(p. 127) āvurumanu āvuru-m-anu. [Tel.] v. n. To weep; literally, to cry 'Alas;' ఆవురుమని యేడ్చె she wept bitterly.

(p. 143) īga īga. [Tel. Tam. ఈ] n. A fly. పోతుటీగ. (from పోతు male and ట inserted) a male fly. చ నృపాలకులు ... నిగ్రహమొప్పగ పోతుటీగయున్ బొలయగనియ్యరంతిపురి.' T. iv. 17. Princes would, if possible, keep out even male flies from their seraglio. ఈగపులి īga-puli. n. A spider: literally a fly-tiger.

(p. 307) keṃ kem. [Tel. in composition, contracted from కెంపు.] adj. Red. కెమ్మోవి a red lip. కెంగేలు ken-gēlu. [కెంపు+కేలు.] n. The palm of the hand, literally the red hand. కెంజధడలు ken-zaḍalu. n. Red hair. కెం౛ాయ ken-zāya. [కెంపు+చాయ.] n. Red colour. కెందమ్మి (కెంపు+తమ్మి) n. Red lotus. కెందామర ken-dāmara. [కెంపు+తామర.] n. The red lotus, the Amaranth of poetry. కెందూళి ken-dūḷi. [కెంపు+దూళి.] n. Red dust. కేందొగ ken-doga. [కెం పు+తొగ.] n. The red lotus. ఎర్రకలువ. కెందొగరు ken-dogaru. [కెంపు+తొగరు.] n. A kind of scarlet cloth. BD. iii. 106.

(p. 386) goṭṭamu goṭṭamu. [Tel.] n. A tube, a cylinder, a barrel, of a gun, &c. క్రోవి. నూలుగొట్టము a shuttle. అద్దపుగొట్టము a telescope, literally, the tube with glasses. ఊదుగొట్టము a blowpipe. వెదరుగొట్టము a bamboo tube. గొట్టపుతాళము a padlock shaped like a tube.

(p. 551) telugu or తెలుంగు telugu. [The original form of this word is తెనుగు (q. v.) It literally means 'the language of the South' Some wrongly derive it from త్రిలింగ. For other attempts to derive it see Caldwell.] [Drav.] n. The Telugu language, ఆంధ్రము. A Telugu man or woman. A Telugu word. thus తెలుగులు Telugu words (Appa C. i. 271.) so called as distinguished from Sanskrit. అచ్చతెలుగు pure Telugu, free from foreign elements. తెలిగించు or తెనిగించు teliginṭsu. v. t. To translate into Telugu. తెలుంగులోకి భాషాంతరముచేయు.

(p. 760) pisini , పిసిడి or పిసిన pisini. [Tel.] adj. Avaricious, miserly. పిసినిపురుగు pisini-purugu. n. A silk worm: literally, the miser worm. పిసినికాయ pisini-kāya. n. The cocoon of the silk worm. పిసినిగొట్టు, పిసినిగొడ్డు, పిసినివాడు or పిసినారి pisini-goṭṭu. n. A miser. లోభి.

(p. 807) potti potti. [Tel.] n. A thin soft, old cloth, మెత్తని సన్నని పాత వస్త్రము. An integument, coat; skin, bark. నార, పట్ట. కొబ్బరిగల మొదలైనవారిని పొదిగియుండేది. Also, a torch, దివిటీ. పోకపొత్తి the coat or skin covering the upper part of an areca tree. అరిటిపొత్తి the coat or skin on a plantain tree. పొడుముపొత్తి a snuff box, (literally, a piece of bark folded to contain snuff.) పొత్తి or పొత్తిగుడ్డ baby linen. పొత్తినూలు fibres used in garments made of bark. M. XII. vi. 221. పొత్తిపంచ bombasine cloth, woven of silk mixed with cotton. పొత్తిక pottika. n. Same as పొత్తి. Doll's clothes, a gaudy dress for an idol or for a little girl. 'బొమ్మపొత్తికలడిగితికొమ్మ యిందమనుచునిచ్చె తాదెచ్చిన యుంబరములు.' M. IV. v. 308. పొత్తికడుపు potti-kaḍupu. n. The abdomen, or belly below the navel. వస్తి, క్రీగడుపు. పొత్తిగడ్డ potti-gaḍḍa. n. A certain medicinal root called కరికారి, విశల్య, పొత్తిదుంప. పొత్తిచీర potti-chīra. n. Cloth made from the fibres of the bark of certain trees. నారచీర. పొత్తితామర potti-tāmara. n. A species of the lotus flower which does not open wide, ముడుగుతామర, నమస్కారి. పొత్తినూలు potti-nūlu. n. Silk thread. పొత్తినూలికాయ or పొత్తినూలిగూడు potti-nūli-kāya. n. A cocoon. పొత్తిలి pottili. n. Baby linen. పొత్తిగుడ్డలు. 'లీలబొత్తిలిమీద లేచి కుర్చుండుచో తద్దయునొక క్రొత్తముద్దుచెలువు.' KP. vi. 207. పొత్తిలి సొర or నల్లదిండి pottili-sora. n. A kind of gourd, Rhynchobatus ancylostomus.

(p. 816) pō pō. (The infinitive of పోవు) అతడు పోజూచి seeing that he was gone. పో pō. (Imperative of పోవు.) v. n. Go, పొమ్ము. In many places this is a mere expletive, as Go to. (in English). It denotes certainty or disregard, నిశ్చయమును లేక ఆనాదరమును తెలుపును. 'తెచ్చెదంబో వసుదేవమాను.' ఉ. హరి. v. పోక pōka. n. Going. పోవడము. Conduct, behaviour, నడవడి. పోకలు n. plu. Evil ways, wickedness. పోకరింతనములు Foolish wishes, or longings, ముద్దుకోరికలు. 'పల్పోకశృంగారములు.' (T. iii. 81.) very naughty pranks. పోకరిసొగసులు నీవుపోయినదే పోకా are you to be indulged in every thing? వారేమి అదేపోక పోయిరి I am surprised that they did not come back. పోక pōka. for పోవక(neg. p. of పోవు.) Without going. Also for పోకు, i.e., పోవద్దు don't go. (the final A being intensive.) పోకడ pō-kaḍa. n. Going, departure, going off. గమనము, గతి Behaviour, conduct, నడత, ప్రవర్తనము. Riddance. Ruin, నాశము. నెలదినాలుగా రాకడపోకడలేదు there has been no inter course between us for a month (literally going and coming.) పోకడపెట్టు pōkaḍa-peṭṭu. v. a. To drive away, to remove, పోగొట్టు. To sell, అమ్ము. విక్రయించు. దాన్ని ఎట్లైనను పోకడపెట్టు get rid of it in any way. పోకలాడి pōkal-āḍi. (పోకలు+ఆడి) n. A coquette, వగలాడి. 'క చూపట్ట గోమయంబున, జేపట్టొనరించి జడల జెక్కినలింగం, బాపోకలాడి కైకొని వేపికడన్నిలిపిభక్తివివశయు బోలెన్.' S. ii. 49. పోకలాడు pōkal-āḍu. v. n. To be coquettish, to flirt. పోకాడు pōkāḍu. (పోక+ఆడు.) v. n. To go, పోవు. To be done away with, to be destroyed, నశించు. పోకార్చు pōkārṭsu. v. a. To lose, పోగొట్టు, పోగొట్టుకొను. To destroy, ruin. 'రఘుకుమారుడరివర్గము పోకార్చి.' R. iii. 137. పోకాలు pōkālu. v. n. To go, as anger, sorrow, &c. పోవు. పోకరి pōkiri. n. A wicked man, a villain rogue, lewd fellow, blackguard, దుర్మార్గుడు adj. Naughty, wicked, mischievous, unprincipled. పోకరిమాట an obsence word. పోకిళ్లు pōkiḷḷu. n. plu. Idle wishes, fopperies, whims, freaks, whimsies. పోకిళ్లమారి a fop, an epicure.

(p. 818) pōta pōta. [Tel. from పోయు.] n. Pouring, పోయుట. Casting, as of melted metal. Bathing, washing. Eruption of the small pox. ఆకుపోత putting plants into the ground. పెట్టుపోతలు శాశ్వతములుకావు meat and drink (literally, feeding and bathing) are not matters of eternal consequence. పోత pōta. adj. Molten, cast in metal. పోతచెంబు a metal bottle or jug, which has been cast not hammered.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.

(p. 887) bisamu bisamu. [Skt.] n. Fibres, film, as of the water lily. మృణాళము, తామరతూడు, తామరతీగె. 'బిసములారటనందరుబెరికిరొంపి, పోననీళ్లవిదల్చి మోపుగనమర్చి.' M. XIII. iii. 238. బిసకంఠిక bisa-kanṭhika. n. A small crane or water bird. పెద్దపెంటికొక్కెర. బిసప్రసూనము, బిసరుహము or బిసజము bisa-prasūnamu. n. The water lily: literally, that which has sprung from fibres. తామర, పద్మము. బిసభుక్తి bisa-bhukti. n. Lit: That which feeds on lotus films, i.e., a swan. Paidim. iv. 45. 'పసువుల నలుగిడిరైదువ బసరుహలోచనలు పెండ్లి పెద్దల యాజ్ఞన్.' Swa. v. 67.

(p. 961) malayamu malayamu. [borrowed by Skt. from Drav. మల.] n. Malabar, మళయాళదేశము. Mount Malaya, a hill range in the southern part of Western India. A garden, తోట, ఆరామము. మలయగిరి (literally,) the sandalwood mountain, i.e., the Indian Hymettus, a mountain celebrated for its fragrant sandal groves. మలయ మారుతము a gentle, fragrant breeze, a zephyr. మలయజము malayajamu. n. The Sandalwood tree, చందనవృక్షము. Sandalwood. చందనము. మలయజసిరి malayaju-siri. n. A kind of cloth. వస్త్రవిశేషము. 'పుంగొరుపట్టునుభూసతిరుద్రతిలకంబు, సరిగమ్మి, మలయజసిరియు.' BD. iii. 117. 'మాందోళి భూసతిమలయజసిరి.' BP. iii. 25.

(p. 970) māṭa māṭa. [Tel.] n. A word, పదము. A promise, వాగ్దత్తము, ప్రతిజ్ఞావచనము. Slander, నింద. Opinion, rumour, వృత్తాంతము. అతడు నీ మాట చెప్పలేదు he did not speak of you. ఇది వేరే మాట this is another affair, another thing. వానిమాటకాదు this is not about him, I am not talking about him. గడియకు ఒకమాట చెప్పినాడు he changed his mind every hour. మంచిమాట (interj.) Very well. దాన్ని గురించి రెండో మాటలేదు there is no alternative. వారివిద్ద మాటలుపడినాడు he was reproached or reprimanded by them. In some phrases the word మాట need not be translated. Thus, ఆమె తిరిగీ వస్తున్నదనేమాట తెలిసి knowing that she would return. నేను దానిని కొన్నమాట రూఢి it is very true I bought it. ఆమాటే యెరుగను I know nothing of it. ఇందుచేత మాటవచ్చును by this you will get into disgrace. అతడు మాటతప్పలేదు he did not fail in his promise. మాట తప్పినవాడు మాలవాడు a promise breaker is a pariah, i.e., is a mean wretch. నేను పోయినమాట వానికి ఎట్లా తెలిసినది how did he know that I was gone? అతడు పోయేమాట ఉండేమాటా does he propose to go or stay? వాడు ఉండేమాట యింకా తెలియలేదు I do not as yet know that he will remain. మాటకుమాట word for word, literally. నా మాట అడుగుదాటకు transgress not my command. తనమీద మాటరాకుండా ఇట్లా చేసెను he did this to avoid blame. మాటవినుట to obey. ఎంతమాట what nonsense! వానిమాట వాని ఒడిలో వేసినాను I acted as he desired. నీకు మాట నాకు మూట a command is easy to give but hard to perform, or a word from you will make me rich. వెయ్యిమాటలేల why discuss it at length, in a word. ఆ పెండ్లి మాట యీ గ్రంథములో లేదు there is no mention of the marriage in this book నామాటవేరు, నీమాట వేరు I say one thing you say another, my opinion is different from yours, my case is quite different from yours. వానికి నాకు మాటలు లేవు he and I are not on speaking terms. వానితో నీకేమిమాటలు why do you speak with him? ఈమాట వింటే ఆయన యేమనును if he hears of this what will he say? కడపటిమాటయేమి what was the upshot of the business? ఇప్పట్లో వాని మాట సాగదు he has now no influence. కడకు వానిమాటే ముందరికివచ్చినది at last his words proved true. దానిని గురించి ఇంకా యేమాటా తెలియలేదు I do not yet know the result. మాటలకు పట్టుకొంటే విడవడు if he begins talking he will never stop. అదెక్కడిమాట what nonsense! such a thing is impossible. మాటలు మంచివే కాణి మనసు మంచిదికాదు he talks well but has a bad heart. ఇంకా మాటలు రాని బిడ్డ a child that cannot yet speak. వానికి ఆ ఊరిలో మాట వాసికద్దు లేక మాట సాగుతుంది he has influence in the town. ఆయన మాటకు ఎదురులేదు his word is law. మాటలకుమాత్రము పేదరికములేదు as far as words go he is rich enough. ఒక మాట యిచ్చి పదిమాటలు తీసుకొన్నాడు his reproaches were returned ten-fold. మాటకాడు māṭa-kāḍu. n. A good public speaker, సభయందు భయములేక మాటాడువాడు, వక్త. మాటకారి māṭa-kāri. n. A skilful speaker, యుక్తిగా మాటాడువాడు. A talkative person, వాచాలుడు. మాటలమారి māṭala-māri. n. A talkative person, మిక్కిలి మాటాడువాడు. మాటలాడు, మాటాడు or మాట్లాడు māṭa-l-āḍu. v. n. To speak, talk, converse, to reproach. నన్నెందుకు ఊరికె మాటలాడుతావు why reproach me for nothing? S. iii. 41.

(p. 1011) muvvanne muv-vanne. [Tel. మూడు + వన్నె.] n. Three colors. మువ్వన్నె మెకము muv-vanne-mekamu. (మూడు + వన్నె + మెకము.) n. A royal tiger (literally the tricolored beast.) పెద్దపులి. మువ్వన్నెవిల్లు muv-vanne-villu. n. A rainbow.

(p. 1039) modalu modalu. [Tel. infl. మొదటి or మొదలిటి. abl. మొదట. plu. మొదళ్లు.] n. The beginning, origin, source. అది, మూలము. The root, stock. వృక్షమూలము. Principal, capital as opposed to interest. మూలధనము, అసలు. The chief, the head; the foundation of a thing, the basis. The foot of a mountain. చెవిమొదలు the lower tip of the ear. వడ్డీమొదలు interest and principal. వాడు మొదలే మంచివాడుకాడు in fact he is not a good man. మొదల, అనగా మూలమునందు at the root. మొదలు, మొదలుగ, మొదలైన, మొదలుగా or మొదలుగాగల modalu. adv. Etcetera. భేరిమొదలుగ drums, &c. (literally, beginning with the drum.) వాడు వచ్చినది మొదలు or మొదలుగ since his arrival. మొదలుకొను or మొదలగు modalu-konu. v. a. To begin. ప్రారంభించు. ఇది మొదలుకొని henceforth, beginning from this. వాడు వచ్చినది మొదలుకొని since his arrival. మొదలుచెడు modalu-cheḍu. v. n. To be ruined, root and branch. తుట్రమరచెడు. మొదలుపెట్టు modalu-peṭṭu. v. a. To begin. ఆరంభించు. మొదట modaṭa. adv. At first, at the beginning, in the first place మొట్టమొదట moṭṭa-modaṭa. (మొదలు + మొదలు.) adv. At the very beginning, at first, first of all, ప్రప్రథమమందు. మోవదటి modaṭi. adj. First, earliest, original, primary, principal, capital, chief. వాడు అబద్ధాలకు మొదటిపాదము he is the father of lies, వాడు కలహానికి మొదటిపాదము he was the beginner of the quarrel.