(p. 1096) laggamu Same as లగ్నము. (q. v.)

(p. 1138) valanu valanu. [Tel.] n. A side, direction. వైపు, దిక్కు, పార్శ్వము. A method, manner, విధము, రీతి. Grace, excellence, ఒప్పిదము. Art, skill, a stratagem. ఉపాయము, నేర్పు. A sign or omen. శకునము. 'బాలుడురాజుతో బలికెనిట్లనుచు, వలనుజూచితివయ్యవసుధేశ రాజ, శకునాలు గావిధిసమయంబుగాదు, మగడు మునీవనిన మునుజేశుడనియె.' Pal. 133. Purity, శుచిత్వము. Convenience, practicability, possibility. అనుకూల్యము. 'నిరుపమహారమాణిక్యముల్ గరగె, వలనులవ్రాసినవన్నె చిత్రములు, చలలుగదల్చె చైతన్యతంబొదలి.' HD. i. 877. adj. Pertaining to the right hand side, కుడి, దక్షిణము. Proper, యుక్తము. వలనుగ valanu-ga. adv. Artfully, skilfully, gracefully, agreeably. ఉపాయముగా, ఒప్పిదముగా. 'ఒకటిక్రిందనొకటి నొనరలబ్ధముబెట్టి వలనుగ గుణియింపవరుసబెరుగు.' Vema. 1242. వలనైన valan-aina. adj. Agreeable, ఇంపైన. 'కసటువోపన్నీట గడిగిపువ్వులతావి, వలసైన కమ్మజవ్వాదివలపునెరపి.' T. iii. 131. టీ వలనైన, ఒప్పుగానుండెడి. వలన or వలనన్ valana. A postposition used as a case ending in the 5th case. By, by means of, with, from, వల్ల. 'నీవలనంబరమప్రీతుమడవైతి.' M. I. i. 175.

(p. 1116) vaṅgu vangu. [Tel.] v. n. To bend, bow, stoop. To become crooked. To become low or humble. వంగు, ఒరుగు, నమ్రమగు. ఒళ్లువంగిపనిచేయు to work hard. ఒళ్లువంగనివాడు one who does not choose to bend his back, a lazy man. వంగదీయు vanga-dīyu. v. a. To bend, bow down. వంచు. వంగుడు vanguḍu. n. A crack, బీటిక. An excrescence, స్ఫోటము. వంగుళ్లు drippings of the eaves. వానవెలిసిన తర్వాత బొట్టుబొట్టుగా పడుచుండేనీళ్లు. 'దవుల జల్లనితూరవంతక మునుపటి, జల్లునీరూనివచ్చునజ్జల్లు మొదలి, గాలియెలగోలుచేకొమ్మగదలిజల్లు. దలపడకమున్న వంగుళ్లదడిపెదరులు.' A. iv. 169. వంగులు vangulu. n. plu. The ribs or bends of a boat. పడవలోని అడ్డవాసములు.

(p. 1157) vārpu See under వారు.

(p. 1109) lēḍi or లేటి lēḍi. [Tel.] n. An antelope. కురంగము, జింక. 'ఇట్లువెన్నాడి యలసికాదిది మృగంబు మాయయో యేమొయైన నేమాయెననుచు కనకపుంఖమయోగ్రాశుగంబు పరపలేటిదా కొమ్మునడిచక్కి నాటుకొనిన.' R. v. 160. 'మనిసిజరాగంబున బెన గినయిర్రినిలేడిని జూచి కృతహసుడు పెల్చనయేనమ్ములవారెం, టినిడ్రెళ్లగ నేనెకడుకఠినహృదయుండై.' M. I. v. 55. లేడికంటి lēḍi-kanṭi. n. A bright-eyed-girl, a girl or woman with gazelle-like eyes. మృగాక్షి. Plu. లేళ్లు.

(p. 1139) valayu valayu. [Tel.] v. n. To be liked, desired or wanted. ఇష్టమగు, విహితమగు. To be needful, or necessary, ఆవశ్యకమగు. To be proper, యుక్తమగు. To be surrounded, వలయతమగు. 'మృగమువలయంబారెన్.' పంచ. నా. ii. 'స్వబుద్ధిరాజుకు విశేషింపవలయు' (P. i. 391.) the use of his own judgment is much needed in a king. 'కయ్యమునకు నెయ్యమునకు వియ్యమునకు సమతవలయు.' (ib. ii. 47.) in combat, in inter-marriage, and in friendship equality is wanted; or, there should be a similarity. 'ఔగాములరయవలయు.' (ib. iv. 431.) you should look to the chances of gain or loss, of success or failure. వలె, వలెను, వలసినది or వలయును are added as auxiliaries, to the Root in the Infinitive of any verb; to give the idea of obligation or necessity; నేను ఇమటికి పోవలెను I must go home. నీవు ఇక్కడికి రావలెను you must come here, you should come here, I hope you will come here. తమదయ రావలెను మా దరిద్రము తీరవలెను I hope your favour will come and that my poverty will be removed. ఆయన రేపో ఎల్లుండో రావలెను he must be here tomorrow or the next day, i.e., we expect him here tomorrow or the next day. వాడు దానితమ్ముడుగా ఉండవలెను I suppose he must be her brother. నాకు ఆ పుస్తకము కావలెను I want that book. వాణ్ని చంపియుండవలెను they must have killed him. నీకు అట్లురావలెను this serves you right. నీవు సందేహింపవలసినదిలేదు you need not doubt it, there is no occasion to doubt it. వాణ్ని పిలువవలెనని అక్కడికి వెళ్లితిని I went there to call him. ఈ పని చేయవలెనని పోవుచుండగా as I was going there to do this. జగడమాడవలెనని వస్తివా did you come on purpose (or wanting) to quarrel? వలసి (the past p|| of వలయు.) ఇవ్వవలసి యిస్తిని I paid it, because I had to. 'నిశాచరునుద్యోగంబుచూచుకొనవలసి.' Swa. iv. 163. అట్లు చేయవలసివచ్చును it will become necessary to do so. వలసిన (past part of వలయు) is used as an affix (similar to the Latin-ibilis or endus). చెల్లింపవలసిన సొమ్ము money due, the sum payable. 'వ;సినసంపదల్ గలుగవా.' T. ii. 34. టీ వలసిన, కావలసినటువంటి. వలసె or వలసెను (the past tense of వలయు) it became necessary, or requisite. వానితో చెప్పవలసె I was obliged to tell him. 'వినిపింపరాని కార్యము వినిపింపగవలసె.' Swa. iv. 176. The negative aorist of this, వలవదు, వలదు, See under వలదు.

(p. 1160) vāsana vāsana. [Skt.] n. Smell, scent, odour, fragrance. Flavour. పరిమళము. Notion, recollection from memory. Fancy, imagination. మునుపు అనుభవించినదాని స్మరణ. ఇది వాని పూర్వజన్మవాసన this is the influence of his former birth. వానికి సంస్కృతవాసనలేదు he has not the slightest acquaintance with Sanskrit. 'ఉదరార్భకజన్మధురీణవాసనల్.' R. iii. 95. వాసనకొడుపు a scented wick. పెద్దఊదువత్తి. వాసనచూచు vāsana-ṭsūṭsu. v. a. To smell. వాసనపట్టు to scent, to catch the scent of, to trace, to track. వాసనవేయు or వాసనకొట్టు vāsana-vēyu. v. n. To smell, to emit an odour: to stink. పరిమళించు, కంపుకొట్టు.

(p. 1127) vadulu Same as వదలు. (q. v.) adj. Loose. బిగుతుకాని. వదులుడి vaduluḍi. (వదులు+లూటి.) n. A crack. బీటిక.

(p. 1155) vāralu varalu. [Tel. poetical for వారు.] pron. They.

(p. 1103) lāvu lāvu. [Tel.] n. Bigness, stoutness, corpulence. స్థూలత్వము. Power, strength, సామర్థ్యము, శక్తి. బలము. Greatness, అతిశయము, ఆధిక్యము. Alms, బిచ్చము. లావులు large quill feathers, రెక్క మొదటి పెద్ద యీకెలు. 'వెలవెల బారుమోముల లావులుచలింప గదలె దిక్కులకునై గరుడకులము.' N. ii. 72. 'లలనరో యెందునీవికను లావునకుంజననేల.' Vaij. ii. 125. టీ లావునకుం, బిచ్చమునకు. adj. Stout, స్థూలము. Difficult, impossible, అశక్యము. లావువాడు a stout man. లావుమంది a great many people. లావుపెట్టు to fertilise (land) లావరి lāv-ari. (లావు+అరి.) n. A robust man. బలాఢ్యుడు.' పోరిలో వాడిమిగొంతగాలమిల వ్రాలుటలావరియౌట నిల్చి నావాడిశరంబుచే.' A. vi. 24. లావాటి lāvāṭi. adj. Big, large, fat. స్థూలమైన. లావుకపిట్ట or లావుకము lāvuka-piṭṭa. n. A sort of quail, Perdix chinensis. The Courier Plover. Cursorius coromandelicus. (F.B.I.)