 75. A fragment తునక. The scale of a fish చేపమీదిపొలుసు. adj. Little, small, trifling. అల్పము. చిప్పకసువు or చిప్పగడ్డి chippa-kasuvu. n. A fragrant sort of grass, Andropogon schænanthus. నిమ్మగడ్డి. చిప్పకుంకటి or చిప్పకూకటి chippa-kunkaṭi. n. The small lock of hair either below or above the long lock left upon the crown of the head by all Hindu males. కాకపక్షము, పిల్లజుట్టు. చిప్పగొడ్డలి chippa-goḍḍali. n. A broad axe for cutting trees చెట్లునరికేగొడ్డలి. చిప్పవెణక chippa-peṇaka. n. Either side of a shelving roof. ఇంట పార్శ్వములకప్పు. చిప్పముత్తెము chippa-muttemu. n. An artificial pearl కృత్రిమమౌక్తికము. చిప్పమూతి a dull face కళావిహీనమగుముఖము.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.

(p. 1130) vara vara. [Tel.] n. A limit. మేర. పర్యంతము. ఇదివరలో before this time. అదివరలో before that time. [for ఒర.] Kind, sort. ఈ వరబంగారు gold of this kind. A kind of grain, ధాన్యవిశేషము. వర (for ఒర.) n. A scabbard, a sheath. ఖడ్గకోశము. వరదూయు to unsheath or draw out of the scabbard. పోయినది వర ఉండేది కత్తియనియెంచు what we have lost is the mere sheath but what we have got is the very blade, i.e. he who is dead is nothing to his successor. వరకట్టు vara-katte. v. n. To test gold by rubbing it on a touchstone. Also, to prepare land for cultivation. వరగొడ్డము vara-goḍḍamu. (వర+గొడ్డము.) n. A crooked word, వంకరమాట. వరకు or వరకును vara-ku. postp. Until, as far as, పర్యంతము. ఇదివరకు until this. అదివరకు so far, until that time. ఆవరకే పారిపోయియుండిరి they had already fled. ఎంతవరకు to what extent? how far? ఆయన చనిపోయేవరకు up to the time of his death. నేను వచ్చేవరకు until I come. వర or ఒర vara. n. The large circular ring of pottery sunk in a small well, to prevent the earth from falling in. నూతికి పెట్టేవి.