(p. 979) māla māla. [Skt.] n. A garland, wreath, necklace or heraldic collar: a coronal or coronet of flowers. A series or string of verses or songs. జపమాల a rosary or string of beads. గండమాల scrofula about the neck. వర్ణమాల the alphabet. మాలకరి or మాలాకారుడు māla-kari. n. A garland maker, a flower seller. A gardener, వనపాలకుడు. 'సురపొన్నలమరగట్టి మూడెత్తులుగజేసి మునుమాలకరివోలె.' G. vi. 49. మాలి māli. n. One who has a garland. A gardener. Radha. i. 74. మాలిక mālika. n. A chaplet, garland of flowers, a wreath. A line, or row. పూదండ, పూమాలె, పక్క్తిరూపమైన సమూహము.' తరుణ విద్యున్మాలికాలక్షణోదారంబై.' R. vi. 12.

(p. 1050) mraggu mraggu. [Tel.] v. n. To die. చచ్చు. To incur a loss, నష్టమగు. To be dejected, క్రుంగు, విహ్వలించు. To decrease, to soften (as fruit) to be overboiled. తగ్గు, మిక్కిలి పడు, అన్నము మిక్కిలి చిముడు. 'ఇనమండలమున, నుగ్రాంశుకిరణంబు లొండొండదాకి, యుగ్రమైవడి జటాయువుమ్రగ్గుటయును, పదిలమైవానినాపక్షంబులందు, బొదివిననాపక్షములు గాలిపోయె.' DRK. 320. మ్రగ్గు, కమిలిపోవు.

(p. 1044) mōṭiñcu mōtinṭsu. [Tel.] v. a. To prop up, to lean. పోటిగానిలుపు, ఏదైనను పడిపోకుండా ఆధారముగా నిలుపు, ఆనించు.

(p. 1032) maida or మయిద maida. [Tel.] Same as మైకము. (q. v.)

(p. 1041) moragu or మొరంగు moragu. [Tel.] v. n. To hide. దాగు, పొంచు. v. a. To delude the eyes, to deceive, వంచించు, దాచు, మరుగుచేయు. కనుమొరుగు to wink, to connive at, to shut the eyes. 'మొరగినిదురించుచో. నిది తరియగుటం జంపబోయెదం బదమనుచున్.' P. iii. 243. టీ మొరగి, కనుమరుగై. 'వీడగ డువబారనేలకువెలిగాగ నడుగువెట్టితిరుగనాత్మమొరగి, యొకటి దలపనరుల కొదవినొదవదే, కరణిమృత్యుదేవికన్నుబ్రామ.' Swa. iv. 146. టీ ఆత్మ మొరగి, మనస్సునువినాచేసి, మనస్సునకు ఎరుకులేకుండా. n. Hiding, concealment; delusion, deception, వంచన. One who deceives, a cheat, వంచకుడు. adj. Deceptive, cheating, వంచకుడైన.

(p. 1039) modalu modalu. [Tel. infl. మొదటి or మొదలిటి. abl. మొదట. plu. మొదళ్లు.] n. The beginning, origin, source. అది, మూలము. The root, stock. వృక్షమూలము. Principal, capital as opposed to interest. మూలధనము, అసలు. The chief, the head; the foundation of a thing, the basis. The foot of a mountain. చెవిమొదలు the lower tip of the ear. వడ్డీమొదలు interest and principal. వాడు మొదలే మంచివాడుకాడు in fact he is not a good man. మొదల, అనగా మూలమునందు at the root. మొదలు, మొదలుగ, మొదలైన, మొదలుగా or మొదలుగాగల modalu. adv. Etcetera. భేరిమొదలుగ drums, &c. (literally, beginning with the drum.) వాడు వచ్చినది మొదలు or మొదలుగ since his arrival. మొదలుకొను or మొదలగు modalu-konu. v. a. To begin. ప్రారంభించు. ఇది మొదలుకొని henceforth, beginning from this. వాడు వచ్చినది మొదలుకొని since his arrival. మొదలుచెడు modalu-cheḍu. v. n. To be ruined, root and branch. తుట్రమరచెడు. మొదలుపెట్టు modalu-peṭṭu. v. a. To begin. ఆరంభించు. మొదట modaṭa. adv. At first, at the beginning, in the first place మొట్టమొదట moṭṭa-modaṭa. (మొదలు + మొదలు.) adv. At the very beginning, at first, first of all, ప్రప్రథమమందు. మోవదటి modaṭi. adj. First, earliest, original, primary, principal, capital, chief. వాడు అబద్ధాలకు మొదటిపాదము he is the father of lies, వాడు కలహానికి మొదటిపాదము he was the beginner of the quarrel.

(p. 1008) muppoṅgu mup-pongu. [Tel. మూడు + పొంగు.] v. n. To boil over three times, మూడు పొంగులుపొంగు. To be elated (with joy,) ఉప్పొంగు.

(p. 935) maṇḍuvā manḍuvā. [Tel.] n. A courtyard. A booth. A stable for horses, గుర్రాలపాక, గుర్రపుసాల. స్వా. i.

(p. 943) maṭṭi maṭṭi. [Tel.] n. Earth, soil, mud Scurf or dandruff. మట్టితిన్నపామువలె పడియున్నాడు he is as stupid as a snake gorged with mud. మట్టిగుర్రమున నమ్మి యేటిలోదిగుట to rely on a mud horse and go into a river, i.e., to trust to appearances. మట్టితైలము or మట్టినూనె maṭṭi-tadama. n. Earth oil kerosene or petroleum. మట్టాడు maṭṭ-āḍu. (మట్టి + ఆడు.) v. n. & a. To walk. నడచు. To wander, roam, సంచరించు. To spread, వ్యాపించు. To cut to pieces, తనుమాడు.' అత్తూపుగములు తుత్తమురుదొట్టి మట్టాడి అట్టహాసంబుచేసి.' R. v. 191. మట్టియ Same as మట్టి and మట్టె (q. v.) మట్టు maṭṭu. v. a. To tread or trample, to crush. తొక్కు. n. Trampling, walking over. త్రొక్కుడు. Limit, bounds, measure, restriction, extent; moderation. పర్యంతము. ప్రమాణము. మితి, కొలత, తగ్గుదల. A settle or ring of cord, fibre, &c. to prevent a pot from rolling over, కుదురు. A place, ప్రదేశము. పైమట్టు the upper place or part. అడుగుమట్టు the bottom. ఆ బల్లమట్టుపట్టి తీసుకొనిరా measure the plank కావడిమట్టు the frame or bottom of the slings in a Kāvadi. వానికి తెలివిమట్టు he is wanting in sense. వానితో చెప్పినది నాబుద్ధే మట్టు I was a fool to tell him this. ఈ సంవత్సరము జనముమట్టు this year the assembly is but small. వానికి పుణ్యగతులుమట్టు he has no chance of heaven. మట్టుబీర a kind of బీరకాయ (q. v.) మట్టుగిన్నె a cup with a foot or base attached to it. adj. Limited, small. మితము, తక్కువ. మట్టుకు as far as, up to as much as, in regard to, until, as long as. దీనికి ఒకమట్టుమితములేదు there is no end or limit to it. మట్టుమర్యాదలేనివాడు he who has neither modesty nor moderation. మట్టుమీరవద్దు you must not go beyond bounds. అతడు వచ్చువరకు అని దీనికి ఒకమట్టుపెట్టిరి they laid it aside until his arrival, మనసుచెదరనీక మట్టుపెట్టి.' (Vēma. ii. 278.) curbing and restraining the mind. ఈ మట్టున లేచిపోయిరి with this they went away or thereupon they went away. పోడుగుపడి అంతమట్టున వాన నిలిచినది there was a thunderbolt and then the rain ceased. వానికి అంతమట్టుకు తెలియదు he does not know so much. ఎంతమట్టుకు పోయినావు how far did you go? గొంతుమట్టుకు నీళ్లువస్తున్నవి the water is up to the neck. వాడు ఎంతమట్టుకుంటే అంతమట్టుకు సంతోషిస్తాడు he contents himself with as much as he gets. నా ప్రాణములు ఉన్న మట్టుకు as long as I have life. నామట్టుకు నేను ఉంటాను నీమట్టుకు నీవు ఉండు I shall keep to myself, you keep to yourself. బియ్యము కావలసిన మట్టుకు చిక్కును you can get as much rice as you want. సొమ్ములుమట్టుకు నాకు వద్దు as for the jewels I do not want them. అంతమట్టుకు మంచిపని చేస్తిని so far you did well. ఇంతమట్టుకు వచ్చిన తరువాత ఇకనేమి దాక్షిణ్యము when the matter has come to such a push what is the use of delicacy? వానికి తిండిమట్టుకు బాగా కావలెను he cares for nothing but his dinner. నేనుమట్టుకు పోతిని I alone went. వాని ఒళ్లు శానామట్టుకు నాసిగానున్నది his health is in a great measure recovered. మట్టుఅగు. మట్టుకొను or మట్టుపడు maṭṭu-agu. v. n. To lessen or be diminished. తగ్గు, అడగు. కుదురుపడు. రోగము మట్టుపడినది the disease is moderating. వానికి దాహము మట్టుపడినది his thirst was slackened. మట్టుగా maṭṭu-gā. adv. Moderately, మితముగా. వర్షము మట్టుగానున్నప్పుడు when the rain is moderate. దగ్గు మట్టుగానున్నది the cough is now moderate. మట్టుగా తిన్నాడు he ate moderately. మట్టు చేయు or మట్టుపరచు maṭṭu-chēyu. v. a. To lessen, moderate, diminish. తగ్గించు. వానికి జీతము మట్టుచేసినారు they diminished his pay, వానికి జీతము మట్టుచేసినారు they diminished his pay, వానికి జీతము తగ్గించినారు. మట్టుపెట్టు maṭṭu-peṭṭu. v. a. To keep down, suppress, అడచు. To kill, చంపు. మట్టుమిగులు or మట్టుమీరు maṭṭu-migulu. v. n. To exceed the limits, అతిక్రమించు.

(p. 970) māṭa māṭa. [Tel.] n. A word, పదము. A promise, వాగ్దత్తము, ప్రతిజ్ఞావచనము. Slander, నింద. Opinion, rumour, వృత్తాంతము. అతడు నీ మాట చెప్పలేదు he did not speak of you. ఇది వేరే మాట this is another affair, another thing. వానిమాటకాదు this is not about him, I am not talking about him. గడియకు ఒకమాట చెప్పినాడు he changed his mind every hour. మంచిమాట (interj.) Very well. దాన్ని గురించి రెండో మాటలేదు there is no alternative. వారివిద్ద మాటలుపడినాడు he was reproached or reprimanded by them. In some phrases the word మాట need not be translated. Thus, ఆమె తిరిగీ వస్తున్నదనేమాట తెలిసి knowing that she would return. నేను దానిని కొన్నమాట రూఢి it is very true I bought it. ఆమాటే యెరుగను I know nothing of it. ఇందుచేత మాటవచ్చును by this you will get into disgrace. అతడు మాటతప్పలేదు he did not fail in his promise. మాట తప్పినవాడు మాలవాడు a promise breaker is a pariah, i.e., is a mean wretch. నేను పోయినమాట వానికి ఎట్లా తెలిసినది how did he know that I was gone? అతడు పోయేమాట ఉండేమాటా does he propose to go or stay? వాడు ఉండేమాట యింకా తెలియలేదు I do not as yet know that he will remain. మాటకుమాట word for word, literally. నా మాట అడుగుదాటకు transgress not my command. తనమీద మాటరాకుండా ఇట్లా చేసెను he did this to avoid blame. మాటవినుట to obey. ఎంతమాట what nonsense! వానిమాట వాని ఒడిలో వేసినాను I acted as he desired. నీకు మాట నాకు మూట a command is easy to give but hard to perform, or a word from you will make me rich. వెయ్యిమాటలేల why discuss it at length, in a word. ఆ పెండ్లి మాట యీ గ్రంథములో లేదు there is no mention of the marriage in this book నామాటవేరు, నీమాట వేరు I say one thing you say another, my opinion is different from yours, my case is quite different from yours. వానికి నాకు మాటలు లేవు he and I are not on speaking terms. వానితో నీకేమిమాటలు why do you speak with him? ఈమాట వింటే ఆయన యేమనును if he hears of this what will he say? కడపటిమాటయేమి what was the upshot of the business? ఇప్పట్లో వాని మాట సాగదు he has now no influence. కడకు వానిమాటే ముందరికివచ్చినది at last his words proved true. దానిని గురించి ఇంకా యేమాటా తెలియలేదు I do not yet know the result. మాటలకు పట్టుకొంటే విడవడు if he begins talking he will never stop. అదెక్కడిమాట what nonsense! such a thing is impossible. మాటలు మంచివే కాణి మనసు మంచిదికాదు he talks well but has a bad heart. ఇంకా మాటలు రాని బిడ్డ a child that cannot yet speak. వానికి ఆ ఊరిలో మాట వాసికద్దు లేక మాట సాగుతుంది he has influence in the town. ఆయన మాటకు ఎదురులేదు his word is law. మాటలకుమాత్రము పేదరికములేదు as far as words go he is rich enough. ఒక మాట యిచ్చి పదిమాటలు తీసుకొన్నాడు his reproaches were returned ten-fold. మాటకాడు māṭa-kāḍu. n. A good public speaker, సభయందు భయములేక మాటాడువాడు, వక్త. మాటకారి māṭa-kāri. n. A skilful speaker, యుక్తిగా మాటాడువాడు. A talkative person, వాచాలుడు. మాటలమారి māṭala-māri. n. A talkative person, మిక్కిలి మాటాడువాడు. మాటలాడు, మాటాడు or మాట్లాడు māṭa-l-āḍu. v. n. To speak, talk, converse, to reproach. నన్నెందుకు ఊరికె మాటలాడుతావు why reproach me for nothing? S. iii. 41.