(p. 27) agrahāramu agra-hāramu. [Skt.] n. A street or village inhabited by brahmins. A village of which the old and hereditary cultivators are brahmins. A village granted to brahmins by government for charitable or religious purposes; either rent free, or at a favourable assessment. The conditions on which these villages are held are specified thus, సర్వాగ్రహారము a village free from all tax. శ్రోత్రియాగ్రహారము a village granted at a certain fixed assessment. జోడి అగ్రహారము, or బిల్మకా అగ్రగారము or, కట్టుబడి అగ్రహారము a village granted at a rent which fluctuates with the produce. అగ్రహారికుడు a brahmin belonging to such a village. అగ్రహారమనుభవించేవాడు he who enjoys a village free from tax.

(p. 80) ari ari. [Tel.] Affix denoting possession. నేర్పు skill, నేర్పరి skilful, సిగ్గు shame, సిగ్గరి timid. అరి ari. [Tel.] n. A bowstring. Tax, tribute. వింటినారి, ప్రజలవద్ద రాజులు మర్యాదకు పుచ్చుకొనేపాలు. అరివెట్టు to pay revenue. ఆరిగోరులు the share both of the government and of the inhabitants, i.e., the total produce. పుల్లరి tax on grazing lands. 'అరులుమిగుల గొనిరాజులు, నరులకు నెంతయును భయమొనర్తురు.' M. III. v. 302.

(p. 127) āvi āvi. [Tel.] n. Steam, vapour. ఆవిరి. Heat. తాపము. M. v. iii. 39. To breathe into a handkerchief and put it to the eye to relieve pain. ఆవించు āvinṭsu. v. t. To cook in steam. ఆవిపట్టు āvi-paṭṭu. v. t. To inhale steam or to pass steam over.

(p. 193) ēkatamu ēkatamu. [from Skt.] n. Solitude. A place fit for consultation ఆలోచనకు తగిన చోటు. Consultation ఆలోచన. ఏకతమాడిరి they talked in secret. Swa. v. 119. Bilh. iii. 65. ఏకతమైన lonely, uninhabited.

(p. 239) kadīmu kadīmu. [H.] n. An old servant, an old inhabitant. పారకాపు. కదీములు the old and hereditary cultivators of a village మిరాశికాపులు.

(p. 271) kāpuramu kāpuramu [Tel.] n. Home, dwelling, abode, residence, lodgings. అక్కడ కాపురముండినారు or కాపురముచేసినారు they lived there, they made their home there. ఆ కాపురమును మూడుదోవలు చేసినాడు he has broken up his family. అతడు వేరుగా కాపురముచేస్తాడు he lives separate. కాపురస్థుడు kāpurasthuḍu. n. An inhabitant, a tenant, a native. కాపురస్థురాలు a female inhabitant. కాపురించు Same as కాపురముచేయు.

(p. 389) golla golla. [Tel. from గొర్రెల.] n. A herdsman, a shepherd. A watchman. ద్వార పాలకుడు, ధనపాలుడు. గొల్లమాట rude boorish language. గొల్లకోడి golla-kōḍi. n. A kind of bird with a peculiarly sweet trilling note. గొల్లజిడ్డు golla-jiḍḍu. n. The name of a certain plant శూలిని. H. iv. 13. గొల్లడు gollaḍu. n. A herdsman. గొల్లత or గొల్లది gollata. n. A woman of the herdsman caste. గొల్లత్తకొక్కు gollatta-kokku. n. The Indian mole-rat, Nesocia bengalensis. (F.B.I.) గొల్లతనము golla-tanamu. n. Boorishness. గొల్లదొండు golla-dondu. n. A sort of fish. గొల్లపల్లె golla-palle. n. A hamlet inhabited by herdsmen. గొల్లభామ golla-bhāma. n. A shepherdess. A mantis or leaf insect, the Indian Hoopoe.

(p. 457) jaṅgalamu jangalamu. [Skt. from which is derived Eng. 'jungle.'] n. An uninhabited place. జనము లేని చోటు.

(p. 457) jaṅgalamu jangalamu. [Skt. from which is derived Eng. 'jungle.'] n. An uninhabited place. జనము లేని చోటు.

(p. 459) janamu , జనములు or జనాలు janamu. [Skt.] n. People, folk, persons. Tara. ii. 84. 'జనముల్ రానియెడన్' (Vijaya. i. 358.) when nobody was by. జనపతి jana-pati. n. A king, a lord of men. జనపదము jana-padamu. n. Any inhabited country. దేశము. A village. గ్రామము. జనశ్రుతి jana-ṣruti. n. News, tidings, intelligence, a rumour. జనులుచెప్పుకొనే వృత్తాంతము, నానుడి. జనాంగము janāngamu. n. A household, a family. A nation. జనాభా janābhā. [H.] n. Population. జనాభాలెక్క a census. జనాభాసిస్తు or జనాభాదస్తు poll-tax.

(p. 459) janamu , జనములు or జనాలు janamu. [Skt.] n. People, folk, persons. Tara. ii. 84. 'జనముల్ రానియెడన్' (Vijaya. i. 358.) when nobody was by. జనపతి jana-pati. n. A king, a lord of men. జనపదము jana-padamu. n. Any inhabited country. దేశము. A village. గ్రామము. జనశ్రుతి jana-ṣruti. n. News, tidings, intelligence, a rumour. జనులుచెప్పుకొనే వృత్తాంతము, నానుడి. జనాంగము janāngamu. n. A household, a family. A nation. జనాభా janābhā. [H.] n. Population. జనాభాలెక్క a census. జనాభాసిస్తు or జనాభాదస్తు poll-tax.

(p. 608) dēśamu dēṣamu. [Tel.] n. A country, land, territory; a district or subdivision of a country. రాజ్యము. A part, site, place, situation, seat, region. ప్రదేశము. దేశకాకి dēṣa-kāki. n. A homeless wanderer, a vagrant. దేశపాండియ, దేశపాండ్య or దేశముఖి dēṣa-pānḍiya. n. A recorder. The higher revenue officer, a superintendent. దేశభాష. n. A vernacular language, as distinguished from Sanskrit; a dialect. దేశభాషాగ్రంథము a book in a vernacular or modern language as distinguished from Sanskrit. దేశవాడి or దేశవాళి dēṣavāḍi. adj. Of or belonging to a country; produced in a country; native. దేశస్థుడు dēṣasthuḍu. n. An inhabitant of a country. దేశహాశ్శీలు dēṣa-hāṣṣīlu. n. Inland duty. దేశాంతరము dēṣ-āntaramu. n. A foreign country, a strange land. దేశాంతరమందు in another land, elsewhere. దేశాంతరమునకుపోవు to emigrate: to travel in foreign parts. దేశాంతరుడు dēṣāntaruḍu. n. An emigrant, a foreigner. దేశాంతరుడై పోయెను he emigrated from his country. దేశాచారము dēṣ-āchāramu. n.The custom of a country. దశాచారప్రకారము వ్రాపికొన్నపక్రము a bond written 'in the manner of the country:' దేశాటనము dēṣāṭanamu. n. Travelling. దేశాధిపతి dēṣ-ādhipati. n. A king: as 'lord of the land.' దేశాయి dēṣāyi. n. Desāyi, a title borne by a headman among the Balijas. A chief man among the Lingayat merchants, పెద్దసెట్టి. దేశికుడు dēṣikuḍu. n. A tutor, master, instructor, or teacher. గురువు, దెశీయము dēṣīyamu. n. A dialect, a local expression. An obsolete idiom. a provincialism. adj. Idiomatic, provincial. దేశ్యము dēṣyamu. adj. Belonging to the country. Native. n. The language of a country, a vernacular; a vernacular term. Desya words are opposed to foreign words.

(p. 761) pīlucu or పీల్చు pīluṭsu. [Tel.] v. a. To suck up, drink up with a noise. To whiff or inhale (smoke from a pipe.) To dry up the vitals, as fear does.

(p. 776) puḷinda puḷinda. [Skt.] adj. Barbarian, savage, rude. పుళిందదేశము a certain country inhabited by savages. Bulinda Devi is the goddess of the Bheels. Tod's Rajasthan. i. 506. పుళిందుడు puḷinduḍu. n. A barbarian, savage, cannibal.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.