(p. 1282) sambāḷigalu , సమ్మాళిగలు or సంబవులు sambā-ḷigalu. [from Skt. సంభరువు.] n. Sandals, పావకోళ్లు. Shoes, slippers, పోపోసులు. పాదరక్షలు. 'సీ పట్టంగవీడుసంబాళిగల్ కలనిలోజేరవచ్చినమార్తుచేతగాని.' య. i.

(p. 1291) sat sat. [Skt.] adj. True, good, virtuous. Excellent, venerable, respectable, pure, holy. యథార్థమైన, ఘనమైన, మంచి, పావనమైన. One verse says 'చదువనివాడజ్ఞుండగు చదివినసదసద్వివేక చతురతగలుగున్.' సత్కర్మము or సత్కార్యము a good deed. అపత్ not good, evil. సత్కవి a good poet, మంచి కావ్యకర్త. సత్పాత్రము worthy, deserving, fit. యోగ్యమైన, అర్హమైన. సత్పాత్రుడు one who is worthy, deserving or fit, అర్హుడు, తగినవాడు. సత్పురుషుడు a good man, మంచివాడు, సత్పథము a good way, మంచిదోవ. The final letter undergoes the usual phonetic changes when the word is used in composition: e.g. సన్మార్గము a good way, సమ్మనీంద్రుడు a holy sage; &c. సచ్చరితుడు a virtuous, honest or upright man, మంచి నడతగలవాడు. సచ్చిదానందము God, as the fountain of being, intelligence, and happiness: lit. 'it that is good, wise, and happy.' నిత్య జ్ఞానానంద స్వరూపపరబ్రహ్మము. సచ్ఛుద్రుడు a pious Sudra, సదాచారముగల శూద్రుడు. సజ్జనత్వము magnanimity, goodness, సభ్యత్వము. సజ్ఞనుడు a respectable man, a good man, సభ్యుడు. సదునష్ఠానము a good practice, సదాచారము. సదమలము pure, spotless, నిర్మలము. సదాచారము virtuous conduct, correct deportment, మంచినడత, సదాచారి a virtuous man. సదాచారులు the wise, the good. సదుత్తరము a proper answer or reply, ప్రతివాక్యము సదుపాయము an excellent means, a good expedient, మంచిసాధనము. సద్గతి beatitude, salvation, future bliss, ముక్తి. 'సద్గతియె చేకురు.' Swa. ii. 80. సద్గుణము virtue, a good quality, సుశీలము. సద్భక్తి true religion, zeal strong faith, fidelity, పూజ్యులయందలి మిక్కిలి అనురాగము. సద్భావము goodness, kindness, politeness, విద్యమానత, దయశిష్టాచారము. సద్వినయము true humility, మంచినమ్రత. సద్వ్యాపారము good behaviour, good conduct, మంచివృత్తి. సద్వ్యాసంగము love of good acts, మంచియిచ్ఛ, సున్నుతము praised, applauded, commended, స్తోత్రము చేయబడ్డ, కొనియాబడ్డ. సన్నుతి sincere praise, commendation, laud. చక్కనిస్తుతి, స్తోత్రము. సన్నుతించు to praise, applaud, commend, చక్కగా స్తోత్రముచేయు, మెచ్చుకొను. సన్మహత్త్వము greatness, urbanity, గొప్పతనము, శ్రేష్ఠత. Chenn. ii. 77. సన్మార్గము good or virtuous conduct, మంచినడత. సన్మార్గి or సన్మార్గుడు one of virtuous conduct, one who behaves well, మంచినడతగలవాడు. 'సన్మార్గికి కలియుగమున సౌఖ్యముగలదే.' G. v. 69. సమ్మని or సమ్మనీంద్రుడు a venerable sage or hermit మహర్షి. M. I. i. 173.

(p. 1301) samādhānamu sam-ādhānamu. [Skt.] n. Peace, tranquility, satisfaction, consent, agreement, a treaty. A reason, ground. నెమ్మది, సమ్మతి, అంగీకారము. న్యాయము. సమాధానపడు sam-ādhāna-paḍu. v. n. To agree, consent. సమ్మతిపడు. To be reconciled. సమాధానపరుచు sam-ādhāna-paruṭsu. v. a. To cause one to agree on consent. To reconcile, సమ్మతించునట్టుచేయు.

(p. 1287) sakina , సకినె or సగిన sakina. [from Skt. శకునము.] n. An artificial bird, the figure of a bird. కృత్రిమపక్షి, కిర్రుబిళ్ల. A doll, బొమ్మ. A chirping noise, కీచుకీచుమనుధ్వని. 'తెలిముత్తియంపుబల్, సకిసెలకూకలం గిలకిలన్నగు మోహన శయ్యనున్నెడన్.' Vasu. vi. 111. టీ సకల =కీచుబిళ్ల 'సకినలతలగడల్ చప్పుడైననుతోనకవకివల్ గొణుగుపావురపుజోళ్లు.' N. ix. 482. టీ సకినెలతలగడలు, ఒత్తితే కుంఞ్ కుంఞ్ అనే పీకబిళ్లలుంచిన దిండ్లలు. సకినల మంచము sakinala-manṭsamu. n. A bedding formed on a frame of wood, having orifices covered with perforated brass buttons that make a whistling or squeaking sound, గిలకలపట్టెమంచము. కోళ్లు బొమ్మలుగా చేసిన మంచము. 'ఈగ వ్రాలిన నందంద యెలుగులొసగునట్టి, సకిలమంచములు.' Swa. vi. 3. 'పచ్చలరచించిన చిల్కల కోళ్లనందమౌసకి నేలపట్టెమంచమున.' H. i. 73. సకినము sakinamu. [from Skt. శకునము.] n. An omen. సకినంపుబులుగు a bird of omen, an owl. కనకాక్షిగూబ, పైడికంటి.

(p. 1299) samakonu sama-konu. [Skt.+Tel.] v. n. To be got, to be obtained; happen, occur. లభించు, ప్రాప్తమగు, సిద్ధించు, కలుగు v. a. To attempt, to aim at. యత్నించు. 'సశరీరస్వర్గ సుఖముసమకొనియుండన్' Swa. ii. 63. సమకొని వీరికిద్దరకు సఖ్యముజేయక యున్నసాగదే.' P. i. 215. సమకొలుపు or సమకొల్పు sama-kolupu. v. a. To cause to happen. లభింపజేయు, సిద్ధింపజేయు. To make ready, సిద్ధపరుచు. To have, bear, endure, కలిగియుండు, సహించు. To induce, incite, persuade. పురికొలుపు, ప్రేరేపించు. 'ననుకృతార్థుని జేయ నాగురుస్తుతికి సమకొల్పితివినన్ను సద్గురుపుత్ర.' L. i. 160. సమకోలు sama-kōlu. n. The act of happening, occurrence, accruement. లభించుట, సిద్ధించుట, కలుగుట.

(p. 1308) sarāti sarāti. [Tel.] n. A chamber, room, apartment. అంకణము. 'మొదటి సరాతిదాటి యటముంగలిగద్దియ కొంతసేపు సమ్మదమున కొల్వుజేసి.' Satya. iii. 5. A curtain round a tent, గుడారముచుట్టు నేర్పరిచినతెర.

(p. 1291) satāyiñcu satāyinṭsu. [Tel.] v. a. To tease, torment, annoy. హింసించు, బాధించు.

(p. 1296) sanyastamu san-nyastamu. [Skt.] adj. Left or abandoned, consigned or delivered to. త్యజింపబడ్డ.

(p. 1287) sakṛcchamugā sa-kṛichchamu-gā. [Skt.] adv. Without reserve, entirely. సమస్తము, ఏమిన్నిదాచకుండా, యావత్తు.' నీకు సకృచ్ఛంబు గాగజెప్పెద.' Sar. D. 539.

(p. 1310) sarjamu or సర్జకము sarjamu. [Skt.] n. The Sal tree, Shorea robusta. Also, the resinous exudation of the Sāl-tree. సాలవృక్షము. ఏపిచెట్టు, వేగసచెట్టు. సర్జరసము sarja-rasamu. n. The resinous exudation of the Sal-tree, resin. యక్షధూపము.