(p. 814) poluva Same as పలువ. (q. v.)

(p. 764) puṭapuṭa puṭa-puṭa. [Tel. anuk.] n. The noise caused by fast running, గునగున. 'చిటిపొటిసొమ్ములు పెట్టుక పుటపుటగా వీధి వెంట పొరిగిండ్లబడిన్.' H. v. 25. పుటపుటన puṭa-puṭana. n. The act of breaking forth. పొటమరించడము. adj. Much అధికము. అతిశయము. Grand, fine. ప్రవృద్ధము. 'కొంతెరు కనగుమదము పుటపుటన.' A. i. 34. 'కంకణంబుల రత్నంపుదళుకులు చెదరనుంకించివైచు చేమంతి బంతులం బుటబుటనై.' Swa. iii. 47.

(p. 838) pravara or ప్రవరము pra-vara. [Skt.] n. A name, పేరు. Offspring, descendants; family, lineage. గోత్రము, సంతతి, కులము. 'The Gotram is the tribe, containing several Pravaras.' ప్రవరము pra-varamu. adj. Noble, excellent. శ్రేష్ఠమైన. ప్రవరుడు pra-varuḍu. n. An excellent man. శ్రేష్ఠుడు, మేటి.

(p. 794) pēḍi or పేడె pēḍi. [Tel.] n. A hermaphrodite, a eunuch, an impotent man. గడ్డము మీసాలులేనివాడు, నపుంసకుడు. పేడినవాడు pēḍi-vāḍu. n. A beardless man, a hermaphrodite. బృహన్నల. పేడెమూతి a face without a beard or moustaches, an effeminate face.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.

(p. 771) puruḍu puruḍu. [Tel.] n. Likeness, similarity. సమానత, సామ్యము. 'అప్పుడు ప్రభాకరుండు నభోమధ్యంబునకు వచ్చి వెలుంగుచున్న నతనితోడి పురుడునం దేజో మహిమందలకొన్న తెరంగున మెరుంగు వాలమ్ములను కిరణంబులు పరగించుచు.' M. vi. ii. 136. 'ధరణిగలరాజు లెల్లను పురుడనగాంపిల్యనగరమున కఠిగెదరొండొరుల గడవంగవని భూసురవరు డెరిగించె వృషదసుతుకథయెల్లన్.' M. I. vii. 34.

(p. 856) phālamu phālamu. [Skt.] n. The forehead. The share of a plough. A cotton cloth. ఫాలాక్షుడు or ఫాలనేత్రుడు phāl-ākshu ḍu. n. The 'Cyclops,' an epithet of Siva, who has an eye in his forehead. R. v. 332.

(p. 838) pravahaṇamu pra-vahaṇamu. [Skt.] n. A covered carriage or litter. మనుష్యులుమోయు వాహనము. అందలము మొదలయినవి.

(p. 814) polupu or పొల్పు polupu. [Tel.] n. Beauty, elegance, gracefulness, agreeableness. సొంపు. Manner, mode, వైఖరి, రీతి. Firmness, స్థైర్యము. 'పొలుపుమీరిన నెలవంకిబొమలు జూచి, రమణదళుకొత్తు బింబాధరంబుజూచి.' Rukmang. i. 158. పొలుపుగా polupu-gā. adv. Duly, rightly. పొలుపొందు or పొల్పొందు polup-ondu. v. n. To be charming. సొంపొందు. పొలుపారు or పొల్పారు polup-āru. v. n. To appear, shine, be beautiful or pleasant, వెలయు. పొలుపరి or పొల్పరి polup-ari. adj. Beautiful, charming. పొల్పెసలార or పొలుపార polp-esal-āra. adv. Charmingly, fully.

(p. 835) prabhava pra-bhava. [Skt.] n. The name of a Telugu year. ప్రభవము pra-bhavamu. n. Birth, పుట్టుక. ప్రభవించు pra-bhavinṭsu. v. n. To be born or produced. పుట్టు, కలుగు, జనించుచ. ప్రభవుడు pra-bhavuḍu. n. One who is born, పుట్టినవాడు.