(p. 43) adavaḍa adavada. [Tel.] n. Confusion, grief; affliction. కలత, దుఃఖము, వ్యాకులము. 'ఎందునున్నను తెత్తునియ్యిందువదన వదనవడు జూడుమద వదవదలియధిప. ' R. v. 276. అడవదవడు v. n. To be in grief, be sorrowful, be troubled. వందలమందు, విచారపడు, వ్యాకులపడు. 'పదపదరాఘవ నిలునిలు, మదవడపడవల దుదళరధాధిపనీకున్.' R. iv. 15.

(p. 123) ārti ārti. [Skt.] n. Distress, pain, affliction. దుఃఖము. ఆర్తుడు ārtuḍu. n. A sorrowful or afflicted man. ఆర్తరక్షకుడు a reliever of the distressed. ఆర్తకారి he who bewails or laments P. vi. 84. మదనార్తుడై amorous.

(p. 242) kannara kannara. [Tel.] n. Catastrophe, misfortune. ఆపద. Sorrow, grief దుఃఖము. కన్నరి kannari. n. A sorrowful man దుఃఖితుడు.

(p. 341) kṣōbha kshōbha [Skt.] n. Grief, sorrow, distress. వ్యాకులము, దుఃఖము. Agitation, కలత, shaking. కదలడము, అల్లాటము, అల్లోలకల్లోలము, చిత్తక్షోభము trouble of mind. N. ix. 35. క్షోభించు kshōbhinṭsu. v. n. To be distressed, to grieve or be sorrowful కలతపడు, దుఃఖించు. N. viii. 181. క్షోభితము kshōbhitamu. adj. Agitated. కలతపెట్టబడిన.

(p. 409) cinta chinta. [Skt.] n. Reflection, thought, wish, musing, consideration, recollection, care, sorrow, pity, grief. చింతలేదు never mind, no matter. చింతకుడు chintakuḍu. n. He who thinks or ponders. చింతించువాడు. చింతన chintana. n. Thinking over. Reiteration, పలుమారుతలచుట. చింతన చెప్పు to reiterate. చింతనలు investigations, enquiries. చింతనము chintanamu. n. Thought, reflection, study of a book, Reiteration. చింతనీయము or చింత్యము fit to be considered or thought over. చింతాక్రాంతుడు chintā-krāntuḍu. adj. Grieved, sorrowful, swallowed up with grief. చింతామణి chintā-maṇi. n. The wishing stone, a fabulous gem or magic ruby, imagined to yield its possessor all that he wishes. The name of a certain kind of pill. The term is metaphorically used in the titles of many books and may there be explained as a 'key, analysis, essay, or treatise.' Thus the ఆంధ్రభాషాచింతామణి is a Key to the Telugu language. వైద్య చింతామణి a key to Pharmacy. చింతించు, చింతిల్లు or చింతలు chintinṭsu. v. n. To think on, to muse, to ponder, to reflect. To be sorry for, to regret, to grieve or be afflicted వగచు. చింతితము chintitamu. adj. Mused on, considered.

(p. 410) cindu chindu. [Tel.] v. n. To be spilt, shed or distilled. To spread వ్యాపించు. వెన్నెలల్ చిందెడునవ్వు a smile that was pleasant like moonlight. v. a. To spend, to lay out. వ్యయముచేయు. n. A dance, hop, jig. చిందాడు or చిందులుతొక్కు to dance, or tread a measure. చిందుపరువు a dance. A drop, చుక్క. చిందుగా recklessly, wildly, sorrowfully. చిందుగాచేయు to pester, plague, annoy. చిందుగుప్ప chindu-guppa. n. A sort of wolf. చిందువందు chindu-vandu. adj. Scattered చెదిరిన. adv. Recklessly, sportively, prodigally. చిందువందు చేయు to scatter. చెదరగొట్టు. to make sport of. చిందువందుగా చేయు to make sport of.

(p. 416) cinna chinna. [Tel.] adj. Small, little, short, young, mean, trifling, insignificant, narrow: disgraceful. ముఖము చిన్నచేసుకొను to be ashamed, to be downcast or sorrowful. Junior, Younger, smaller. చిన్నచూపు humiliation, scorn. దేవుడు చిన్నచూపుచూస్తే యెవరేమి చేయవచ్చును when God withdraws his favour what can man do? చిన్న ఆకురాయి chinna-ākurāyi. n. The Blackheaded Cuckoo-Shrike, Campophaga sykesi. (F.B.I.) చిన్నకారు chinna-kāru. n. Childhood, youth. చిన్నకారుపిల్లలు young children. చిన్నతనము chinna-tanamu. n. Infancy: littleness, smallness. Disgrace, dishonor. ఇందువల్ల కులమునకంతా చిన్నతనము వచ్చినది this is a disgrace to the whole caste. చిన్నది chinnadi. n. A little one. A girl, a lass. ఈ చిన్నది అతనిభార్య this girl is his wife. పెద్ద చిన్నది the eldest daughter; or, a grown girl.

(p. 449) cuccu ṭsuṭsu. [Tel.] n. A goat. మేక, బర్రెచుచ్చాలమెట్లు slippers made of buffalo, goat or cow hide. A. vi. 91. A sorrowful cry. చుచ్చాయనిపించు to soothe; to silence. చుచ్చుకొట్టు to sigh, to cry in sorrow.

(p. 707) panavu panavu. [Tel.] v. n. To grieve, to bewail. ప్రలాపించు, పలనరించు. పనవి sorrowfully. 'జనకతనయ తన్ను సౌమత్రి యడవిలో, విడిచిపో వగాంచి యడలియాత్మ, జింతము నిగివంతజేడ్పణి యెలుగెత్తి, పనవిపనవియేడ్చు పతిదలంచి.' Padm. ix. 12.

(p. 716) parighōṣamu pari-ghōshamu. n. Sounding, noise, మ్రోత. Thunder, ఉరుము. పరిచరుడు pari-charuḍu. n. A guard or bodyguard, an attendant, a servant. చౌకిపారాలు జాగ్రతగాచేసే భటుడు. A sentinel, సేననుకాచుభటుడు. పరిచర్య or పరిచారము pari-charya. n. Service, attendance, dependence. సేవ. పరిచరించు pari-charinṭsu. v. n. To serve. పరచర్యచేయు. పరిచారకుడు pari-chārakuḍu. n. A man servant. పరిచారిక pari-chārika. n. A maid servant. పరిచార్యుడు pari-chāryuḍu. n. One fit to be attended on or served. పరిజనము pari-janamu. n. A train of followers, attendants. పరివారము. పరితపించు pari-tapinṭsu. v. n. To grieve. to be sorrowful. పరితాపము or పరీతాపము pari-tāpamu. n. Pain, anguish, sorrow, affliction, సంతాపము. Heat, fever, జ్వరభేదము. Trembling, భయము, కంపము. పరితోషము or పరితుష్టి pari-tōshamu. n. Pleasure, satisfaction, delight, gratification, great joy , మిక్కిలి సంతోషము. పరితోషించు pari-tōshiṇṭsu. v. n. To rejoice greatly. పరిత్యజించు pari-tyajinṭsu. v. a. To abandon, or quit బొత్తిగావిడుచు. పరిత్యాగము pari-tyāgamu. n. Abandonment, quitting, desertion, yielding, relinquishment, giving up. దేహపరిత్యాగము dēha-pari-tyāgamu. n. Dying, giving up life. పరిత్యాగపత్రిక pari-tyāga-patrika. n. A writ of divorce. పరిత్యక్తము pari-tyaktamu. adj. Abandoned. పరిత్యాజ్యము pari-tyājyamu. adj. Fit to be abandoned. పరిత్రాణము pari-trāṇamu. n. Preservation, protection, fostering, రక్షణము. పరిత్రాసుడు pari-trāsuḍu. adj. Afraid, భయము గలిగిన. 'విదళిత జనసంఘమహోగ్ర కల్మష పరిత్రాసున్.' Ved. Ras. iii. 29. పరిదానము pari-dānamu. n. Barter, exchange. వినిమయము, వస్తువులను మార్చుకొనుట. A bribe., పరిదానముపట్టు to receive a bribe. పరిదేవనము pari-dēvanamu. n. A lamentation, విలాపము, కలవరింత. M. II. iii. 35. పరిధానము pari-dhānamu. n. A cloth, or lower garment. కట్టుబట్ట, దోవతి. నిర్ముక్తపరిధాన she who is stripped. పరివక్వము pari-pakvamu. adj. Ripe, mature. Cooked, dressed. పరిపాకము pari-pākamu. n. Maturity, perfection; the fruit or consequence of actions. పరిపాలకుడు pari-pālakuḍu. n. A good protector, cherisher, or patron. చక్కగా కాపాడువాడు. పరిపాలన or పరిపాలనము pari-pālana. n. Protection, patronage. fostering care, government. పరిపాలించు or పరిపాలనచేయు pari-pālinṭsu. v. a. To protect or cherish, to govern or rule. ఆయన రాజ్యపరిపాలన చేయునప్పుడు during his reign. పరిపాలితము pari-pālitamu. అడజ. Well protected or ruled. పరిపూర్ణము pari-pūrṇamu. adj. Complete, full, replete, పరిపూర్తి pari-pūrti. n. Completeness, completion, fullness, satiety, satisfaction. పరిపోషించు pari-pōshinṭsu. v. a. To nourish well, చక్కగా పోషించు. The noun forms are పరిపోషకుడు, పరిపోషణము, పరోపోషితుడు. పరోభ్రమణము pari-bhramaṇamu. n. Wandering, roaming, travelling. పరిభ్రమించు pari-bhraminṭsu. v. n. To travel, roam or wander in all directions. అంతట తిరుగు. పరిమండలము pari-manḍalamu. adj. Perfectly round. అంతట తిరుగు. పరిమండలము pari-manḍalamu. adj. Perfectly round. అంతట గుండ్రమైన. పరిమర్దనము pari-mardanamu. n. Rubbing, grinding, trampling or destroying. పరిమర్దితము pari-marditamu. adj. Rubbed, ground, trampled. పరిమార్జనము pari-mārjana-mu. n. A thorough cleaning or cleansing, అంతట తుడుచుట, పరిశుద్ధము చేయడము. పరిమితము pari-mitamu. adj. Meted, measured, limited. పరిమితి pari-miti. n. A limit పరిమాణము. పరిరంభము, పరిరంభణము or పరీరంభము pari-rambhamu. n. An embrace. అలింగనము. పరిలుతత్ pari-luṭhat. adj. Rolling. పొరలుచుండునట్టి. T. i. 5. పరివట్టము pari-vaṭṭamu. [from Skt. పరివేష్టము.] n. A cloth or head band, used on particular ceremonial occasions at a temple. పరివర్జనము pari-varjanamu. n. Entire abandonment, బొత్తిగా విడుచుట. Killing, చంపుట. పరివర్తితము pari-varti-tamu. adj. Wholly abandoned, బొత్తిగావిడువబడిన. పరివర్తనము, పరివర్తము or పరీవర్తము pari-vartanamu. n. The act of going round any thing, చుట్టివచ్చుట. A return, వెనుకకు తిరుగుట. An exchange, వస్తువుల మార్పు. పరివర్తించు pari-vartinṭsu. v. n. To go round, చుట్టివచ్చు, తిరుగు. పరివాదము or పరీవాదము pari-vādamu. n. Reproach, censure. నింద. M. XI. i. 197. పరివాదిని pari-vādini. n. A lute with seven strings. ఏడుతంతులగలవీణ. పరివారము or పరీవారము pari-vāramu. n. Dependants, a train, or retinue. Those who are about a prince, his escort. పరిజనము. పరివారదేవతలు pari-vāra-dēva-talu. n. Attendant gods. పరివారాంగన a handmaid, a waiting woman. పరివాసితము pari-vāsitamu. adj. Scented, perfumed. Parij. iv. 35. పరివృతము or పరీవృతము pari-vritamu. Encompassed, surrounded. చుట్టబడిన. పరివేషము or పరినెశము pari-vēshamu. n. A halo encircling the sun or moon, గాలిగుడి. పరివేష్టించు pari-vēshtinṭsu. v. a. To surround, or encompass. చుట్టివచ్చు. పరివేష్టనము pari-vēshṭanamu. n. Surrounding. చుట్టివచ్చుట. Also, పరివట్టము (q. v.) పరిశీలన or పరిశీలనము pari-sīlana. n. An enquiry, investigation. శోధనము. పరోశీలించు pari-sīlinṭsu. v. a. To enquire into, investigate, test, examine, మిక్కిలి శోధించు. పరోశుద్ధము pari-ṣuddhamu. adj. Sacred, holy, pure, clean. మిక్కిలి శుద్ధిపొరిదిన. పరోశుద్ధి pari-ṣuddhi. n. Purity, holiness. పరిశోధన or పరి శోధనము pariṣō-dhana. n. An enquiry. మిక్కిలి శోధించుట. పరిశోధించు pari-ṣōdhinṭsu. v. a. To examine well, investigate: to try or search thoroughly, మిక్కిలి శోధించు. పరిశ్రమ or పరిశ్రమము pari-ṣrama. n. Industry, assiduity, thorough acquaintance. పరిశ్రమించు pari-ṣraminṭsu. v. n. To be industrious or diligent. మిక్కిలి కష్టపడు. పరిశ్రాంతము pari-ṣrāntamu. adj. Fatigued, exhausted, harassed. పరిశ్రాంతి pari-ṣrānti. n. Fatigue, exhaustion, harassment. మిక్కిలి ఆయాసము.

(p. 951) manikitamu mani-kitamu. [Tel.] n. Grief, affliction, sorrow. వ్యాకులము, దుఃఖము, విచారము. 'క తనయాగము విఘ్నముచే, సినకీడునవజ్రియింత చేసెను మీగో, ధనములుమిమ్మును గా చచెద, మనికితములు మానుడనుచు మదిగృపమెరయన్.' Vish. vii. 260. మనికితపడు manikita-paḍu. v. n. To be sorry, to grieve, దుఃఖపడు. మనికితపాటు manikita-pāṭu. n. The act of being sorrowful, దుఃఖపడుట.

(p. 990) mīru mīru. [Tel.] v. n. and a. To exceed, transgress, pass, excel, అతిశయించు, కడచు, అతిక్రమించు. ఇడు మీరిసపడుచు a grown up girl. మీరిన్ excessively, extremely. రూఢిమీర certainly. సొగసుమీర prettily. చ నువుమీర affectionately. బాగుమీరంగ healthfully, cheerfully, i.e., well. బాళి మీరంగ sorrowfully. Vish. iii. 290.

(p. 997) mucciru muchchiru. [Tel.] v. n. To grieve, శోకించు, దుఃఖించు, వ్యాకులపడు, ముచ్చిరనేల why grieve or sorrow? 'ముచ్చిరనెలనేగలుగ ముద్దియనాకు వృకోదరుండు వివ్వత్సుడుదోడుగాగ.' M. V. iii. 104. ముచ్చిరి muchchiri. n. An aggrieved man, a sorrowful man, దుఃఖమునొందినవాడు. ముచ్చిరతనము muchchiri-tanamu. n. Grief, sorrow. మనోదుఃఖము. BX. 239.

(p. 1119) vandu vandu. [Tel.] v. n. To grieve, sorrow, be afflicted. దుఃఖపడు, విచారపడు, సంతాపించు. 'యుక్తకార్యయత్నము ఫలియించునొక్క యెడదక్కగజేయగవందనేటికిన్.' BRK. 715. వందురు vanduru. v. n. To grieve, to be vexed or sorrowful. దుఃఖపడు, విచారపడు. 'నారలుగట్టి కూరలశనంబుగ నుగ్రవనంబులోని పద్భారమునొందివందురినఫల్గును నుజ్వలరాజ్యవైభవోదారులమైకనుంగొని.' M. III. v. 373. 'చ వనమునకేగి వందురినవారనివారలమీరవశ్యమున్, జెనకదలంతురు.' M. III. v. 386.

(p. 1121) vaga vaga. [Tel.] Grief, vexation, melancholy, regret, remorse. దుఃఖము, సంతాపము, విచారము, శోకము. Intention, ఆలోచన, Mode, way, manner, విధము. రీతి, దోవ, గతి. Amorous action, శృంగారచేష్ట, విలాసము, కూటికివగలేనివాడు he who has no means of living. 'క శ్రీరాముడు నీయలమట. లారసి పలు నగలబలుకునర్థగభీరో, దారోక్తివింటె జనకకు, మారీ.' R. v. 37. 'వగచినబోయినకార్యము, మగుడునె వగవంగా లోకమాన్యుండగునే, వగపుణ్యగతికి మూలమె, వగపెల్లవిధాల విడువవలయు నరేంద్రా.' M. XI. i. 22. adj. Beautiful, handsome. అందమైన. 'కొసరువగనవ్వుకొనగోట కొప్పుదువ్వు.' T. ii. 98. వగకత్తె or వగలాడి vaga-katte. n. A coquette, belle. శృంగారచేష్టలుగలస్త్రీ, విలాసవతి. A rogue, a deceiver, మాయలాడి. వగకాడు or వగలాడు vaga-kāḍu. n. A fop, a beau, a gallant. వన్నెకాడు. నీటుకాడు, సొగసుకాడు, విలాసవంతుడు. వౚు vagaṭsu. v. n. To grieve, sorrow. దుఃఖించు. శోకించు. To regret, repent, పశ్చాత్తాపపడు. To cry, ఏడ్చు. v. a. To consider, think, విచారించచు, ఆలోచించు. తలచు. 'నీపరాభవంబె నాపరాభవమార్య వగివవలదు మగువదెగువదెత్తు.' R. v. 274. వగతెగు vaga-tegu. v. n. To be settled or decided. తీరు, పరిష్కారమగు, పరిష్కృతమగు. వగతెంచు vaga-denṭsu. v. a. To decide, settle, determine. వగతెగువట్లుచేయు. తీర్చు, పరిష్కారముచేయు. 'తెలియగజాలకున్న వగదెంచెద రేపవియింటికేరె.' S. iii. 509. వగవ or వగవగ vagava. adv. Grievingly, sorrowfully. 'వగవగసాధులగుపేదవారికి నెగ్గుల్ మొగిజేయుదురు.' M. 1. i. 130. వగపు vagapu. n. Grief. మనోదుఃఖ రూపమైనవిచారము, శోకము.